ฟอกไตช่วงน้ำท่วม ไปฟอกเลือดไม่ได้ต้องทำอย่างไร: อาหารฉุกเฉิน 3 วัน การดูแลเส้นฟอกไตและสายล้างไตทางหน้าท้อง และอาการที่ห้ามรอ

คำถามจากพื้นที่น้ำท่วม: ที่บ้านมีผู้ป่วยฟอกไต น้ำท่วมจนออกไปศูนย์ไตไม่ได้ ต้องทำอย่างไร?

คำตอบสั้นๆ: การฟอกไตคือการรักษาที่เลื่อนได้น้อยมาก ให้ติดต่อศูนย์ไตทันทีที่รู้ว่าน้ำจะมา เพื่อขอฟอกล่วงหน้าหรือหาศูนย์สำรอง ระหว่างรอให้ลดน้ำ เกลือ และโพแทสเซียมอย่างเข้มงวด และเฝ้าดูอาการอันตรายที่ต้องโทร 1669

ช่วงน้ำท่วม ครอบครัวจำนวนมากโพสต์ขอความช่วยเหลือเพราะมีผู้ป่วยฟอกไตติดอยู่ในบ้าน บทความนี้สรุปหลักฐานจากเหตุน้ำท่วมและพายุใหญ่ทั่วโลก ว่าทำไมการขาดฟอกจึงอันตราย ควรเตรียมอะไร กินอะไรได้ ดูแลเส้นฟอกไตและสายล้างไตอย่างไร และเมื่อไรห้ามรอ โดยไม่ได้ประเมินกรณีของบุคคลใด และไม่แทนคำแนะนำของแพทย์และพยาบาลไตเทียมของผู้ป่วย

1. ทำไมการขาดฟอกช่วงน้ำท่วมจึงอันตราย

คำตอบสั้นๆ: ไตที่วายแล้วขับน้ำ โพแทสเซียม และกรดออกเองแทบไม่ได้ ยิ่งเว้นฟอกนาน สิ่งเหล่านี้ยิ่งคั่ง และหลักฐานจากภัยพิบัติพบว่าการขาดฟอกสัมพันธ์กับการนอนโรงพยาบาลและการไปห้องฉุกเฉินที่มากขึ้น

บทเรียนจากพายุแคทรีนา

การสัมภาษณ์ผู้ป่วยฟอกเลือด 386 คนจาก 9 ศูนย์ในนิวออร์ลีนส์ (Anderson 2009) พบว่า 44% ขาดฟอกอย่างน้อย 1 ครั้ง และเกือบ 17% ขาดตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไป ผู้ที่ขาดฟอกตั้งแต่ 3 ครั้งมีโอกาสนอนโรงพยาบาลสูงขึ้น 2.16 เท่า ปัจจัยที่ทำให้ขาดฟอกมาก ได้แก่ เพิ่งเริ่มฟอกไม่ถึง 2 ปี อยู่คนเดียว ไม่รู้แผนฉุกเฉินของศูนย์ไต ไม่อพยพก่อนพายุมา และต้องไปอยู่ศูนย์พักพิง ส่วนการศึกษาอัตราเสียชีวิต (Kutner 2009) ไม่พบการเสียชีวิตที่เพิ่มขึ้นชัดเจน และผู้วิจัยเน้นว่าต้องให้ความรู้เรื่องการเตรียมรับภัยพิบัติอย่างต่อเนื่อง

แม้ช่วงเว้นปกติ 2 วันก็มีความเสี่ยงสูงขึ้น

การศึกษาผู้ป่วยฟอกเลือด 32,065 คนในวารสาร NEJM (Foley 2011) พบว่าวันถัดจากช่วงเว้น 2 วันในวันหยุดสุดสัปดาห์ มีอัตราเสียชีวิต การนอนโรงพยาบาลจากหัวใจล้มเหลว และภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะสูงกว่าวันอื่น ช่วงน้ำท่วมที่เว้นนานกว่าปกติจึงไม่ควรปล่อยไว้

หน่วย: เหตุการณ์ต่อ 100 คน-ปี จาก Foley 2011

2. เตรียมตัวก่อนน้ำมา: ฟอกล่วงหน้า ศูนย์สำรอง และถุงยังชีพผู้ป่วยไต

คำตอบสั้นๆ: การได้ฟอกล่วงหน้าก่อนน้ำมาช่วยลดการไปห้องฉุกเฉิน การนอนโรงพยาบาล และการเสียชีวิต ให้โทรถามแผนฉุกเฉินของศูนย์ไตตั้งแต่มีประกาศเตือนน้ำท่วม

หลักฐานเรื่องการฟอกล่วงหน้า

หลังพายุแซนดี้ การศึกษาผู้ป่วยฟอกเลือด 13,264 คน (Kelman 2015) พบว่า 59% ได้ฟอกล่วงหน้า และในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ ผู้ป่วยไปห้องฉุกเฉิน 4.1% เทียบกับ 2.6% ในรัฐที่ไม่โดนพายุ และ 1.7% ในพื้นที่เดียวกันเมื่อปีก่อน โดย 23% ของผู้ที่ไปห้องฉุกเฉินต้องฟอกที่นั่น อีกการวิเคราะห์ผู้ป่วย 13,836 คน (Lurie 2015) พบว่าผู้ที่ได้ฟอกล่วงหน้ามีโอกาสไปห้องฉุกเฉินต่ำกว่า (OR 0.80) นอนโรงพยาบาลต่ำกว่า (OR 0.79) และเสียชีวิตภายใน 30 วันต่ำกว่า (OR 0.72)

เตรียมศูนย์สำรองไว้ เพราะศูนย์ไตเองก็ถูกน้ำท่วมได้

หลังพายุฮาร์วีย์ ศูนย์ไตเทียม 26 จาก 124 แห่ง (21%) ในเขตแฮร์ริสถูกน้ำท่วม และแผนที่พื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมระบุพลาดถึง 42% ของศูนย์ที่ถูกท่วม (Kaiser 2021) ส่วนน้ำท่วมใหญ่ทางใต้ของบราซิลปี 2024 ซึ่งกระทบประชาชนกว่า 2.4 ล้านคน (Silva 2025) ไม่มีรายงานการเสียชีวิตจากการขาดฟอก เพราะมีการย้ายผู้ป่วย จัดสรรเครื่องฟอกใหม่ และใช้การแพทย์ทางไกล จึงควรถามศูนย์ไตล่วงหน้าว่าถ้าศูนย์ปิด จะให้ไปฟอกที่ใด

ถุงยังชีพผู้ป่วยไต (ใส่ถุงกันน้ำ)

• เอกสาร: บัตรประชาชน บัตรสิทธิการรักษา ชื่อและเบอร์ศูนย์ไต ตารางฟอก น้ำหนักแห้ง ใบสรุปการรักษาและผลเลือดล่าสุด
• ยา: ยาที่กินประจำอย่างน้อย 7 วัน รายชื่อยาพร้อมขนาด ยาจับฟอสเฟต และยาจับโพแทสเซียมถ้าแพทย์สั่งไว้
• อาหารฉุกเฉิน 3 วัน: ตามหัวข้อที่ 3 พร้อมน้ำดื่มขวดเล็ก
• ผู้ล้างไตทางหน้าท้อง: น้ำยาล้างไตและอุปกรณ์ตามที่หน่วยล้างไตกำหนด หน้ากาก เจลแอลกอฮอล์ ผ้าก๊อซ และพลาสเตอร์กันน้ำ
• อื่นๆ: ไฟฉาย แบตเตอรี่สำรองโทรศัพท์ และผ้าก๊อซสำหรับกดห้ามเลือดเส้นฟอกไต

4 ขั้นเมื่อมีประกาศเตือนน้ำท่วม

3. อาหารฉุกเฉิน 3 วัน เมื่อเลื่อนฟอกไต

คำตอบสั้นๆ: กินน้อยกว่าปกติทั้งน้ำ เกลือ โพแทสเซียม และโปรตีน เพื่อให้ของเสียคั่งช้าลงจนกว่าจะได้ฟอก แผนนี้ใช้ซื้อเวลาเท่านั้น ไม่ใช่การทดแทนการฟอก

เป้าหมายต่อวันตามแผนฉุกเฉิน

แผนอาหารฉุกเฉินของ มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) สำหรับผู้ฟอกเลือด จำกัดน้ำราว 2 ถ้วย (ประมาณ 500 มล.) ต่อวัน และลดโปรตีน โซเดียม และโพแทสเซียมลงจากปกติ การศึกษาในเกาหลี (Jang 2025) ออกแบบเมนูฉุกเฉิน 3 วันสำหรับผู้ฟอกเลือด ทั้งกรณีที่มีไฟฟ้าและน้ำ และกรณีที่ไม่มี โดยคุมโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส โซเดียม และน้ำอย่างเข้มงวด ส่วนการทบทวนอย่างเป็นระบบ 15 การศึกษา (Smith 2020) สนับสนุนให้สอนเรื่องอาหารฉุกเฉินไว้ล่วงหน้า

ลดความกระหายน้ำ

• กินเค็มน้อย เพราะเกลือเป็นตัวกระตุ้นความกระหายหลัก
• อมน้ำแข็งก้อนเล็ก เคี้ยวหมากฝรั่ง หรือบ้วนปากแล้วบ้วนทิ้ง
• ใช้แก้วใบเล็ก และกลืนยาด้วยน้ำจิบเดียว
• นับน้ำแกง ซุป โจ๊ก และน้ำแข็งเป็นน้ำดื่มด้วย

ของแจกจากหน่วยบรรเทาทุกข์

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ปลากระป๋อง และอาหารกระป๋องมีเกลือสูง ถ้าไม่มีทางเลือกอื่น ให้ใส่เครื่องปรุงไม่เกินครึ่งซอง ไม่ซดน้ำซุป เทน้ำในกระป๋องทิ้ง และแบ่งกินครั้งละน้อย บอกผู้แจกว่าเป็นผู้ป่วยฟอกไต และขอข้าวสวยหรือขนมปังแทนอาหารรสจัด

อาหารที่เลือกได้และควรเลี่ยงช่วงเลื่อนฟอกไต ใช้ประกอบคำแนะนำของนักกำหนดอาหารหรือพยาบาลไตเทียม (บนมือถือแสดงเป็นการ์ด)

4. ดูแลเส้นฟอกไต สายฟอกไต และสายล้างไตทางหน้าท้องช่วงน้ำท่วม

คำตอบสั้นๆ: น้ำท่วมปนเปื้อนเชื้อโรค และเส้นหรือสายฟอกไตคือทางเข้าของเชื้อสู่กระแสเลือดหรือช่องท้อง ให้ปิดกันน้ำ ตรวจทุกวัน และไปโรงพยาบาลเมื่อมีสัญญาณติดเชื้อ

เส้นฟอกไตที่แขน

• ไม่ให้แขนข้างที่มีเส้นฟอกไตแช่น้ำท่วม ถ้าโดน ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ แล้วเช็ดให้แห้ง
• คลำเส้นวันละครั้งว่ายังสั่นหรือมีเสียงฟู่ ถ้าหายไปให้ไปโรงพยาบาลทันที
• ไม่วัดความดัน ไม่หิ้วของหนัก และไม่นอนทับแขนข้างนั้น
• ถ้าเลือดออก กดแน่นด้วยผ้าก๊อซสะอาด 10 นาที ถ้าไม่หยุดให้โทร 1669

สายฟอกไตที่คอหรือหน้าอก

สายชนิดนี้ต่อตรงเข้าหลอดเลือดใหญ่ ต้องรักษาแผลและผ้าปิดให้แห้งเสมอ ห้ามแช่น้ำ ถ้ามีไข้ หนาวสั่น หรือแผลรอบสายแดงมีหนอง ให้ไปโรงพยาบาลทันที เพราะการติดเชื้อในกระแสเลือดลุกลามได้เร็ว

ล้างไตทางหน้าท้อง

การศึกษาผู้ล้างไตทางช่องท้อง 101 คนหลังแผ่นดินไหวในตุรกีปี 2023 (Sahutoglu 2024) ซึ่ง 79 คนเปลี่ยนน้ำยาด้วยมือ พบปัญหาไฟดับและขาดน้ำสะอาด และ 12 คนต้องล่าช้าในการล้างไต สิ่งที่ควรทำช่วงน้ำท่วม:

• เก็บน้ำยาและอุปกรณ์ไว้ที่สูงและแห้ง สำรองตามที่หน่วยล้างไตกำหนด
• ผู้ใช้เครื่องล้างไตอัตโนมัติ ฝึกเปลี่ยนน้ำยาด้วยมือไว้ล่วงหน้าเผื่อไฟดับ
• ล้างมือด้วยน้ำขวดหรือเจลแอลกอฮอล์ และสวมหน้ากากทุกครั้งก่อนเปลี่ยนน้ำยา
• ปิดแผลช่องทางออกสายด้วยพลาสเตอร์กันน้ำ ถ้าโดนน้ำท่วม ทำความสะอาดตามที่ฝึกมาและแจ้งพยาบาลล้างไต
• น้ำยาที่ปล่อยออกขุ่น ปวดท้อง หรือมีไข้ อาจเป็นเยื่อบุช่องท้องอักเสบ ให้เก็บถุงไว้และไปโรงพยาบาลทันที

5. อันตรายอื่นช่วงน้ำท่วมที่ผู้ป่วยไตต้องระวัง

คำตอบสั้นๆ: โรคฉี่หนู ท้องเสีย การขาดน้ำ และยาบางชนิด ทำให้ไตบาดเจ็บหรือเกิดภาวะเลือดเป็นกรดได้ โดยเฉพาะในผู้ที่ไตเสื่อมแต่ยังไม่ได้ฟอก

โรคฉี่หนูและแผลติดเชื้อ

สวมรองเท้าบูท หลีกเลี่ยงการลุยน้ำโดยไม่จำเป็น ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดทันที ถ้ามีไข้ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่อง หรือตาแดงหลังลุยน้ำ ให้ไปโรงพยาบาล ผู้ป่วยฟอกไตบางคนปัสสาวะน้อยอยู่แล้ว จึงสังเกตอาการไตแย่ลงจากปัสสาวะไม่ได้ ต้องดูจากไข้และอาการอื่นแทน

ยา metformin เมื่อท้องเสียหรือกินไม่ได้

รายงานผู้ป่วย 12 คนจากน้ำท่วมใหญ่ที่หาดใหญ่ปลายปี 2025 (Phongphithakchai 2026) พบภาวะเลือดเป็นกรดรุนแรงจากยา metformin ร่วมกับไตบาดเจ็บเฉียบพลัน จากการกินได้น้อย ขาดน้ำ และยังกินยาต่อขณะป่วย ทุกคนต้องได้รับการบำบัดทดแทนไตอย่างเร่งด่วน และทุกคนรอดชีวิต ผู้ที่เป็นเบาหวานและไตเสื่อมในบ้าน ถ้าท้องเสีย อาเจียน หรือกินไม่ได้ ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรเรื่องหยุดยาชั่วคราว และไปโรงพยาบาลถ้าหายใจหอบลึก อ่อนเพลียมาก หรือซึม

ยาอื่นที่ต้องระวัง

• อย่าซื้อยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น ibuprofen หรือ diclofenac กินเอง เพราะทำให้โพแทสเซียมสูงและกระทบไตที่ยังเหลือ
• ผู้ฉีด insulin หรือกินยาลดน้ำตาล ถ้ากินได้น้อยลง ระวังน้ำตาลต่ำ และถามแพทย์เรื่องปรับขนาด
• ผู้ปลูกถ่ายไตต้องกินยากดภูมิตรงเวลาต่อไป ห้ามหยุดเอง และระวังการติดเชื้อจากน้ำท่วมเป็นพิเศษ

6. ทางเลือกเมื่อไปฟอกที่ศูนย์เดิมไม่ได้

คำตอบสั้นๆ: ทางเลือกที่ดีที่สุดคือได้ฟอกตามรอบ ไม่ว่าศูนย์ใด การคุมอาหารและยาเป็นเพียงการซื้อเวลา ตารางนี้ใช้ชื่อสามัญและกลุ่มยาเท่านั้น

ตารางเปรียบเทียบแนวทางช่วงน้ำท่วม

เปรียบเทียบการฟอก การล้างไต การคุมอาหาร และยา สำหรับผู้ป่วยไตวายช่วงน้ำท่วม (บนมือถือแสดงเป็นการ์ด)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

คำถามที่ครอบครัวผู้ป่วยฟอกไตมักถามช่วงน้ำท่วม

น้ำท่วมจนไปฟอกไตไม่ได้ ควรฟอกให้ได้ภายในกี่วัน?

ผู้ป่วยฟอกเลือดสัปดาห์ละ 3 ครั้งควรพยายามฟอกให้ได้ภายใน 2–3 วันนับจากครั้งล่าสุด การศึกษาผู้ป่วยฟอกเลือด 32,065 คนพบว่าแม้ช่วงเว้นปกติ 2 วันในวันหยุดสุดสัปดาห์ อัตราเสียชีวิตในวันถัดมาก็สูงกว่าวันอื่น (22.1 เทียบกับ 18.0 ต่อ 100 คน-ปี) และหลังพายุเฮอริเคนแคทรีนา ผู้ที่ขาดฟอกตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไปมีโอกาสนอนโรงพยาบาลสูงขึ้น 2.16 เท่า อาหารฉุกเฉิน 3 วันเป็นเพียงการซื้อเวลา ไม่ใช่การทดแทนการฟอก

ไปศูนย์ไตเดิมไม่ได้ ควรติดต่อใคร?

โทรหาศูนย์ไตเดิมก่อนเพื่อขอฟอกล่วงหน้าหรือให้ช่วยหาศูนย์สำรอง ถ้าติดต่อไม่ได้ ให้ติดต่อโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดที่ยังเปิดอยู่ แจ้งหน่วยกู้ภัยหรือศูนย์พักพิงว่าเป็นผู้ป่วยฟอกไตและวันที่ฟอกครั้งล่าสุด โทรสายด่วนกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย 1784 เพื่อขอความช่วยเหลือในการเดินทาง สายด่วน สปสช. 1330 เรื่องสิทธิการรักษาเมื่อต้องฟอกต่างศูนย์ และโทร 1669 ทันทีถ้ามีอาการอันตราย

อาหารฉุกเฉินช่วงเลื่อนฟอกไตควรกินอะไร?

หลักคือกินน้อยกว่าปกติทั้งน้ำ เกลือ โพแทสเซียม และโปรตีน เพื่อให้ของเสียคั่งช้าลงจนกว่าจะได้ฟอก มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ แนะนำแผนอาหารฉุกเฉิน 3 วัน จำกัดน้ำราว 2 ถ้วย (ประมาณ 500 มล.) ต่อวัน ลดโปรตีน เกลือ และโพแทสเซียมลงจากปกติ เลือกข้าวสวย ขนมปังขาว แครกเกอร์รสจืด และผลไม้โพแทสเซียมต่ำ เลี่ยงกล้วย ส้ม น้ำมะพร้าว มะเขือเทศ มันฝรั่ง ผลไม้แห้ง เครื่องดื่มเกลือแร่ และน้ำอัดลมสีเข้ม

ของแจกอย่างบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปและปลากระป๋อง ผู้ฟอกไตกินได้ไหม?

กินได้ในปริมาณจำกัดถ้าไม่มีตัวเลือกอื่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปและอาหารกระป๋องมีเกลือสูงมาก เกลือทำให้กระหายน้ำและบวมน้ำ จึงควรใส่เครื่องปรุงไม่เกินครึ่งซอง ไม่ซดน้ำซุป เทน้ำในกระป๋องทิ้ง และแบ่งกินครั้งละน้อย เลี่ยงโจ๊กหรือข้าวต้มที่มีน้ำมาก เพราะนับเป็นน้ำดื่มด้วย ถ้าต้องรับของบริจาค ให้บอกผู้แจกว่าเป็นผู้ป่วยฟอกไต และขอข้าวสวยหรือขนมปังแทนอาหารรสจัด

ระหว่างเลื่อนฟอกไต ดื่มน้ำได้เท่าไร?

แผนอาหารฉุกเฉินสำหรับผู้ฟอกเลือดจำกัดน้ำราว 500 มล. ต่อวัน รวมน้ำที่ใช้กลืนยา น้ำแกง และอาหารเหลว ถ้ายังปัสสาวะได้มาก แพทย์อาจกำหนดให้มากกว่านี้ วิธีลดกระหาย ได้แก่ กินเค็มน้อย อมน้ำแข็งก้อนเล็ก เคี้ยวหมากฝรั่ง ใช้แก้วใบเล็ก และกลืนยาด้วยน้ำจิบเดียว ถ้าน้ำหนักขึ้นเร็ว บวม หอบ หรือนอนราบไม่ได้ ให้ไปโรงพยาบาลทันที

เส้นฟอกไตที่แขนโดนน้ำท่วม ต้องทำอย่างไร?

พยายามไม่ให้แขนข้างที่มีเส้นฟอกไตแช่น้ำท่วม โดยเฉพาะถ้ามีแผลหรือรอยเข็ม ถ้าโดนน้ำ ให้ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เช็ดให้แห้ง แล้วสังเกตอาการติดเชื้อ ตรวจเส้นวันละครั้งว่ายังสั่นหรือมีเสียงฟู่ ไม่วัดความดันหรือหิ้วของหนักด้วยแขนข้างนั้น ถ้าเส้นบวมแดงร้อน มีหนอง มีไข้ หรือเส้นหยุดสั่น ให้ไปโรงพยาบาลทันที ส่วนผู้ที่ใช้สายฟอกไตที่คอหรือหน้าอก ต้องรักษาให้แห้งเสมอ ถ้ามีไข้หรือหนาวสั่นให้ไปโรงพยาบาลทันที

ผู้ล้างไตทางหน้าท้องควรเตรียมอะไรช่วงน้ำท่วม?

เก็บน้ำยาล้างไตและอุปกรณ์ไว้ที่สูงและแห้ง สำรองตามที่หน่วยล้างไตกำหนด ผู้ที่ใช้เครื่องล้างไตอัตโนมัติควรฝึกเปลี่ยนน้ำยาด้วยมือไว้ล่วงหน้า เพราะไฟฟ้าอาจดับ การศึกษาผู้ล้างไตทางช่องท้อง 101 คนหลังแผ่นดินไหวในตุรกีพบปัญหาไฟดับและขาดน้ำ และ 12 คนต้องล่าช้าในการล้างไต ล้างมือด้วยน้ำขวดหรือเจลแอลกอฮอล์ก่อนเปลี่ยนน้ำยาทุกครั้ง ปิดแผลช่องทางออกสายไม่ให้โดนน้ำท่วม ถ้าน้ำยาที่ปล่อยออกขุ่น ปวดท้อง หรือมีไข้ ให้เก็บถุงน้ำยาไว้และติดต่อหน่วยล้างไตหรือโรงพยาบาลทันที

อาการแบบไหนที่ผู้ป่วยฟอกไตต้องโทร 1669 ทันทีช่วงน้ำท่วม?

โทร 1669 ทันทีถ้าหอบเหนื่อยหรือนอนราบไม่ได้ ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ แขนขาอ่อนแรงหรือชา เจ็บแน่นหน้าอก สับสนหรือง่วงซึมผิดปกติ ชัก เส้นฟอกไตเลือดออกที่กดนาน 10 นาทีแล้วไม่หยุด มีไข้สูงหนาวสั่น หรือมีไข้ร่วมกับปวดน่องหลังลุยน้ำ ให้บอกเจ้าหน้าที่ว่าเป็นผู้ป่วยฟอกไต วันที่ฟอกครั้งล่าสุด และยาที่ใช้อยู่

กลไกทางวิทยาศาสตร์ (Scientific mechanism)

สรุปโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์:
ไตปกติขับโพแทสเซียม น้ำ เกลือ และกรดออกทุกวัน เมื่อไตวายระยะสุดท้าย หน้าที่นี้ย้ายมาอยู่ที่เครื่องฟอกเลือดหรือน้ำยาล้างไต ระหว่างรอบฟอก โพแทสเซียมจากอาหารและจากเซลล์จะสะสมในเลือด เมื่อสูงมาก ไฟฟ้าในกล้ามเนื้อหัวใจจะผิดปกติ ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหยุดเต้นได้ ขณะเดียวกัน น้ำที่ดื่มและเกลือที่กินจะคั่งอยู่ในหลอดเลือด เพิ่มภาระหัวใจ และซึมเข้าถุงลมปอด เกิดอาการหอบและนอนราบไม่ได้ นี่คือเหตุผลที่ช่วงเว้นฟอก 2 วันมีเหตุการณ์หัวใจมากกว่าวันอื่น และการเว้นนานขึ้นช่วงน้ำท่วมยิ่งเพิ่มความเสี่ยง
เกลือทำให้ความเข้มข้นของเลือดสูงขึ้นและกระตุ้นศูนย์กระหายในสมอง การลดเกลือจึงช่วยคุมน้ำได้ดีกว่าการอดน้ำอย่างเดียว ส่วนอาหารโปรตีนสูงเพิ่มของเสียไนโตรเจนและกรด การลดโปรตีนชั่วคราวจึงช่วยชะลออาการของเสียคั่ง
น้ำท่วมยังเพิ่มเชื้อแบคทีเรียในสิ่งแวดล้อม เส้นฟอกไตและสายฟอกไตเป็นทางเข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง ส่วนสายล้างไตเป็นทางเข้าสู่ช่องท้อง จึงต้องปิดกันน้ำเสมอ สำหรับผู้ที่ไตเสื่อมแต่ยังไม่ได้ฟอก การขาดน้ำจากท้องเสียทำให้ไตบาดเจ็บเฉียบพลัน ยา metformin ที่ขับออกทางไตจึงสะสม ยับยั้งการใช้ออกซิเจนในไมโทคอนเดรีย และทำให้กรดแลกติกคั่งจนเลือดเป็นกรดรุนแรง

บทความที่เกี่ยวข้อง