หมวดหมู่: เวชศาสตร์สาธารณภัย ความปลอดภัยทางสิ่งแวดล้อม และการรับมือภัยพิบัติฉุกเฉิน (Disaster Medicine, Environmental Safety & Emergency Response)

คู่มือเอาตัวรอดน้ำท่วมฉับพลัน: วิธีส่งสัญญาณ SOS ตัดไฟปลอดภัย และประสานทีมกู้ภัย

เรียบเรียงโดย

(Asst. Prof. Dr. Norawit Raatpiboon) · อัปเดตล่าสุด: สิงหาคม 2026 · Disaster medicine & emergency response

คำตอบตรง (BLUF):
หากติดค้างในบ้านขณะเกิดน้ำท่วมฉับพลัน สิ่งที่ต้องทำทันทีคือ
1) สับคัทเอาท์ตัดระบบไฟฟ้าหลักของบ้าน
2) ย้ายเด็ก ผู้ป่วย และผู้สูงอายุขึ้นชั้นบนหรือที่สูง
3) เปิดโหมดประหยัดแบตเตอรี่โทรศัพท์และแชร์พิกัด GPS ผ่านแอปพลิเคชัน
4) ติดต่อเบอร์ฉุกเฉิน 1784 (ปภ.) หรือ 1669 (กู้ชีพ)
และ 5) โบกผ้าสีสดหรือใช้ไฟฉายส่งสัญญาณเมื่อทีมกู้ภัยเข้าพื้นที่

1. ข้อปฏิบัติด่วน 5 นาทีแรก เมื่อน้ำท่วมทะลักเข้าบ้าน

1ตัดไฟเมนหลัก (Main Breaker)

หากน้ำเริ่มทะลักเข้าชั้นล่าง สับคัทเอาท์ Breaker หลักทันที
ก่อนน้ำท่วมปลั๊กไฟ ตาม
OSHA Flood Safety
น้ำเป็น conductor ของไฟฟ้า — กระแสรั่วในน้ำท่วมเป็นสาเหตุเสียชีวิตอันดับต้นๆ

2ย้ายขึ้นที่สูง

รวมตัวที่ชั้น 2 หลังคา หรือจุดสูงสุดในบ้าน
อย่าลงไปชั้นล่างแม้น้ำดูนิ่ง — กระแสใต้ดินอาจยังมีไฟฟ้า

3ประหยัดแบตเตอรี่โทรศัพท์

เปิด Low Power Mode หรือโหมดประหยัดพลังงาน ลดความสว่างหน้าจอ
ใช้ข้อความและแชร์พิกัดแทนการโทรยาวๆ

4แจ้งเหตุและแชร์พิกัด

โทร 1784 (ปภ.) หรือ 1669 (กู้ชีพ)
ระบุจำนวนผู้ติดค้าง สภาพผู้ป่วย และจุดสังเกตบ้าน

5ทำสัญญาณ SOS

ผูกผ้าสีแดง/ส้มที่หน้าต่างหรือหลังคา
กลางคืนใช้ไฟฉายกะพริบเมื่อได้ยินเสียงเรือหรือโดรนกู้ภัย

ตารางเบอร์ฉุกเฉินและการประสานงานกู้ภัย

หน่วยงานเบอร์โทรฉุกเฉินช่องทางออนไลน์หน้าที่ความช่วยเหลือ
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.)1784disaster.go.thประสานเรือ/รถกู้ภัย อพยพ แจ้งพื้นที่ติดค้าง
สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (NIEM)1669niem.go.thกู้ชีพ นำส่ง รพ. ผู้ป่วยฉุกเฉิน หายใจลำบาก
ศูนย์ช่วยเหลือสังคม1300Line/Facebook หน่วยงานท้องถิ่นเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ป่วยติดเตียง
ตำรวจ / ดับเพลิง191 / 199แอป 1669 / แจ้ง ปภ.ความปลอดภัย อาชญากรรม ไฟไหม้ในพื้นที่น้ำท่วม

2. วิธีส่งพิกัด GPS และตั้งสัญญาณ SOS ให้กู้ภัยมองเห็นชัดเจน

  • Google Maps: กดไอคอนตำแหน่ง → Share location → ส่งให้เจ้าหน้าที่และญาติ (เลือก Share for X hours หากแบตจำกัด)
  • Line / Facebook Messenger: กด + → Location → Share Live Location ปักหมุดบ้านที่แน่นอน
  • ข้อมูลที่ต้องส่ง: จำนวนผู้ติดค้าง (เด็ก/ผู้ป่วย/ผู้สูงอายุ) ชั้นที่อยู่ สีบ้าน จุดสังเกตใกล้เคียง
  • สัญญาณทางอากาศ: ผ้าสีสด (แดง ส้ม เหลือง) โบกเป็นรูป X หรือ O กลางคืนใช้ไฟฉายกะพริบ 3 ครั้งหยุด 3 ครั้ง
  • ห้าม: ออกไปว่ายน้ำเองเพื่อหาทีมกู้ภัย — กระแสใต้ดินและวัสดุที่ลอยมาอันตราย
ส่งพิกัดซ้ำทุก 30–60 นาทีหากสัญญาณอ่อน เก็บแบตไว้สื่อสารกับเจ้าหน้าที่เป็นหลัก ไม่ใช่โซเชียล

3. เตือนภัยเงียบ: ไฟฟ้าตัดวงจร และโรคที่มากับน้ำท่วม (ฉี่หนู/อุจจาระร่วง)

ประเภทอันตรายสัญญาณเตือนวิธีป้องกัน/รับมือทันทีสิ่งห้ามทำเด็ดขาด
กระแสไฟฟ้ารั่ว (Electrocution)ไฟดับ มีประกาย สายไฟล้ม น้ำท่วมปลั๊กตัด Main Breaker ก่อนน้ำท่วมไฟ ยืนบนที่แห้งเดินลงน้ำที่มีสายไฟ แตะเครื่องใช้ไฟจมน้ำ ใช้โทรศัพท์ในน้ำ
โรคฉี่หนู (Leptospirosis)ไข้ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ ตาแดง (conjunctival injection)สวมรองเท้าบูท หลีกเลี่ยมสัมผัสน้ำท่วม ล้างแผลทันทีเล่น/ว่ายน้ำในน้ำท่วม ดื่มน้ำไม่ต้ม
อุจจาระร่วง (Diarrhea)ท้องเสีย คลื่นไส้ หลังสัมผัสน้ำท่วมล้างมือสบู่ ดื่มน้ำต้ม/ขวดปิดดื่มน้ำจากก๊อกหรือน้ำท่วม
แผลติดเชื้อแผลเปิดแดง บวม มีหนองปิดแผลกันน้ำ ล้างด้วยน้ำสะอาด ไป รพ. หากแผ่แช่แผลในน้ำท่วม
ก๊าพิษจากเครื่องกำเนิดไฟวิงเวียน หายใจไม่สะดวก ใช้เครื่องปั่นไฟในบ้านใช้เครื่องกำเนิดไฟกลางแจ้ง ห่างหน้าต่างใช้เครื่องปั่นไฟ/ถ่านในห้องปิด

ตาม
CDC — Flood Safety
และ
WHO — Floods and health
น้ำท่วมปนเปื้อนมูลฝอย สารเคมี และเชื้อโรค — หลีกเลี่ยมสัมผัสโดยไม่จำเป็น

4. การดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยติดเตียงในภาวะติดค้าง

  • เด็กเล็ก: ย้ายขึ้นชั้นบนก่อน เก็บนมผง ผ้าอ้อม ยา และน้ำดื่มสะอาดไว้ใกล้ตัว ห้ามให้เด็กเล่นใกล้น้ำท่วม
  • ผู้สูงอายุ: เตรียมยาประจำตัว ไม้เท้า แว่นตา อุปกรณ์ช่วยเดิน แจ้งเจ้าหน้าที่ว่ามีผู้สูงอายุติดเตียงหรือเคลื่อนไหวลำบาก
  • ผู้ป่วยติดเตียง: ย้ายเตียงไปจุดสูงสุดที่ทำได้ เตรียมออกซิเจน ยา IV (หากมี) และสาย IV สำรอง ติดตามชีพจร หายใจ
  • ผู้ป่วยเรื้อรัง: เก็บยาเบาหวาน ความดัน หอบหืด ไว้ในถุกกันน้ำ แจ้ง 1669 หากหายใจลำบากหรือหมดสติ
กลุ่มเปราะบาง — โทร 1300 ศูนย์ช่วยเหลือสังคม
สำหรับเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ป่วยติดเตียงที่ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน

กลไกทางวิทยาศาสตร์: ทำไมน้ำท่วมถึงอันตรายต่อชีวิต

โดย
:
น้ำเป็น conductor ของไฟฟ้า — กระแสรั่วจากปลั๊กหรือเครื่องใช้ไฟที่จมน้ำทำให้เกิด
electrical injury
ได้ในระยะไม่กี่เมตร
น้ำท่วมปนเปื้อน Leptospira จากปัสสาวะหนูและสัตว์
อุจจาระร่วงจาก E. coli และ Salmonella ในน้ำเสีย
การตัดไฟ หลีกเลี่ยมสัมผัสน้ำ และแชร์พิกัดให้ทีมกู้ภัยเข้าถึงเร็ว จึงเป็นมาตรการที่ช่วยลดอัตราเสียชีวิตได้จริง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เมื่อเกิดน้ำท่วมฉับพลันและติดค้างอยู่ในบ้าน ควรทำอย่างไรเป็นอันดับแรก?

ตัด Main Breaker ย้ายขึ้นที่สูง แชร์พิกัด GPS โทร 1784/1669 และทำสัญญาณ SOS
ตามลำดับความสำคัญด้านความปลอดภัย

จะปักหมุดพิกัด GPS และส่งสัญญาณ SOS อย่างไรให้กู้ภัยเข้าถึงเร็ว?

ใช้ Google Maps Share Location หรือ Line Live Location
ส่งให้เจ้าหน้าที่พร้อมจำนวนผู้ติดค้างและจุดสังเกต
โบกผ้าสีสดหรือไฟฉายเมื่อทีมเข้าพื้นที่

วิธีป้องกันไฟฟ้ารั่วในบ้านที่ถูกน้ำท่วม?

ตัด Breaker ก่อนน้ำท่วมไฟ ห้ามสัมผัสเครื่องใช้ไฟจมน้ำ
ห้ามเดินลงน้ำที่มีสายไฟ หากมีคนถูกช็อต ตัดไฟก่อนแล้วโทร 1669

เบอร์โทรฉุกเฉินเมื่อเกิดภัยพิบัติน้ำท่วม?

1784 ปภ. · 1669 กู้ชีพ · 1300 ศูนย์ช่วยเหลือสังคม · 191 ตำรวจ · 199 ดับเพลิง

โรคที่พบบ่อยหลังสัมผัสน้ำท่วม?

โรคฉี่หนู อุจจาระร่วง แผลติดเชื้อ
หากมีไข้ ปวดกล้ามเนื้อ หลังสัมผัสน้ำท่วม ไปพบแพทย์ทันที

ควรออกจากบ้านเองหรือรอกู้ภัย?

หากน้ำสูงและกระแสแรง รอกู้ภัยในที่สูง
อย่าออกว่ายน้ำเอง — กระแสใต้ดิน วัสดุลอย และไฟฟ้ารั่วอันตราย
ออกได้เมื่อเจ้าหน้าที่แนะนำหรือน้ำตื้นและปลอดภัยจริง

แหล่งอ้างอิง (E-E-A-T)

ผู้เขียน:

อ่านโปรไฟล์ผู้เขียน

ข้อจำกัดความรับผิดชอบด้านความปลอดภัยสาธารณะ

บทความนี้เป็นแนวทางความปลอดภัยและการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเพื่อการเรียนรู้
ไม่ใช่คำสั่งจากหน่วยงานกู้ภัย และไม่แทนการตัดสินใจของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่
ในเหตุฉุกเฉินปฏิบัติตามคำแนะนำของ 1784 1669 หรือเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเป็นหลัก
หากมีผู้บาดเจ็บหรือหายใจลำบาก โทร 1669 ทันที