เป็นเบาหวานแล้วเท้าบวม 2 ข้าง เป็นโรคไตไหม? ต้องแยกไต หัวใจ หลอดเลือด และยาตัวไหนบ้าง
เมื่อไรโทร 1669 และเมื่อไรพบในวันเดียวกัน
เท้าบวมสองข้างโดยไม่มีอาการอื่น ไม่ใช่เหตุให้โทร 1669
NHS หน้าอาการบวม ทบทวน 26 กุมภาพันธ์ 2026 ให้โทรฉุกเฉินเมื่อหายใจไม่ออกหรือหายใจลำบาก หน้าอกตึง หนัก หรือเจ็บ ไอเป็นเลือด รู้สึกหัวใจเต้นชัดขึ้น หน้ามืด เป็นลม สับสน คลื่นไส้ หรือตัวเย็นชื้น เพราะอาจเป็นลิ่มเลือดในปอด ในไทยใช้ 1669 เมื่อยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล หน้า DVT ของ NHS ทบทวน 30 เมษายน 2026 ให้โทรฉุกเฉินเช่นกันเมื่อมีอาการลิ่มเลือดที่ขาแล้วร่วมกับหายใจไม่ออกหรือเจ็บหน้าอก
หน้ารายการเดียวกันจัดคนที่เป็นเบาหวานและมีเท้า ข้อเท้า หรือขาบวม ไว้ในกลุ่มที่ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว ไม่ใช่สาย 1669 บวมข้างเดียวโดยไม่รู้สาเหตุ บวมมาก เจ็บ หรือเริ่มฉับพลัน บริเวณบวมแดงหรือร้อน มีไข้ หรือบวมที่หน้าหรือท้องด้วย อยู่ในรายการพบด่วนเช่นกัน ถ้าอยู่ในโรงพยาบาลแล้ว ให้บอกเจ้าหน้าที่ตรงนั้น
คำตอบสั้น
เท้าบวมสองข้างในคนเป็นเบาหวานเป็นอาการ ไม่ใช่ชื่อโรคไต ต้องดู eGFR กับ UACR ร่วมกัน และแยกหัวใจ หลอดเลือดดำ น้ำเหลือง และยา ครีเอตินินอย่างเดียวไม่พอ และห้ามซื้อยาขับปัสสาวะกินเอง
บวมเป็นอาการ รูปอย่างเดียวไม่ตั้งชื่อโรค
American Family Physician พฤศจิกายน 2022 เรียก edema ว่าเป็นอาการแสดงที่ชี้ไปได้หลายโรค ไม่ใช่ชื่อการวินิจฉัย สิ่งที่ใช้จัดลำดับคือความเรื้อรังกับข้างที่บวม เรื้อรังในบทความนั้นหมายถึงนานกว่า 3 เดือน เฉียบพลันหรือกึ่งเฉียบพลันคือน้อยกว่า 3 เดือน บวมสองข้างกับบวมข้างเดียวมีรายการโรคไม่เหมือนกัน
การเป็นเบาหวานร่วมกับเท้าบวมจึงยังไม่ใช่ diabetic kidney disease และบวมสองข้างก็ยังไม่เท่ากับโรคไต หน้า เท้าบวมกดไม่บุ๋ม ตอบคนละคำถามเรื่องรอยบุ๋ม และหน้า ยืนนานแล้วขาบวม ตอบเรื่องงานกับหลอดเลือด
ก่อนพบแพทย์เรื่องเท้าบวม
จดว่าเริ่มวันไหน เช้าหรือเย็นมากกว่า สองข้างเท่ากันหรือไม่ น้ำหนักขึ้นเร็วหรือไม่ และยาตัวใดเริ่มก่อนบวม
คนเป็นเบาหวานเช็กไตด้วย eGFR และ UACR ไม่ใช่ดูเท้าอย่างเดียว
ADA Standards of Care in Diabetes 2026 บทที่ 11 ข้อ 11.1a ให้ประเมินการทำงานของไตด้วย random UACR และ eGFR อย่างน้อยปีละครั้ง ในเบาหวานชนิดที่ 1 ที่เป็นมาตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป และในเบาหวานชนิดที่ 2 ทุกคนไม่ว่าจะรักษาแบบใด สองประโยคนี้คนละเกณฑ์ อย่ายุบเป็นตารางเดียว ถ้าเป็นโรคไตเรื้อรังแล้ว ข้อ 11.1b ให้ติดตามอัลบูมินในปัสสาวะและ eGFR ปีละ 1 ถึง 4 ครั้งตามระยะ
บทเดียวกันนิยามโรคไตเรื้อรังว่ามีการขับอัลบูมินในปัสสาวะที่สูงอย่างต่อเนื่อง หรือ eGFR ต่ำกว่า 60 มล.ต่อนาทีต่อ 1.73 ตารางเมตร หรือมีร่องรอยความเสียหายของไตอย่างอื่น ระยะ G1 คือมีอัลบูมินในปัสสาวะสูงโดย eGFR ตั้งแต่ 90 ขึ้นไป ระยะ G2 คือมีอัลบูมินสูงโดย eGFR ตั้งแต่ 60 แต่ต่ำกว่า 90 ดังนั้น eGFR ที่ยังอยู่ในช่วงสูงไม่ได้ตัดโรคไตระยะต้นถ้ามี albuminuria ตัวเลขร้อยละ 20 ถึง 40 ของคนที่เป็นเบาหวานมีโรคไตเรื้อรังที่สัมพันธ์กับเบาหวาน เป็นตัวเลขของกลุ่ม ไม่ใช่โอกาสของคนที่กำลังอ่าน
UACR ต่ำกว่า 30 มก.ต่อกรัมครีเอตินินจัดเป็นปกติถึงเพิ่มเล็กน้อย ตั้งแต่ 30 แต่ต่ำกว่า 300 เป็นเพิ่มปานกลาง และตั้งแต่ 300 เป็นเพิ่มมาก เพราะค่าแกว่งมากกว่าร้อยละ 20 ระหว่างครั้ง ต้องผิดปกติ 2 ใน 3 ตัวอย่างที่เก็บในช่วง 3 ถึง 6 เดือน จึงจะถือว่าเป็น albuminuria ระดับปานกลางหรือมาก ออกกำลังภายใน 24 ชั่วโมง การติดเชื้อ ไข้ หัวใจล้มเหลว น้ำตาลสูงมาก ประจำเดือน และความดันสูงมาก ทำให้ UACR สูงได้โดยไม่ใช่ความเสียหายของไต ค่าครั้งเดียวจึงยังไม่ใช่การวินิจฉัย
ในคนเป็นเบาหวาน การวินิจฉัยทางคลินิกมักอาศัย albuminuria หรือ eGFR ที่ลด โดยไม่มีสัญญาณของโรคไตชนิดอื่น แบบที่พบบ่อยคือเป็นเบาหวานมานาน มีจอประสาทตาผิด มีอัลบูมินโดยไม่มีเลือดออกในปัสสาวะมาก และ eGFR ลดทีละน้อย แต่ในชนิดที่ 2 ร่องรอยโรคไตอาจมีตั้งแต่ตอนวินิจฉัย หรือไม่มีจอประสาทตาผิดก็ได้ และมีรายงาน eGFR ลดโดยไม่มี albuminuria ทั้งสองชนิด ตะกอนปัสสาวะที่มีเม็ดเลือดหรือเม็ดเลือดขาว albuminuria ที่พุ่งเร็ว กลุ่มอาการเนโฟรติก eGFR ที่ลดเร็ว หรือไม่มีจอประสาทตาผิดโดยเฉพาะในชนิดที่ 1 ทำให้ต้องคิดสาเหตุอื่นหรือสาเหตุเพิ่ม หน้า ไตระยะ 3 ถึง 4 เป็นคำถามของคนที่รู้ระยะแล้ว ไม่ใช่การอ่านเท้าบวมใหม่
American Family Physician ใส่ acute renal failure และ nephrotic syndrome ไว้ในรายการบวมสองข้าง ชุดตรวจเริ่มต้นของบทความนั้นได้แก่เมแทบอลิกพาเนล การทำงานตับ ไทรอยด์ BNP และอัตราส่วนโปรตีนต่อครีเอตินินในปัสสาวะ ปัสสาวะลดลงเป็นข้อมูลให้เล่า ไม่ใช่เกณฑ์ที่หน้านี้กำหนดตัวเลข ปัสสาวะเป็นฟองอย่างเดียวก็ไม่ใช่ชื่อโรค
หัวใจ หลอดเลือดดำ และน้ำเหลือง
American Heart Association ทบทวน 29 พฤษภาคม 2025 บอกว่าหัวใจล้มเหลวทำให้มีน้ำคั่งได้ที่เท้า ข้อเท้า ขา นิ้วมือ และท้อง และน้ำหนักมักเพิ่ม หอบเกิดได้ตอนทำกิจกรรมหรือตอนพัก บางคนหอบขึ้นฉับพลันตอนกลางคืนจนต้องลุก และอาจต้องหนุนหมอนหลายใบ อาการเหล่านี้เป็นเหตุให้บอกแพทย์ ขาบวมเป็นหนึ่งในรายการ ไม่ใช่เครื่องตั้งชื่อหัวใจล้มเหลวจากคำว่าบวมคำเดียว
American Family Physician บอกว่าหอบหรือนอนราบไม่ได้ทำให้ต้องคิด congestive heart failure และให้ทำ echocardiography เมื่อ BNP สูง หรือมีสัญญาณน้ำในปอดเช่น นอนราบไม่ได้ หรือหอบตอนออกแรง
บวมที่หนักขึ้นหลังยืนนาน ขารู้สึกปวดเมื่อยหรือหนัก เข้ากับหลอดเลือดดำ duplex ultrasonography with reflux ใช้วินิจฉัย chronic venous insufficiency และแยกจาก lymphedema ได้ ผิวเปลี่ยนสี แผลที่ข้อเท้าด้านใน หรือเส้นเลือดขอดเป็นภาพที่พบบ่อยของหลอดเลือดดำ แต่ไม่ใช่ชื่อโรคจากคำว่าเย็นบวมอย่างเดียว
บวมกดไม่บุ๋มทำให้นึกถึง myxedema ที่หน้าแข้งหรือ lymphedema ระยะหลัง ส่วนบวมกดบุ๋มพบได้ในหลอดเลือดดำเรื้อรัง ลิ่มเลือด และ lymphedema ระยะต้น สเกลความบุ๋มไม่น่าเชื่อถือพอจะวินิจฉัยเอง บวมสองข้างจึงไม่ได้ลบลิ่มเลือดที่หลอดเลือดดำส่วนต้นออกจากรายการของบทความนั้น โดยเฉพาะเมื่อบวมสองข้างแบบเฉียบพลัน
บทความเดียวกันให้ใช้แบบคัดกรอง STOP-Bang ในคนที่บวมสองข้างเรื้อรัง เพื่อดูภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และบอกว่าโรคอ้วนกับอาหารเค็มอยู่ในสาเหตุที่พบบ่อยของ NHS ด้วย การลดน้ำหนักหรือลดเค็มเป็นการคุยกับแพทย์ ไม่ใช่คำตอบของบวมทุกแบบ
ยาทำให้บวมได้ และห้ามหยุดเอง
ตารางยาของ American Family Physician ยกตัวอย่างยาลดความดันที่ทำให้บวมได้ รวม amlodipine, nifedipine, diltiazem และยาในกลุ่ม beta blocker รวมทั้งยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ คอร์ติโคสเตียรอยด์ gabapentin, pregabalin และ pioglitazone NHS เสริมว่ายาความดันบางชนิด ยาฮอร์โมน และยาต้านเศร้าทำให้บวมได้เช่นกัน
สิ่งที่ต้องจดคือวันที่เริ่มยาหรือวันที่เพิ่มขนาด เทียบกับวันที่เท้าเริ่มบวม หน้านี้ไม่ได้บอกให้หยุด amlodipine หรือยาใดเอง บทความปี 2022 บอกว่าแพทย์อาจพิจารณาเพิ่มยาในกลุ่ม ACE inhibitor ในคนที่กิน calcium channel blocker อยู่แล้วเพื่อลดบวม ประโยคนั้นเป็นการตัดสินของแพทย์ ไม่ใช่คำสั่งให้หาซื้อยาเพิ่ม หน้า ยาความดันทำให้ไตเสียหรือไม่ เป็นคนละคำถาม
ไม่มีหลักฐานสนับสนุนยาขับปัสสาวะสำหรับบวมที่ไม่ได้มาจากสาเหตุทั้งร่างกาย หัวใจล้มเหลว ตับแข็ง และ nephrotic syndrome เป็นกลุ่มที่การรักษาโดยแพทย์อาจมียาขับปัสสาวะร่วม ห้ามซื้อยากินเองเพราะไม่รู้ต้นเหตุ
บวมข้างเดียว แดง ร้อน เจ็บ
NHS บอกว่า DVT มักปวดตุบที่ขาข้างเดียว ไม่บ่อยที่ทั้งสองข้าง มักที่น่องหรือต้นขา มีบวมข้างเดียว ผิวแดง คล้ำ หรือเข้มซึ่งบนผิวสีน้ำตาลหรือสีเข้มอาจดูยาก และหลอดเลือดที่บวมอาจเห็นได้ ถ้าแพทย์คิดว่าเป็น DVT ควรส่งอัลตราซาวด์ในโรงพยาบาลภายใน 24 ชั่วโมง
American Family Physician ให้ประเมินด่วนเมื่อบวมข้างเดียวแบบเฉียบพลัน ใช้เกณฑ์ความเสี่ยงก่อนตรวจ d-dimer หรืออัลตราซาวด์กดหลอดเลือด ความไวของ d-dimer ในบทปริทัศน์ที่อ้างอยู่ที่ร้อยละ 96 และความจำเพาะร้อยละ 35 จึงไม่ใช่คำตอบสุดท้ายด้วยตัวมันเอง บวมแดงและกดเจ็บยังคิดถึงการติดเชื้อที่ผิวได้ด้วย หน้านี้ไม่ให้ผู้อ่านรวมความเสี่ยงเองที่บ้าน
ยกขา เดิน ลดเค็ม และถุงน่อง
NHS ให้ยกขาหรือบริเวณที่บวมบนเก้าอี้หรือหมอนเมื่อทำได้ เดินเบา ๆ สวมรองเท้ากว้าง ส้นเตี้ย ล้างและเช็ดเท้าให้แห้งแล้วทาความชุ่มชื้นเพื่อเลี่ยงการติดเชื้อ อย่านั่งหรือยืนนาน และอย่าใส่ผ้าหรือรองเท้าที่แน่น วิธีเหล่านี้ช่วยอาการบางแบบ ไม่ได้แทนการหาสาเหตุ และในคนเป็นเบาหวานที่มีเท้าบวม NHS ให้พบแพทย์ ไม่ให้รอดูที่บ้านอย่างเดียว
American Family Physician บอกว่าการรัดเป็นทางเลือกที่ใช้ได้กับบวมขาหลายสาเหตุ แต่ก่อนเริ่มในคนที่สงสัยโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย ต้องวัด ankle-brachial index เพราะถุงน่องรัดมีข้อห้ามในกลุ่มนั้น สำหรับหลอดเลือดดำเรื้อรัง การรัดเป็นแนวทางแรกหลังการประเมินนั้นแล้ว ไม่ใช่คำสั่งให้ซื้อถุงน่องทุกคนที่เท้าบวม
น้ำตาลและ HbA1c เป็นส่วนของการดูแลเบาหวาน น้ำตาลสูงมากทำให้ UACR สูงชั่วคราวได้ตาม ADA แต่ HbA1c ไม่ได้บอกว่าบวมครั้งนี้มาจากไต หัวใจ หรือยา หน้า เบาหวานชนิดที่ 2 กับไตและยา เป็นคำถามเรื่องการปรับยาเมื่อไตเปลี่ยน ไม่ใช่การอ่านเท้าบวมใหม่
ไต หัวใจ หลอดเลือด และยา ต่างกันตรงไหน
| หัวข้อ | ไต | หัวใจ | หลอดเลือดดำหรือน้ำเหลือง | ยา |
|---|---|---|---|---|
| สิ่งที่ทำให้นึกถึง | UACR สูงซ้ำ หรือ eGFR ต่ำต่อเนื่อง ปัสสาวะลด หรือกลุ่มอาการเนโฟรติก | หอบ นอนราบไม่ได้ ตื่นเพราะหอบ น้ำหนักขึ้นเร็ว | หนักตอนยืนนาน เส้นเลือดขอด หรือบวมเรื้อรังที่กดไม่บุ๋มในระยะหลัง | เริ่มหรือเพิ่มขนาดใกล้ช่วงที่เท้าบวม |
| การตรวจที่แหล่งเปิดไว้ | eGFR กับ UACR อย่างน้อยปีละครั้งในเบาหวานชนิดที่ 2 | BNP แล้วจึง echo เมื่อค่าสูงหรือมีหอบตอนนอนราบ | duplex with reflux สำหรับหลอดเลือดดำเรื้อรัง | เทียบวันที่เริ่มยากับวันที่เริ่มบวม |
| สิ่งที่หน้านี้ไม่สั่ง | ไม่ตั้งชื่อโรคจากเท้าบวมหรือจาก UACR ครั้งเดียว | ไม่ตั้งชื่อหัวใจล้มเหลวจากขาบวมอย่างเดียว | ไม่ให้ซื้อถุงน่องก่อนประเมินหลอดเลือดแดงเมื่อมีความเสี่ยง | ไม่ให้หยุดยา และไม่ให้ซื้อยาขับปัสสาวะ |
อ่านลักษณะแล้วคิดอะไรได้ และอะไรที่ยังตอบไม่ได้
| ลักษณะ | นึกถึงอะไรได้ | ยังตอบอะไรไม่ได้ |
|---|---|---|
| บวมสองข้าง | สาเหตุทั้งร่างกาย หลอดเลือด หรือยา | ไม่เท่ากับโรคไต |
| เบาหวานร่วมกับ UACR สูง | โรคไตจากเบาหวานเป็นไปได้ | ต้องดูว่าสูงซ้ำและดู eGFR ร่วม |
| eGFR ลด | การทำงานของไตลด | ต้องดูว่าคงอยู่นานแค่ไหนและมีสาเหตุอื่นหรือไม่ |
| ปัสสาวะเป็นฟองร่วมกับโปรตีน | โปรตีนรั่วเป็นไปได้ | ฟองอย่างเดียวไม่ใช่การวินิจฉัย |
| หอบ นอนราบไม่ได้ และบวม | ต้องคิดหัวใจล้มเหลว | ต้องประเมินหัวใจ ไม่ใช่ดูขาอย่างเดียว |
| บวมมากตอนเย็นหรือหลังยืนนาน | หลอดเลือดดำเป็นไปได้ | ต้องตรวจระบบหลอดเลือดดำ |
| เริ่ม amlodipine แล้วบวม | บวมจากยาเป็นไปได้ | ห้ามหยุดยาเอง |
| บวมข้างเดียว แดง ร้อน เจ็บ | ลิ่มเลือดหรือการติดเชื้อ | ต้องพบด่วน |
| บวมเรื้อรังกดไม่บุ๋ม | lymphedema ระยะหลังเป็นไปได้ | รอยบุ๋มอย่างเดียวไม่พอ |
| น้ำหนักเพิ่มเร็ว | น้ำคั่งเป็นไปได้ | ยังไม่บอกว่ามาจากหัวใจ ไต หรือยา |
รายการที่ควรตอบให้แพทย์
- บวมเริ่มเมื่อไร
- สองข้างเท่ากันหรือไม่
- เช้าบวมมากกว่าหรือเย็นบวมมากกว่า
- กดแล้วบุ๋มหรือไม่
- มีแดง ร้อน หรือเจ็บหรือไม่
- น้ำหนักขึ้นเร็วหรือไม่
- ปัสสาวะลดลงหรือไม่
- ปัสสาวะเป็นฟองหรือไม่
- มีบวมหน้าหรือหนังตาหรือไม่
- หอบตอนเดินหรือไม่
- นอนราบได้หรือไม่
- ต้องหนุนหมอนสูงขึ้นหรือไม่
- ตื่นกลางคืนเพราะหายใจไม่ออกหรือไม่
- มีใจสั่นหรือเจ็บหน้าอกหรือไม่
- ครีเอตินินล่าสุดเท่าไร
- eGFR เท่าไร
- UACR เท่าไร และเป็นครั้งเดียวหรือซ้ำ
- มีอัตราส่วนโปรตีนต่อครีเอตินินในปัสสาวะหรือไม่
- อัลบูมินในเลือดเท่าไร ถ้ามีการตรวจ
- เกลือแร่เป็นอย่างไร
- การทำงานของตับเป็นอย่างไร
- TSH เป็นอย่างไร
- มีเหตุให้ตรวจ BNP หรือ NT-proBNP หรือไม่
- มีเหตุให้ทำ echocardiogram หรือไม่
- มีเหตุให้ทำ duplex ที่ขาหรือไม่
- ใช้ amlodipine หรือ calcium channel blocker หรือไม่
- ใช้ยาต้านการอักเสบหรือสเตียรอยด์หรือไม่
- ยาเริ่มก่อนบวมกี่วันหรือกี่สัปดาห์
- มีเส้นเลือดขอดหรือโรคหลอดเลือดดำหรือไม่
- ต้องวัด ankle-brachial index ก่อนใช้การรัดหรือไม่
- ควรพบแพทย์ไต หัวใจ หรือหลอดเลือดใครก่อน
- อาการแบบใดต้องไปห้องฉุกเฉินก่อนนัด
สิ่งที่ควรพกไป
- รูปเท้าตอนเช้าและตอนเย็น วันที่เริ่มบวม และว่าสองข้างเท่ากันหรือไม่
- น้ำหนักรายวัน ความดัน น้ำตาลหรือ HbA1c
- รายการยาทุกตัวพร้อมวันที่เริ่มหรือวันที่เพิ่มขนาด
- ครีเอตินิน eGFR UACR ปัสสาวะ อัลบูมินในเลือดถ้ามี เกลือแร่ การทำงานตับ และ TSH
- ประวัติหัวใจ โรคไต เส้นเลือดขอด ลิ่มเลือดหรือลิ่มในปอดครั้งก่อน
- การนั่งหรือยืนนาน อาหารเค็ม และปริมาณปัสสาวะโดยประมาณ
- อาการหอบ การนอนราบ และว่าตื่นกลางคืนเพราะหายใจหรือไม่
กลไกที่อธิบายโดยผู้เขียน
ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์ เรียงจากแหล่งที่เปิดว่าน้ำในช่องว่างระหว่างเซลล์เกิดได้เมื่อไตเสียอัลบูมินมาก หัวใจดันเลือดกลับเข้าหลอดเลือดดำไม่ทัน ลิ้นหลอดเลือดดำที่ขาปิดไม่สนิท ท่อน้ำเหลืองระบายไม่พอ หรือยาขยายหลอดเลือดส่วนปลาย เบาหวานทำให้ต้องตรวจ eGFR กับ UACR เป็นประจำ แต่การบวมไม่ได้เลือกสาเหตุให้ ข้างที่บวม ระยะเวลา ยา และอาการหอบจึงมาก่อนชื่อโรค
แหล่งที่เปิดในรอบนี้
- ADA Standards of Care in Diabetes 2026 บทที่ 11 โรคไตเรื้อรัง เปิด 31 ตุลาคม 2026
- NHS อาการบวมที่ข้อเท้า เท้า และขา ทบทวน 26 กุมภาพันธ์ 2026 ถึงกำหนดทบทวน 26 กุมภาพันธ์ 2029
- Patel H, Skok C, DeMarco A. Peripheral Edema. American Family Physician. พฤศจิกายน 2022
- American Heart Association สัญญาณหัวใจล้มเหลว ทบทวน 29 พฤษภาคม 2025
- NHS DVT ทบทวน 30 เมษายน 2026 ถึงกำหนดทบทวน 30 เมษายน 2029
คำถามที่พบบ่อย
เป็นเบาหวานแล้วเท้าบวมแปลว่าไตเสื่อมหรือไม่
ไม่แปลแบบนั้น บวมเป็นอาการแสดง โรคไตที่สัมพันธ์กับเบาหวานดูจาก albuminuria ที่สูงต่อเนื่อง หรือ eGFR ที่ลด หรือร่องรอยไตเสียอย่างอื่น ไม่ใช่จากรูปเท้า
eGFR ปกติแล้วตัดโรคไตได้หรือไม่
ไม่ได้ ถ้ามีอัลบูมินในปัสสาวะสูง ADA จัดระยะ G1 ได้แม้ eGFR ตั้งแต่ 90 ขึ้นไป และจัดระยะ G2 เมื่อ eGFR ตั้งแต่ 60 แต่ต่ำกว่า 90 ครีเอตินินหรือ eGFR ใบเดียวจึงไม่พอ
UACR คืออะไร และครั้งเดียวพอหรือไม่
เป็นอัตราส่วนอัลบูมินต่อครีเอตินินในปัสสาวะแบบสุ่ม ADA ให้ถือว่าเป็นระดับปานกลางหรือมากเมื่อผิดปกติ 2 ใน 3 ตัวอย่างในช่วง 3 ถึง 6 เดือน เพราะค่าแกว่งได้มาก
คนเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ต้องตรวจทุกปีหรือไม่
ADA ข้อ 11.1a ให้ตรวจ random UACR และ eGFR อย่างน้อยปีละครั้งในเบาหวานชนิดที่ 2 ทุกคน ชนิดที่ 1 เริ่มเมื่อเป็นมาตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป สองเกณฑ์นี้ไม่ใช่ตารางเดียวกัน
ปัสสาวะเป็นฟองแปลว่าไตเสื่อมหรือไม่
ฟองอย่างเดียวไม่ใช่การวินิจฉัย ต้องดูโปรตีนหรืออัลบูมินในปัสสาวะ และดูร่วมกับ eGFR
เท้าบวมจากหัวใจต่างจากไตอย่างไร
American Heart Association ให้นึกถึงหัวใจมากขึ้นเมื่อมีหอบ นอนราบไม่ได้ ต้องหนุนหมอน หรือน้ำหนักขึ้นเร็ว ร่วมกับบวม ขาบวมอย่างเดียวยังไม่ใช่ชื่อหัวใจล้มเหลว และก็ไม่ใช่ชื่อโรคไต
ยาความดันทำให้เท้าบวมได้หรือไม่
ได้ American Family Physician ยก amlodipine, nifedipine และ diltiazem เป็นตัวอย่างในกลุ่มยาลดความดันที่ทำให้บวม รวมถึงยาในกลุ่ม beta blocker
ต้องหยุดยาเองหรือไม่
ไม่ต้องหยุดเอง ให้จดวันที่เริ่มยาเทียบกับวันที่เริ่มบวม แล้วให้แพทย์ตัดสิน รวมถึงไม่ให้ซื้อยาขับปัสสาวะกินเอง
บวมข้างเดียวอันตรายกว่าสองข้างหรือไม่
บวมข้างเดียวแบบใหม่ โดยเฉพาะแดง ร้อน หรือเจ็บ ทำให้ต้องคิดลิ่มเลือดหรือการติดเชื้อเร็วขึ้น บวมสองข้างไม่ได้ลบสาเหตุที่หลอดเลือดดำส่วนต้นออกทั้งหมด
ต้องทำอัลตราซาวด์ขาเมื่อไร
NHS ให้ส่งอัลตราซาวด์ภายใน 24 ชั่วโมงเมื่อแพทย์คิดว่าเป็น DVT American Family Physician ใช้ duplex with reflux เมื่อจะวินิจฉัยหลอดเลือดดำเรื้อรังหลังตัดสาเหตุทั้งร่างกายที่น่าจะเป็นออกแล้ว
ต้องทำ echocardiogram เมื่อไร
American Family Physician ให้ทำเมื่อ BNP สูง หรือมีสัญญาณน้ำในปอดเช่น นอนราบไม่ได้ หรือหอบตอนออกแรง ไม่ใช่ทุกคนที่เท้าบวม
ต้องกินยาขับปัสสาวะหรือไม่
ไม่มีหลักฐานให้ใช้กับบวมที่ไม่ได้มาจากสาเหตุทั้งร่างกาย หัวใจล้มเหลว ตับแข็ง และ nephrotic syndrome เป็นกลุ่มที่แพทย์อาจใช้ยาขับปัสสาวะในการรักษาทั้งชุด ไม่ใช่ยาที่ซื้อกินเอง
ลดเค็มหรือยกขาช่วยทุกกรณีหรือไม่
NHS บอกว่าอาหารเค็ม การยืนนาน และการยกขาเกี่ยวกับอาการบวมบางแบบ วิธีนี้ไม่ได้แทนการหาสาเหตุ และในคนเป็นเบาหวานที่มีเท้าบวมให้พบแพทย์
ใส่ถุงน่องรัดได้หรือไม่
ไม่ได้ใส่เองทุกคน American Family Physician ให้วัด ankle-brachial index ก่อนในคนที่สงสัยโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย เพราะการรัดมีข้อห้ามในกลุ่มนั้น
อาการแบบไหนต้องโทร 1669
เมื่อยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล และมีหายใจไม่ออก หน้าอกตึงหรือเจ็บ ไอเป็นเลือด หัวใจเต้นชัด หน้ามืด เป็นลม หรือสับสน ตามรายการฉุกเฉินของ NHS เท้าบวมอย่างเดียวไม่ใช่สายนี้ แต่คนเป็นเบาหวานที่มีเท้าบวมควรพบแพทย์โดยเร็ว
บวมตอนเช้ากับตอนเย็นบอกอะไร
ให้จดไว้เพราะบวมที่หนักหลังยืนนานเข้ากับหลอดเลือดดำได้มากกว่า รูปแบบเวลาอย่างเดียวไม่ตั้งชื่อโรค
บวมที่หน้าหรือหนังตาแปลว่าไตหรือไม่
NHS จัดบวมที่หน้าหรือท้องร่วมกับขาบวมไว้ในรายการพบด่วน ไม่ได้ใช้เป็นชื่อโรคไตจากตำแหน่งอย่างเดียว
HbA1c บอกสาเหตุของเท้าบวมหรือไม่
ไม่บอก น้ำตาลสูงมากทำให้ UACR สูงชั่วคราวได้ แต่ค่าน้ำตาลไม่ได้แยกว่าบวมมาจากไต หัวใจ หลอดเลือด หรือยา
ข้อจำกัดของหน้านี้
หน้านี้สรุปแหล่งที่เปิดไว้เพื่อเตรียมคำถามก่อนพบแพทย์ ไม่ใช่การตรวจของผู้อ่านคนใด และไม่ได้ให้หยุดยาหรือเริ่มยาขับปัสสาวะ ถ้ามีอาการในกล่องฉุกเฉินและยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล ให้โทร 1669