การตรวจยีนมะเร็งเชิงลึกด้วยเทคโนโลยี NGS (Comprehensive Genomic Profiling) ช่วยค้นหาทางเลือกใหม่อย่างไร?

NGS วิเคราะห์การกลายพันธุ์ของยีนหลายร้อยตำแหน่งพร้อมกัน อาจพบ Rare Targetable Mutations ที่แผ่นตรวจยีนแบบจำกัดไม่ครอบคลุม หรือเปิดโอกาสใช้ยามุ่งเป้าที่อนุมัติในมะเร็งอวัยวะอื่น (Agnostic Indications) ตามแนวทาง NCI การตีความผลต้องทำโดยทีม Precision Oncology

การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) มีบทบาทอย่างไรเมื่อมะเร็งดื้อต่อการรักษามาตรฐาน?

Palliative Care ช่วยจัดการอาการปวด อ่อนเพลีย คลื่นไส้ และโภชนาการ ให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตดีขึ้นและร่างกายพร้อมรับการรักษาใหม่ ตาม NCI การดูแลนี้ทำควบคู่กับการรักษามะเร็งเชิงรุก ไม่ได้หมายถึงการยอมแพ้เท่านั้น

MSI-H และ TMB-High หมายความว่าอย่างไรกับโอกาสตอบสนองต่อภูมิคุ้มกันบำบัด?

MSI-H/dMMR และ TMB-High เป็นตัวบ่งชี้ชีวภาพที่สัมพันธ์กับการตอบสนองต่อ checkpoint inhibitors (เช่น pembrolizumab, nivolumab) ในบางชนิดมะเร็ง หากยังไม่เคยตรวจ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทดสอบจากชิ้นเนื้อหรือเลือด ผลต้องตีความร่วมกับชนิดมะเร็งและประวัติการรักษา

ควรระวังสมุนไพรหรือยาลูกกลอนเมื่อมะเร็งไม่ตอบสนองหรือไม่?

ควรระวังอย่างยิ่ง สมุนไพรหรือยาที่ไม่ผ่านการรับรองอาจมีสเตียรอยด์ปนเปื้อน โลหะหนัก หรือสารที่รบกวนการทำงานของตับ/ไต ทำให้ร่างกายไม่พร้อมสำหรับการรักษาทางการแพทย์หรือโครงการวิจัย แจ้งแพทย์ทุกสิ่งที่ทาน

หมวดหมู่: โรคมะเร็งระยะก้าวหน้าและอายุรศาสตร์มะเร็งความแม่นยำสูง (Refractory Cancer & Precision Oncology Care)

เมื่อมะเร็งไม่ตอบสนองต่อการรักษา (ผ่าตัด คีโม ยามุ่งเป้า): แนวทางความหวังใหม่ทางการแพทย์

Q: เมื่อโรคมะเร็งไม่ตอบสนองต่อการผ่าตัด เคมีบำบัด และยามุ่งเป้ามาตรฐาน ควรทำอย่างไรต่อ?

ควรปรึกษาแพทย์มะเร็งวิชาชีพเพื่อพิจารณาตรวจยีนเชิงลึกด้วย NGS (Comprehensive Genomic Profiling) ประเมินตัวบ่งชี้ภูมิคุ้มกันบำบัด (MSI-H/dMMR, TMB-High) ขอความเห็นที่สองจาก Multidisciplinary Tumor Board และสอบถามโอกาสเข้าร่วมโครงการวิจัยทางคลินิก ควบคู่กับ Palliative Care เพื่อคุมอาการและรักษาคุณภาพชีวิต ไม่ใช่การยอมแพ้

Q: ผู้ป่วยมะเร็งจะสามารถเข้าร่วมโครงการศึกษาวิจัยทางคลินิก (Clinical Trials) ยารักษาตัวใหม่ได้อย่างไร?

แพทย์มะเร็งหรือศูนย์วิจัยในโรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์จะคัดกรองเกณฑ์เข้าร่วม (eligibility) จากประวัติการรักษา ผลแลป และสภาพร่างกาย ผู้ป่วยที่ผ่านการรักษามาตรฐานแล้วมักมีโอกาสเข้าร่วม Phase II/III ของยารุ่นใหม่ เช่น ADCs, bispecific antibodies หรือ CAR-T ตามชนิดมะเร็ง

เรียบเรียงโดย
ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์
· Well Wellness Thailand / dr9ohm.com
· อัปเดตล่าสุด: สิงหาคม 2026
· เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป — ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือสั่งยาเฉพาะบุคคล ควรปรึกษาแพทย์มะเร็งวิชาชีพ

คำตอบตรง (BLUF):
เมื่อโรคมะเร็งไม่ตอบสนองต่อการรักษามาตรฐาน (ผ่าตัด คีโม ยามุ่งเป้า) ทางเลือกทางการแพทย์ในปัจจุบันคือการตรวจถอดรหัสพันธุกรรมเชิงลึก
(NGS / Comprehensive Genomic Profiling)
เพื่อค้นหาการกลายพันธุ์ชนิดพบน้อย (Rare Targetable Mutations)
การประเมินค่าบ่งชี้ภูมิคุ้มกันบำบัด (MSI-H/TMB)
และการพิจารณาเข้าร่วม
โครงการศึกษาวิจัยทางคลินิก (Clinical Trials)
ยารุ่นใหม่ เช่น ADCs หรือ CAR-T
ร่วมกับการขอความเห็นที่สองจากคณะกรรมการแพทย์สหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Tumor Board)
และการดูแลแบบประคับประคองเพื่อรักษาคุณภาพชีวิต

สัญญาณเตือน — ควรติดต่อแพทย์ทันที

อาการปวดรุนแรงขึ้นอย่างกะทันหันหรือควบคุมไม่ได้ด้วยยาที่ใช้อยู่
หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรืออาการที่อาจสัมพันธ์กับลิ่มเลือด (thromboembolism)
ไข้สูงในระหว่างหรือหลังคีโม โดยเฉพาะเมื่อเม็ดเลือดขาวต่ำ (neutropenic fever)
อาการทางระบบประสาทใหม่ เช่น ชา อ่อนแรง ปวดศีรษะรุนแรง หรือชัก
เลือดออกผิดปกติ อาเจียนหรือถ่ายเป็นเลือด
อ่อนเพลียรุนแรง ดื่มน้ำไม่ได้ หรือสับสน — อาจสะท้อนภาวะขาดน้ำ/ติดเชื้อ/ไตล้มเหลว

หากกำลังพิจารณายาสมุนไพรหรือยาลูกกลอน แล้วเกิดตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะสีเข้มผิดปกติ — หยุดและแจ้งแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นภาวะตับล้มเหลวจากสารปนเปื้อน

1. ถอดรหัสภาวะมะเร็งดื้อยา (Refractory Cancer) และทำไมต้องถอดรหัสพันธุกรรม NGS

Refractory cancer (มะเร็งดื้อยา/ไม่ตอบสนอง) หมายถึงก้อนมะเร็งที่ไม่ย่อขนาด ไม่หยุดชะงัก หรือกลับมาโตอีกครั้ง
แม้ผ่านการรักษามาตรฐาน เช่น ผ่าตัด เคมีบำบัด และยามุ่งเป้า (targeted therapy) แล้ว
ตามแนวทาง
NCI — Precision Medicine
ไม่ได้หมายความว่า “หมดทาง” เสมอไป — แต่หมายความว่าต้องเปลี่ยนกลยุทธ์ไปสู่การแพทย์แม่นยำสูง

การตรวจยีนแบบจำกัดในอดีตมักครอบคลุมเพียงไม่กี่ยีน (เช่น EGFR, ALK ในมะเร็งปอด)
แต่เทคโนโลยี
Next-Generation Sequencing (NGS)
หรือ Comprehensive Genomic Profiling สามารถวิเคราะห์การกลายพันธุ์ของยีนหลายร้อยตำแหน่งพร้อมกัน
เพื่อค้นหา Rare Targetable Mutations ที่แผนเดิมยังไม่ครอบคลุม

กลไกทางวิทยาศาสตร์ (Scientific mechanism)

เซลล์มะเร็งสะสมการกลายพันธุ์ (somatic mutations) ที่ขับเคลื่อนการเจริญเติบโตและดื้อยา
NGS อ่านลำดับ DNA/RNA จากชิ้นเนื้อหรือเลือด (liquid biopsy ในบางกรณี)
แล้วจับคู่กับฐานข้อมูลยาและแนวทางรักษา
หากพบ fusion, amplification หรือ mutation ที่มี targeted agent หรือ immunotherapy ที่เหมาะสม
แพทย์อาจเปลี่ยนไปใช้ยามุ่งเป้าชนิดใหม่ หรือยาที่อนุมัติในมะเร็งอวัยวะอื่น (tumor-agnostic indications)
— การตีความผลต้องทำโดยทีม Precision Oncology ไม่ใช่จากรายงานอย่างเดียว

อธิบายกลไกโดย
ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์
· อ้างอิง
PubMed — Comprehensive genomic profiling

ตาราง: Next-Step Medical Options for Refractory Cancer

แนวทาง/เทคโนโลยีทางการแพทย์	กลไกและรายละเอียด	กลุ่มผู้ป่วยที่เหมาะสม	เป้าหมายการรักษา
NGS / Comprehensive Genomic Profiling	ถอดรหัสยีนก้อนมะเร็งแบบกว้าง ค้นหา targetable mutations, fusions, TMB	ผู้ที่ผ่านการรักษามาตรฐานแล้วและยังมีชิ้นเนื้อ/เลือดเพียงพอ	เปิดทางเลือกยามุ่งเป้า/immunotherapy ใหม่
Immunotherapy biomarkers (MSI-H/dMMR, TMB-High)	ประเมินความไวต่อ checkpoint inhibitors (เช่น pembrolizumab, nivolumab)	ยังไม่เคยตรวจ หรือก้อนโตหลัง targeted therapy	กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้จัดการเซลล์มะเร็ง
Clinical Trials (ADCs, bispecifics, CAR-T)	ยานวัตกรรมที่ยังอยู่ในการวิจัยหรือเพิ่งอนุมัติในบางชนิดมะเร็ง	Refractory/relapsed ที่เข้าเกณฑ์ eligibility ของโครงการ	ควบคุมโรคหรือหยุดชะงักเมื่อมาตรฐานไม่ได้ผล
Multidisciplinary Tumor Board (MDT)	คณะกรรมการแพทย์สหสาขาทบทวนประวัติ ภาพ และแผนรักษา	กรณีซับซ้อน หลายสายรักษา หรือต้องการ second opinion	ลด blind spot และจัดลำดับการรักษาที่สมเหตุสมผล
Integrative Palliative Care	จัดการอาการ โภชนาการ จิตใจ ควบคู่การรักษาเชิงรุก	ทุกระยะที่มีอาการรบกวนคุณภาพชีวิต	ให้ร่างกายแข็งแรงพอรับการรักษาใหม่

ประเมินสุขภาพเชิงรุกกับ Advisory team

วิเคราะห์ระดับความรุนแรงและรับคำแนะนำเฉพาะบุคคลจาก Advisory team ของเรา

คลิกทำแบบประเมิน GERD Severity Score (ฟรี)

2. โครงการศึกษาวิจัยทางคลินิก (Clinical Trials) & ยานวัตกรรมยุคใหม่ (ADCs / Bispecifics)

ในผู้ป่วยที่ผ่านการรักษามาตรฐานแล้ว การเข้าร่วม
Clinical Trials
เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำคัญ — ไม่ใช่ “ยาใต้โต๊ะ” แต่เป็นการรักษาภายใต้โปรโตคอลวิจัยที่มีการติดตามใกล้ชิด

Antibody-Drug Conjugates (ADCs)

ADCs คือแอนตibody ที่เชื่อมกับสารเคมีบำบัด (payload) เพื่อส่งยาเข้าเซลล์มะเร็งที่แสดง antigen เป้าหมาย
ลดผลต่อเซลล์ปกติเมื่อเทียบกับคีโมทั่วไปในบางกรณี — ใช้ได้เฉพาะชนิดมะเร็งและ biomarker ที่เหมาะสม

Bispecific Antibodies & CAR-T Cell Therapy

Bispecific antibodies จับทั้งเซลล์มะเร็งและเซลล์ภูมิคุ้มกันเพื่อดึงระบบภูมิคุ้มกันเข้าทำลายก้อน
CAR-T คือการดัดแปลงเม็ดเลือดขาว T cell ของผู้ป่วยให้จำเฉพาะ antigen บนเซลล์มะเร็ง — มักใช้ในบางมะเร็งเลือดและมีการขยายวิจัยในชนิดอื่น

การเข้าถึงในประเทศไทย

สามารถสอบถามศูนย์วิจัยมะเร็งในโรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์ เช่น จุฬาลงกรณ์ ศิริราช รามาธิบดี หรือสถาบันมะเร็งแห่งชาติ
แพทย์จะประเมินเกณฑ์เข้าร่วม (performance status, ผลแลป, ประวัติการรักษา) ก่อนเสนอโครงการที่เหมาะสม

รวบรวมประวัติการรักษา + รายงานชิ้นเนื้อ/NGS
→
ปรึกษาแพทย์มะเร็ง / Tumor Board
→
คัดกรอง eligibility
→
เข้าร่วมโครงการ + ติดตามตาม protocol

3. ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) กับตัวบ่งชี้ชีวภาพ MSI-H และ TMB-High

หากยังไม่เคยตรวจชิ้นเนื้อเพื่อดู
MSI (Microsatellite Instability) / dMMR
หรือ TMB (Tumor Mutational Burden)
ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม
ตาม
NCI — Biomarker Testing

MSI-H / dMMR: มักตอบสนองดีต่อ checkpoint inhibitors ในหลายชนิดมะเร็ง (รวม tumor-agnostic ในบางข้อบ่งชี้)
TMB-High: ภาระ mutation สูงอาจทำให้เซลล์มะเร็ง “มองเห็น” ได้ง่ายขึ้นโดยระบบภูมิคุ้มกัน — อ้างอิง
PubMed — TMB and immunotherapy
PD-L1 expression: ใช้ร่วมกับชนิดมะเร็งบางชนิด (เช่น NSCLC) ในการตัดสินใจใช้ immunotherapy

การตอบสนองต่อ immunotherapy แตกต่างกันในแต่ละคน — ไม่มีการรับประกันผลลัพธ์
แต่การตรวจ biomarker ก่อนตัดสินใจช่วยลดการใช้ยาที่ไม่มีประโยชน์และลดความเสี่ยงผลข้างเคียงที่ไม่จำเป็น

4. ความสำคัญของ Tumor Board (MDT) และการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care)

Multidisciplinary Tumor Board

Tumor Board คือการประชุมของแพทย์มะเร็ง รังสีวิทยา ศัลยกรรม พยาธิวิทยา และสหสาขาอื่น
เพื่อทบทวนประวัติการรักษาทั้งหมด ภาพ และผลตรวจยีน
ช่วยลด “blind spot” เมื่อผู้ป่วยผ่านหลายสายรักษาแล้ว
การขอความเห็นที่สองจากศูนย์มะเร็งโรงเรียนแพทย์ชั้นนำเป็นขั้นตอนที่สมเหตุสมผล ไม่ใช่การไม่ไว้ใจแพทย์เดิม

Palliative Care — ไม่ใช่การยอมแพ้

ตาม
NCI — Palliative Care
การดูแลแบบประคับประคองเน้นการจัดการอาการปวด อ่อนเพลีย คลื่นไส้ แน่นท้อง และโภชนาการ
ให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตดีและมีแรงรับการรักษาใหม่ (รวม clinical trial)
ควรเริ่มควบคู่กับการรักษาเชิงรุก ไม่ต้องรอ “ระยะสุดท้าย” เท่านั้น

หมายเหตุจากแนวทางดูแลผู้ป่วยมะเร็ง:
การประสาน Palliative Care กับแพทย์มะเร็งช่วยให้การตัดสินใจเรื่องการรักษาและคุณภาพชีวิตสมดุลกันมากขึ้น

ตารางเปรียบเทียบ: Clinical Trial Access vs. Standard Care

ประเด็นเปรียบเทียบ	การรักษามาตรฐาน (Standard Care)	โครงการวิจัยทางคลินิก (Clinical Trials)
ข้อมูลประสิทธิภาพ	มีหลักฐานจาก Phase III และแนวทาง guideline ชัดเจน	ข้อมูลจาก Phase I–III บางส่วนยังจำกัด — มีการติดตามเข้มงวด
เกณฑ์ผู้ป่วย	กว้างตามข้อบ่งชี้ของยา/หัตถการ	จำกัดตาม protocol (eligibility criteria)
ต้นทุน/สิทธิ์	ขึ้นกับสิทธิ์ประกันและนโยบาย รพ.	ยาหลักในโครงการมักได้รับใน trial; ค่าใช้จ่ายอื่นขึ้นกับโครงการ
การติดตาม	ตามแผนแพทย์ทั่วไป	บังคับตาม protocol (แลป/ภาพถี่ตามกำหนด)
ทางเลือกเมื่อ refractory	เปลี่ยนสูตรคีโม/ยามุ่งเป้าที่มีอยู่ หรือ best supportive care	เข้าถึง ADCs, bispecifics, CAR-T หรือ combination ใหม่
ความเสี่ยงที่ไม่รู้	ต่ำกว่า — รู้จักผลข้างเคียงดี	อาจสูงกว่าใน early-phase trials

ตารางนี้เป็นกรอบเปรียบเทียบทั่วไป ไม่แทนการปรึกษาแพทย์หรือทีมวิจัยของโรงพยาบาล

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เมื่อโรคมะเร็งไม่ตอบสนองต่อการผ่าตัด เคมีบำบัด และยามุ่งเป้ามาตรฐาน ควรทำอย่างไรต่อ?

ขั้นตอนที่มักแนะนำคือ (1) ทบทวนผลชิ้นเนื้อและประวัติการรักษาทั้งหมด
(2) ตรวจ NGS / biomarker ที่ยังไม่เคยทำ
(3) ขอ Tumor Board หรือ second opinion
(4) สอบถาม clinical trial
(5) เริ่มหรือเพิ่ม Palliative Care ควบคู่กัน

การตรวจยีนมะเร็งเชิงลึกด้วย NGS ช่วยค้นหาทางเลือกใหม่อย่างไร?

NGS อาจพบ mutation ที่เปิดโอกาสใช้ targeted therapy หรือ immunotherapy ที่ไม่ได้อยู่ในแผนเดิม
รวมถึง agnostic indications ในบางกรณี — ผลต้องอ่านโดยผู้เชี่ยวชาญ Precision Oncology

ผู้ป่วยจะเข้าร่วม Clinical Trials ได้อย่างไร?

แพทย์มะเร็งหรือศูนย์วิจัยจะคัดกรอง eligibility
นำรายงาน NGS, ผลแลบ และสภาพร่างกายมาประกอบ
หากไม่เข้าเกณฑ์โครงการหนึ่ง อาจมีโครงการอื่นที่เหมาะสมกว่า

Palliative Care มีบทบาทอย่างไรเมื่อมะเร็งดื้อต่อการรักษามาตรฐาน?

ช่วยคุมอาการและฟื้นฟูกำลัง ให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตดีขึ้นและพร้อมรับการรักษาใหม่
ไม่ได้หมายถึงการหยุดรักษาเสมอไป

MSI-H และ TMB-High สำคัญอย่างไร?

เป็นตัวบ่งชี้ที่ช่วยคาดการณ์โอกาสตอบสนองต่อ checkpoint inhibitors
ควรตรวจเมื่อยังไม่เคยทำ หรือเมื่อก้อนเปลี่ยนหลังการรักษา

ควรระวังสมุนไพรหรือยาลูกกลอนหรือไม่?

ใช่ — อาจมีสารปนเปื้อนที่ทำให้ตับ/ไตล้มเหลว หรือรบกวนการทำงานของยามะเร็ง
แจ้งแพทย์ทุกสิ่งที่ทาน และหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่อ้างรักษาหายขาด

Refractory กับ Relapsed ต่างกันอย่างไร?

Refractory มักหมายถึงไม่ตอบสนองต่อการรักษาตั้งแต่แรกหรือระหว่างรักษา
Relapsed หมายถึงเคยตอบสนองหรือหายแล้วกลับมา — แนวทาง NGS และ clinical trial มักใช้ได้ทั้งสองกลุ่ม แต่รายละเอียดขึ้นกับชนิดมะเร็ง

E-E-A-T & แหล่งอ้างอิงทางวิชาการ

เรียบเรียงและทบทวนเนื้อหาโดย
ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์
(Asst. Prof. Dr. Norawit Raatpiboon)

ดูประวัติผู้เขียนและบทความเด่น

ข้อจำกัดความรับผิด (Medical Disclaimer)

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับ Refractory Cancer และ Precision Oncology
ไม่ใช่การวินิจฉัย การสั่งยา หรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล
การตัดสินใจเรื่อง NGS, immunotherapy, clinical trial หรือ Palliative Care ต้องทำร่วมกับแพทย์มะเร็งวิชาชีพและทีมดูแลของโรงพยาบาล
หากมีสัญญาณเตือนฉุกเฉิน ให้ติดต่อแพทย์หรือห้องฉุกเฉินทันที