ภาพ MRI หมอนรองกระดูกเอวในกลุ่ม กับคำถามว่าควรผ่าหรือไม่

1. ภาพในกลุ่มบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้

ภาพซาจิตตัล T2 ของกระดูกสันหลังเอวเป็นภาพที่น้ำในหมอนรองกระดูกดูสว่าง และหมอนที่เสียน้ำดูมืด ชิ้นที่ปลิ้นไปทางช่องไขสันหลังอาจดูกดถุงหุ้มเส้นได้ แต่ภาพถ่ายหน้าจอไม่มีรายงาน ไม่มีภาพตัดขวาง และไม่มีผลการตรวจกำลังกล้ามเนื้อ

2. ทำไมหมอนรองปลิ้นถึงปวดร้าวลงขา

วงแหวนรอบหมอนรองฉีกได้ เนื้อในจึงยื่นหรือหลุดออกไปทางด้านหลัง ชิ้นนั้นกดรากประสาทและรบกวนเลือดที่ไปเลี้ยงราก และเนื้อในหมอนรองยังปล่อยสารที่ทำให้รากระคาย อาการที่เข้ากับรากประสาทคือปวดร้าวตามแนวขา ชา หรืออ่อนแรง ปวดหลังอย่างเดียวอธิบายด้วยการกดรากได้น้อยกว่า

3. เมื่อไรที่งานวิจัยคุยเรื่องผ่า และเมื่อไรที่ยังไม่ผ่า

คนจำนวนมากที่หมอนรองปลิ้นและปวดร้าวดีขึ้นโดยไม่ผ่า ในงานทดลองแบบสุ่มที่เทียบการผ่าเร็วกับการดูแลโดยไม่ผ่าก่อน กลุ่มผ่าปวดขาทุเลาเร็วกว่า แต่ผลที่ 2 ปีใกล้กัน (PMID 18502911)

ใน SPORT แบบสุ่ม คนทั้งสองกลุ่มดีขึ้น และมีคนย้ายกลุ่มจำนวนมาก การวิเคราะห์ตามการรักษาจริงพบว่ากลุ่มที่ผ่าดีขึ้นเรื่องอาการร้าวมากกว่า ส่วนผลแบบตั้งใจรักษาอ่านได้ยากเพราะการย้ายกลุ่ม (PMID 17119140)

• ปวดร้าวที่ยังจำกัดการเดิน การนั่ง หรือการนอน หลังได้ยาและกายภาพอย่างเหมาะสมแล้ว เป็นเรื่องที่คุยเรื่องผ่าได้ ไม่ใช่ช่องที่ติ๊กแล้วต้องผ่า
• อ่อนแรงที่เพิ่งเกิดหรือแย่ลง เช่น กระดกข้อเท้าไม่ขึ้น ให้พบศัลยแพทย์เร็ว ไม่ต้องรอครบจำนวนสัปดาห์จากโพสต์
• ถ้าผ่า จุดประสงค์คือเอาชิ้นที่กดรากออก ทำได้ทั้งภายใต้กล้องหรือกล้องจุลทรรศน์ ขนาดแผลและวันลุกเดินต่างกันตามคนและตามทีม ไม่ได้รับรองว่าปวดร้าวหายตอนตื่นทุกราย
• การเชื่อมข้อไม่ใช่ทางแรกของหมอนรองปลิ้นครั้งเดียวที่ข้อไม่หลวม

4. หลังผ่า ถ้ามีการผ่า

• เดินตามที่ทีมอนุญาต งดก้มและยกของหนักตามคำสั่งของทีมนั้น
• หมอนรองปลิ้นซ้ำได้ ปวดขาที่กลับมาแรงหรือชาใหม่ให้ติดต่อทีมผ่าตัด
• ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ใช้ช่วงสั้นตามใบสั่ง มีผลต่อกระเพาะและไต ไม่ใช่เหตุผลให้รีบผ่าหรือให้ทนโดยไม่มีแผน

ถ้าปวดหลังจนนอนหงายไม่ได้ อ่านเพิ่มที่ คู่มือนอนหงายไม่ได้ ซึ่งเป็นคนละคำถามกับการตัดสินใจผ่าจากภาพในกลุ่ม

5. ตารางทางเลือก

เปรียบเทียบคร่าวๆ ไม่ใช่เมนูให้เลือกเองจากภาพ

กลไกทางวิทยาศาสตร์ (สรุปโดยผู้เขียน)

สรุปโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์: อาการร้าวมาจากรากประสาทที่ถูกกดและระคาย ไม่ได้มาจากภาพที่มืดบนฟิล์มโดยไม่มีอาการ การเอาชิ้นที่กดออกจึงมุ่งที่ปวดร้าวมากกว่าปวดหลังล้วนๆ งานทดลองบอกความเร็วของการทุเลา ไม่ได้บอกว่าทุกคนต้องผ่าหรือทุกคนจะเดินได้ในวันถัดไป

เกี่ยวกับผู้เขียน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

บทความนี้เพื่อการศึกษาทั่วไป ไม่ได้แปลภาพ MRI ของบุคคล และไม่ใช่คำแนะนำให้ผ่าหรือไม่ผ่า ชาบริเวณก้น กลั้นปัสสาวะไม่ได้ หรือขาอ่อนแรงลงเร็วให้ติดต่อบริการฉุกเฉิน