มะเร็งปอด ALK+ ใบซีทีบอกว่าน้อยลง และการพักยาตามแผนของแพทย์

คำตอบตรง

ประโยคในใบซีทีที่ว่าเงาแทรกซึมดูน้อยลง เป็นคำบรรยาย ไม่ใช่หมวดตอบสนอง ทบทวนปี 2017 คัด 27 เรื่องจาก 635 เรื่อง การฉายครั้งเดียวกับหลายครั้งระงับปวดได้ใกล้เคียงกันในกระดูกที่ปวดโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อน การพักยาเป็นแผนของแพทย์คนนั้น ความถี่ที่โรคแย่เร็วหลังหยุดยายับยั้ง ALK ยังไม่ทราบ

คำถามจากสมาชิกท่านหนึ่ง

สมาชิกท่านหนึ่งในกลุ่มมะเร็งเล่าว่าเป็นมะเร็งปอดชนิดที่มีการเรียงตัวใหม่ของยีน ALK ใบซีทีทรวงอกล่าสุดเขียนว่ารอยโรคแทรกซึมดูน้อยลง ช่วงนี้ได้รับเคมีบำบัด รู้สึกอ่อนเพลียมาก จึงคุยกับแพทย์เรื่องพักการรักษา และมีนัดสแกนกระดูกกับฉายแสงกระดูก หน้านี้ตอบคำถามนั้น ไม่ได้เปิดแฟ้มของใคร และไม่ได้ยืนยันตำแหน่งที่โรคกระจาย

1. ประโยคในใบซีทีไม่ใช่หมวดการตอบสนอง

คำว่าดูน้อยลงในใบซีทีเป็นคำบรรยายของรังสีแพทย์ ไม่ใช่หมวดว่าโรคตอบสนอง

คำว่าดูน้อยลงเป็นคำบรรยาย

รังสีแพทย์เขียนสิ่งที่เห็นบนภาพชุดนั้น คำว่าเงาแทรกซึมดูน้อยลงบอกว่าเงาในช่องอกดูลดลงเมื่อเทียบกับภาพที่ผู้อ่านฟิล์มมีอยู่ในใจหรือในรายงาน ไม่ได้เป็นชื่อหมวดว่าโรคตอบสนองบางส่วน และไม่ได้วัดว่าก้อนเล็กลงกี่เปอร์เซ็นต์

ฟิล์มของคนหนึ่งคนไม่ใช่อัตราของทั้งกลุ่ม

การเทียบกับฟิล์มชุดก่อน การวัดก้อน และการตัดสินว่าแผนยาชุดนี้ยังเดินต่อหรือไม่ เป็นงานของทีมมะเร็งที่ถือฟิล์มทั้งชุด หน้านี้ไม่มีตัวเลขอัตราการตอบสนองของยารักษา ALK เพราะไม่ได้ดึงบทคัดย่อของอัตรานั้นมาใช้

2. การพักยาเป็นแผนของแพทย์คนนั้น

ช่วงพักยาที่แพทย์เขียนไว้เป็นแผนของคนนั้น ชื่อ treatment holiday ไม่ได้คงผลการรักษา

อ่อนเพลียเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อย

แนวทาง NCCN เรื่องอ่อนเพลียจากมะเร็ง ฉบับ 2.2015 (PMID 26285247) นิยามว่าเป็นความเหนื่อยทางกาย อารมณ์ หรือความคิด ที่คงอยู่ ไม่ได้สัดส่วนกับกิจกรรมล่าสุด และรบกวนการใช้ชีวิต เป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยทั้งระหว่างรักษาและหลังรักษา และแนวทางให้คัดกรองเป็นกิจวัตร บทคัดย่อไม่ได้บอกว่าอ่อนเพลียเกิดจากสารอักเสบของก้อนที่กำลังสลาย และไม่ได้บอกว่าการพักยาทำให้ไขกระดูก ตับ หรือไตฟื้นในทุกราย

แนวทาง ASCO ปี 2014 (PMID 24733803) ใช้กับผู้ใหญ่ที่จบการรักษาหลักแล้ว ให้ประเมินอาการอ่อนเพลียในทุกคน หากปานกลางถึงมากให้หาสาเหตุที่แก้ได้ ในกลุ่มนั้น การออกกำลังกาย การดูแลด้านจิตใจ และการฝึกกายใจอาจช่วยลดอาการ บทคัดย่อนี้ไม่ใช่สูตรสำหรับคนที่ยังอยู่ระหว่างรักษามะเร็งปอดระยะลุกลาม

ชื่อ treatment holiday ไม่ได้คงผลการรักษา

บางคนเรียกช่วงที่แพทย์กำหนดให้หยุดยาชั่วคราวว่า treatment holiday ชื่อนี้ไม่ได้เป็นหลักฐานว่าผลการรักษาคงอยู่ หน้านี้ไม่บอกให้หยุดยาเอง และไม่บอกให้กลับไปเริ่มยาเอง หากแพทย์เจ้าของไข้เขียนแผนพักไว้แล้ว แผนนั้นเป็นของคนนั้น สาเหตุที่แก้ได้ เช่น ซีด การติดเชื้อ ปวด นอนไม่หลับ หรือยาที่ซ้อนกอง เป็นเรื่องที่ทีมคนเดิมตรวจ

มีรายงานว่าโรคแย่เร็วหลังหยุดยายับยั้ง ALK

รายงานผู้ป่วยหนึ่งราย (PMID 24019783) เป็นมะเร็งปอดที่มีการเรียงตัวใหม่ของ ALK ยา crizotinib ให้การตอบสนองบางส่วนนาน 10 เดือน จากนั้นโรคโต จึงหยุดยา หลังหยุดยาโรคแย่เร็ว และการให้ยาซ้ำไม่ได้พลิกอาการนั้น ผู้เขียนรายงานบอกว่ายังไม่ทราบว่าเกิดบ่อยแค่ไหน และคาดไม่ได้ว่าจะเกิดกับใคร คนในรายงานนั้นโรคกลับมาโตแล้วจึงหยุดยา ไม่ใช่คำอธิบายของทุกคนที่พักยาเพราะอ่อนเพลีย อาการใหม่ระหว่างช่วงพักจึงต้องติดต่อทีมในวันนั้น

3. สแกนกระดูกและการฉายแสงเพื่ออาการปวด

สแกนกระดูกกับฉายแสงเป็นเครื่องมือดูและระงับปวดของกระดูกที่ทีมเลือก ไม่ใช่หลักประกันว่ากระดูกจะไม่หัก

สแกนกระดูกไม่ใช่สนามฉายแสง

การสแกนกระดูกเป็นวิธีที่ทีมใช้ดูตำแหน่งที่กระดูกมีกิจกรรมผิดปกติ ภาพสแกนอย่างเดียวไม่ได้เลือกสนามฉายแสง และไม่ได้บอกว่าทุกจุดที่ติดสีจะต้องฉาย ทีมรังสีรักษาเป็นผู้เลือกตำแหน่งและจำนวนครั้ง

ผลระงับปวดในวรรณกรรม ไม่ใช่คำรับรองเรื่องกระดูกหัก

ทบทวนปี 2017 (PMID 28249544) คัด 27 เรื่องจากผลการค้น 635 เรื่อง การฉายครั้งเดียวและหลายครั้งให้ผลระงับปวดใกล้เคียงกันในกระดูกที่ปวดโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อน บทคัดย่อบอกว่าขนาดครั้งเดียวที่เหมาะสมยังไม่นิ่ง ในงานที่เทียบ 8 เกรย์กับ 4 หรือ 6 เกรย์โดยตรง 8 เกรย์เหนือกว่าทางสถิติ และ 8 เกรย์เป็นขนาดครั้งเดียวที่ใช้บ่อยที่สุด มีงานน้อยที่บันทึกขนาดอื่น หน้านี้ไม่ให้เอาตัวเลขเหล่านี้ไปขอขนาดจากแพทย์ การทบทวนนั้นไม่ได้สรุปว่ากระดูกจะไม่หัก และไม่ได้สรุปว่าทุกคนเดินได้สบายขึ้น

กดไขสันหลังคนละเรื่องกับนัดฉายแสงตามแผน

ปวดหลังใหม่ที่รุนแรง พร้อมขาอ่อนแรงหรือชา หรือปัสสาวะไม่ออก เป็นเหตุไปห้องฉุกเฉินในวันนั้น ไม่ใช่การรอคิวฉายแสงกระดูกที่นัดไว้แล้ว

4. สามเรื่องที่คนมักยุบเป็นเรื่องเดียว

ประโยคในใบซีที แผนพักยา และฉายแสงกระดูกเป็นสามคำถามคนละเรื่อง

ตารางแยกคำถาม ไม่ได้ตัดสินแผนของคนคนหนึ่ง

สิ่งที่บอกทีมได้ กับสิ่งที่หน้านี้ไม่แทน

ตัวเลขที่บทคัดย่อเขียนไว้

สี่แถวด้านล่างคือตัวเลขจากบทคัดย่อที่หน้านี้ใช้ แต่ละแถวเป็นผลของงานนั้น ไม่ใช่ผลของคนที่กำลังอ่าน

ตัวเลขจากบทคัดย่อ กับขอบเขตที่ห้ามยกไปใช้กับคนคนหนึ่ง

กลไกที่หน้านี้ยึดจากบทคัดย่อ

เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์ อ่อนเพลียจากมะเร็งตามนิยาม NCCN ปี 2015 เป็นอาการที่รบกวนการใช้ชีวิต พบได้บ่อยระหว่างรักษา และไม่ได้เป็นเครื่องหมายว่าก้อนกำลังสลาย การฉายแสงกระดูกในทบทวนปี 2017 ซึ่งคัด 27 เรื่องจาก 635 เรื่อง เป็นเครื่องมือระงับปวดของกระดูกที่ปวดโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อน โดยครั้งเดียวและหลายครั้งให้ผลใกล้เคียงกัน รายงานปี 2013 เป็นผู้ป่วยหนึ่งรายที่การตอบสนองบางส่วนอยู่ 10 เดือน แล้วโรคโต และหลังหยุดยาโรคแย่เร็ว โดยยังไม่ทราบความถี่

คำถามที่พบบ่อย

หกคำถามด้านล่างตอบจากบทคัดย่อสี่ฉบับ ไม่ได้ตอบฟิล์มของคนคนหนึ่ง

แหล่งที่อ้าง

สี่รายการด้านล่างคือบทคัดย่อที่หน้านี้ใช้ตัวเลข

• NCCN. Cancer-Related Fatigue, Version 2.2015. PMID 26285247
• ASCO adaptation. Fatigue in adult survivors after primary treatment. 2014. PMID 24733803
• Disease flare after discontinuation of crizotinib in ALK-positive lung cancer. 2013. PMID 24019783
• Single-fraction radiotherapy for painful uncomplicated bone metastases: systematic review. 2017. PMID 28249544

คนละคำถาม

• อ่อนเพลียและกินได้น้อยช่วงเพิ่งทราบว่าเป็นมะเร็งปอด
• ปวดกระดูกและยาระงับปวดในการดูแลประคับประคอง
• ก้อนไม่ยุบในยาชุดถัดไป ตรวจยีนซ้ำ และน้ำหนักลดมาก

ข้อจำกัดทางการแพทย์

หน้านี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย ไม่ใช่การอ่านฟิล์มของใคร และไม่ใช่คำสั่งให้หยุดยาหรือเริ่มยา แผนยา แผนฉายแสง และแผนพักเป็นของแพทย์เจ้าของไข้ หากมีสัญญาณในหัวข้อสัญญาณแดง ให้ไปห้องฉุกเฉินในวันนั้น