ฟอกไตฉุกเฉินแล้วอาการไม่ดีขึ้น อยากหยุดฟอกและรักษาตามอาการ: สาเหตุที่ยังเพลีย ไตอาจฟื้นได้ไหม หยุดฟอกแล้วเกิดอะไรขึ้น และการดูแลแบบประคับประคองทางไต

คำถามจากกลุ่มผู้ป่วยโรคไต: ฟอกฉุกเฉินแล้วไม่ดีขึ้น มีใครเลือกรักษาตามอาการไม่ฟอกต่อไหม

สมาชิกในกลุ่มผู้ป่วยโรคไตถามว่า มีใครที่ฟอกไตฉุกเฉินแล้วอาการไม่ดีขึ้น และเลือกรักษาตามอาการโดยไม่ขอฟอกต่อบ้างไหม

คำถามนี้หนักและเป็นเรื่องส่วนตัวมาก เราไม่ทราบอายุ โรคร่วม สาเหตุที่ต้องฟอกฉุกเฉิน หรือผลเลือดของผู้ถาม
บทความนี้จึงไม่ได้ตัดสินแทนใคร แต่รวบรวม สิ่งที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ 4 เรื่อง: อาการที่ไม่ดีขึ้นเกิดจากอะไรและแก้ได้ไหม ไตมีโอกาสฟื้นหรือไม่ ถ้าหยุดฟอกจะเกิดอะไรขึ้น และการดูแลแบบประคับประคองทำอะไรได้บ้าง

1. ฟอกฉุกเฉินแล้วทำไมยังไม่รู้สึกดีขึ้น

คำตอบตรง: การฟอกไม่กี่ครั้งแรกมักยังไม่ทำให้รู้สึกดีขึ้นทันที และสาเหตุที่พบบ่อยหลายอย่างปรับแก้ได้
เช่น ความดันตกจากการดึงน้ำออกเร็ว ภาวะซีด การติดเชื้อ หรือโรคที่พาเข้าโรงพยาบาลซึ่งยังไม่หาย
(Flythe 2011,
Rayner 2014)

ภาวะ dialysis disequilibrium: มีจริง แต่พบไม่บ่อย

เมื่อฟอกเอายูเรียออกจากเลือดเร็ว ระดับยูเรียในเลือดลดลงเร็วกว่าในสมอง น้ำจึงเคลื่อนเข้าเนื้อสมองจนบวม ทำให้ปวดศีรษะ คลื่นไส้ กระสับกระส่าย สับสน หรือชักในรายรุนแรง
มักเกิดระหว่างหรือหลังการฟอกครั้งแรกๆ ในผู้ที่ของเสียสูงมาก ทีมไตจึงป้องกันด้วยการฟอกครั้งแรกให้สั้น อัตราเลือดต่ำ และเพิ่มขึ้นทีละน้อย
(Greenberg 2021)
ภาวะนี้จึงไม่ใช่คำอธิบายหลักของอาการเพลียที่ลากยาวหลายวัน

ความดันตกระหว่างฟอกและการดึงน้ำเร็วเกินไป

งานวิจัย HEMO ในผู้ป่วยฟอกเลือด 1,846 คน พบว่าอัตราดึงน้ำมากกว่า 13 มล./กก./ชม. สัมพันธ์กับการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุสูงขึ้น 1.59 เท่า และจากโรคหัวใจ 1.71 เท่า เทียบกับไม่เกิน 10 มล./กก./ชม.
(Flythe 2011)
การดึงน้ำเร็วทำให้หน้ามืด ตะคริว คลื่นไส้ และเพลียหลังฟอก สิ่งที่ปรับได้คือเป้าน้ำหนักแห้ง ระยะเวลาฟอกที่ยาวขึ้น จำนวนครั้งต่อสัปดาห์ และการจำกัดน้ำดื่มระหว่างรอบ

เวลาหายเพลียหลังฟอกแต่ละครั้ง

การสำรวจ DOPPS ในผู้ป่วยฟอกเลือด 6,040 คน ถามว่าต้องใช้เวลาเท่าไรกว่าจะหายเพลียหลังฟอก ผู้ที่น้ำหนักลดระหว่างฟอกมากกว่ามีแนวโน้มต้องใช้เวลานานกว่า
และผู้ที่ใช้เวลาเกิน 12 ชั่วโมงมีคุณภาพชีวิตต่ำกว่าและเสียชีวิตสูงกว่า
(Rayner 2014)

สาเหตุอื่นที่ควรถามแพทย์

• ภาวะซีดจากไตวาย ทำให้เหนื่อยง่าย รักษาด้วยธาตุเหล็กและยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดง ซึ่งใช้เวลาหลายสัปดาห์
• การติดเชื้อ โดยเฉพาะจากสายฟอกที่คอ
• โรคที่พาเข้าโรงพยาบาล เช่น หัวใจล้มเหลว ติดเชื้อรุนแรง หรือมะเร็ง ซึ่งการฟอกไม่ได้รักษาโดยตรง
• ขาดอาหารและกล้ามเนื้อลีบ จากการเจ็บป่วยนานและเบื่ออาหาร
• ภาวะซึมเศร้า ซึ่งทำให้เพลีย หมดแรงจูงใจ และอยากหยุดการรักษา (ดูหัวข้อ 4)

ตาราง: สาเหตุที่ฟอกแล้วยังไม่ดีขึ้น และสิ่งที่ควรถาม

ใช้เป็นรายการคำถามกับแพทย์โรคไต ไม่ใช่การวินิจฉัยด้วยตนเอง

2. ฟอกฉุกเฉินเพราะไตวายเฉียบพลัน หรือไตวายระยะสุดท้าย: คำถามสำคัญที่สุด

คำตอบตรง: ถ้าเป็นไตวายเฉียบพลัน ไตมีโอกาสฟื้นจนเลิกฟอกได้ การหยุดฟอกเร็วเกินไปอาจตัดโอกาสนั้น
ในผู้ป่วยไตวายเฉียบพลันที่ยังต้องฟอกหลังออกโรงพยาบาล 2,544 คน ราว 34% ไตฟื้นจนเลิกฟอกได้ภายใน 90 วัน โดยใช้เวลาตรงกลางราว 30 วัน
(Babroudi 2026)

ถ้าเป็นไตเรื้อรังที่ค่าไตต่ำลงมานานจนถึงระยะสุดท้าย โอกาสฟื้นต่ำมาก และการฟอกคือการทำงานแทนไตไปตลอด ยกเว้นได้ปลูกถ่ายไต
ก่อนตัดสินใจจึงควรถามแพทย์โรคไตให้ชัด:

• ครั้งนี้เป็นไตวายเฉียบพลัน ไตเรื้อรังระยะสุดท้าย หรือไตเรื้อรังที่แย่ลงเฉียบพลัน
• ยังมีปัสสาวะออกวันละเท่าไร และไตยังทำงานเหลืออยู่แค่ไหน
• มีการตรวจติดตามว่าไตกำลังฟื้นหรือไม่
• ถ้าหยุดฟอกตอนนี้ คาดว่าจะเกิดอะไรขึ้นในกรณีของฉัน

ผู้ที่ค่าไตต่ำมากแต่ยังไม่มีอาการ และกำลังวางแผนฟอกระยะยาว อ่านเพิ่มใน
ไตวายระยะที่ 5 ควรทำเส้นฟอกเลือดที่แขนไว้ก่อนไหม

3. ถ้าเลือกหยุดฟอกไต: สิทธิ์ของผู้ป่วย สิ่งที่จะเกิดขึ้น และการเตรียมตัว

คำตอบตรง: การหยุดฟอกไตเป็นสิทธิ์ของผู้ป่วยที่มีสติสัมปชัญญะ และแนวทางการตัดสินใจร่วมกันในการเริ่มและหยุดฟอกไตยอมรับเป็นทางเลือกหนึ่ง
ไม่ได้แปลว่ายอมแพ้หรือถูกทอดทิ้ง
(Rinehart 2013,
Gelfand 2020)

หลังหยุดฟอก ร่างกายจะเป็นอย่างไร

ถ้าไตแทบไม่เหลือการทำงาน น้ำ โพแทสเซียม กรด และของเสียจะค่อยๆ คั่ง ทำให้บวม หอบ คลื่นไส้ คัน ซึมลง และเสียชีวิตในที่สุด
การศึกษาผู้ป่วย 1,947 คนที่หยุดฟอกแล้วเข้ารับการดูแลระยะท้าย อยู่ได้เฉลี่ย 7.4 วันหลังเข้าดูแล แต่ต่างกันมากตั้งแต่ 0 ถึง 40 วัน
ปัจจัยที่สัมพันธ์กับระยะเวลาสั้นกว่า เช่น เพศชาย ส่งตัวมาจากโรงพยาบาล ความสามารถในการช่วยเหลือตัวเองต่ำ และมีอาการบวม
(O’Connor 2013)
ผู้ที่ยังมีปัสสาวะออกมักอยู่ได้นานกว่านี้

อาการหลังหยุดฟอกดูแลได้ ไม่จำเป็นต้องทรมาน

การดูแลแบบประคับประคองทางไตเน้นบรรเทาอาการ การสื่อสาร และดูแลใจผู้ป่วยกับครอบครัว
อาการหอบบรรเทาได้ด้วยการจำกัดน้ำและเกลือ ยาขับปัสสาวะในผู้ที่ยังมีปัสสาวะ และยากลุ่มโอปิออยด์ขนาดต่ำ
ซึ่งในไตวายมักเลือกตัวที่สะสมน้อยกว่า morphine เช่น fentanyl ส่วนคลื่นไส้ คัน และกระสับกระส่ายมียาบรรเทาเฉพาะ
(Gelfand 2020)
การวางแผนล่วงหน้าช่วยให้ทีมเตรียมยาไว้ที่บ้านหรือที่หอผู้ป่วยก่อนอาการเกิด

ทางสายกลาง: การทดลองฟอกแบบมีกำหนดเวลา

ถ้ายังไม่แน่ใจ อาจตกลงกับแพทย์ว่าจะฟอกต่ออีกช่วงหนึ่ง เช่น 4 ถึง 8 สัปดาห์ หลังปรับการฟอกและแก้สาเหตุที่แก้ได้ แล้วนัดประเมินร่วมกันว่าอาการ คุณภาพชีวิต และการทำงานของไตเป็นอย่างไร
แนวทางนี้เรียกว่าการทดลองแบบมีกำหนดเวลา ใช้เมื่อผู้ป่วย ครอบครัว และแพทย์ยังเห็นไม่ตรงกัน หรือยังไม่แน่ใจว่าการฟอกจะช่วยได้แค่ไหน
(Rinehart 2013)

ตาราง: สิ่งที่อาจเกิดหลังหยุดฟอก และการดูแลแบบประคับประคอง

สำหรับผู้ที่ไตแทบไม่เหลือการทำงาน ยาและขนาดต้องให้แพทย์เป็นผู้สั่ง

4. การดูแลแบบประคับประคองทางไต และภาวะซึมเศร้าที่ต้องไม่มองข้าม

คำตอบตรง: การดูแลแบบประคับประคองทางไตเป็นการดูแลไตวายอย่างเต็มที่โดยไม่ฟอก ไม่ใช่ยาใหม่และไม่ใช่การปล่อยไว้เฉยๆ
KDIGO วางแนวทางให้การดูแลนี้เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะท้าย
(Davison 2015)

การดูแลแบบประคับประคองทำอะไรบ้าง

• คุมน้ำด้วยการจำกัดเกลือและยาขับปัสสาวะ เช่น furosemide
• คุมโพแทสเซียมด้วยอาหารและยาจับโพแทสเซียม
• รักษาภาวะซีดด้วยธาตุเหล็กและยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงตามเป้าหมาย
• จัดการอาการ คลื่นไส้ คัน ปวด หอบ นอนไม่หลับ
• วางแผนการดูแลล่วงหน้า สถานที่ที่อยากอยู่ช่วงท้าย และสิ่งที่ไม่ต้องการ

หลักฐานเทียบกับการฟอก

ในผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายอายุ 70 ปีขึ้นไป ผู้ที่เลือกฟอกอยู่ได้นานกว่าโดยรวม (มัธยฐาน 3.1 ปี เทียบ 1.5 ปี) แต่ในกลุ่ม 80 ปีขึ้นไปไม่พบความต่างที่มีนัยสำคัญ (2.1 ปี เทียบ 1.4 ปี)
และความได้เปรียบลดลงมากในผู้ที่มีโรคร่วมหลายโรค โดยเฉพาะโรคหัวใจ
(Verberne 2016)
การทบทวนแบบ Cochrane ปี 2025 รวม 24 งานวิจัยที่ไม่ได้สุ่ม ผู้ป่วย 26,127 คน สรุปว่าผลต่อการเสียชีวิตและคุณภาพชีวิตยังไม่ชัด และหลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก
(Yang 2025)
ข้อมูลเหล่านี้มาจากผู้ที่เลือกไม่เริ่มฟอก การหยุดฟอกหลังเริ่มแล้วเป็นสถานการณ์ที่ต่างออกไป

อยากหยุดเพราะท้อ: ประเมินภาวะซึมเศร้าก่อน

การวิเคราะห์รวม 249 กลุ่มประชากร พบว่าผู้ป่วยฟอกไตราว 22.8% มีภาวะซึมเศร้าเมื่อประเมินด้วยการสัมภาษณ์ และ 39.3% มีอาการซึมเศร้าเมื่อใช้แบบสอบถาม
(Palmer 2013)
ภาวะซึมเศร้ารักษาได้ และอาจทำให้มองทางเลือกต่างไปจากเดิม การประเมินไม่ได้แปลว่าความต้องการหยุดฟอกไม่จริง แต่ช่วยให้มั่นใจว่าการตัดสินใจชัดเจน
ความรู้สึกถูกตีตราหรือเสียงานเพราะฟอกไตก็กดดันใจได้มาก อ่านเพิ่มใน
ล้างไตแล้วถูกไล่ออกจากงานหรือที่พัก: วิธีดูแลใจ

5. ขั้นตอนก่อนตัดสินใจหยุดหรือฟอกต่อ

คำตอบตรง: การตัดสินใจที่ดีคือการตัดสินใจร่วมกันระหว่างผู้ป่วย ครอบครัว แพทย์โรคไต และทีมดูแลแบบประคับประคอง โดยรู้ข้อมูลครบ
(Rinehart 2013)

วางแผนการดูแลล่วงหน้า

ไม่ว่าจะเลือกฟอกต่อหรือหยุด การบอกความต้องการไว้ล่วงหน้า เช่น ไม่ต้องการใส่ท่อช่วยหายใจหรือปั๊มหัวใจ อยากอยู่ที่บ้านหรือโรงพยาบาลช่วงท้าย ช่วยลดภาระการตัดสินใจของครอบครัวในวันที่ผู้ป่วยพูดไม่ได้
อ่านเพิ่มใน เลือกไม่ยื้อไม่ได้แปลว่าไม่รัก: Palliative Care และหนังสือแสดงเจตนา
และถ้ายังลังเลระหว่างวิธีฟอก อ่าน ฟอกเลือดที่แขนเทียบล้างไตทางหน้าท้อง

บทบาทของครอบครัว

ครอบครัวมักกลัวว่าการยอมให้หยุดฟอกคือการทอดทิ้ง สิ่งที่ช่วยได้คือฟังว่าผู้ป่วยให้ความสำคัญกับอะไร เช่น การไม่เป็นภาระ การได้อยู่บ้าน หรือการไม่ต้องเจ็บซ้ำๆ
แล้วให้แพทย์อธิบายทางเลือกในที่ประชุมครอบครัว แทนการตัดสินใจคนเดียว

6. ความเชื่อที่แชร์กัน: ตรงกับหลักฐานแค่ไหน

คำตอบตรง: หลายข้อมีเค้าความจริง แต่ถ้าพูดเกินหลักฐานอาจทำให้กลัวโดยไม่จำเป็น หรือตัดสินใจโดยไม่รู้ข้อมูลครบ

“ฟอกครั้งแรกๆ แย่ลงเพราะร่างกายกำลังปรับตัวกับการดึงของเสียที่สะสมมานาน” — จริงบางส่วน

ภาวะ dialysis disequilibrium มีจริง แต่พบไม่บ่อยเพราะทีมไตป้องกันด้วยการฟอกช่วงแรกแบบสั้นและช้า สาเหตุที่พบบ่อยกว่าคือความดันตก ภาวะซีด การติดเชื้อ และโรคเดิม
(Greenberg 2021)

“หยุดฟอกแล้วต้องทรมานจากน้ำท่วมปอด” — ไม่จำเป็น

น้ำเกินและหอบเกิดได้ แต่บรรเทาได้ด้วยการจำกัดน้ำ ยาขับปัสสาวะ และยากลุ่มโอปิออยด์ขนาดต่ำ ช่วงท้ายผู้ป่วยหลายคนจะง่วงซึมจากของเสียคั่ง
(Gelfand 2020)

“การดูแลแบบประคับประคองคือยาใหม่” — ไม่ใช่

เป็นแนวทางการดูแลที่ใช้ยาและการพยาบาลที่มีอยู่แล้ว เพื่อบรรเทาอาการและเคารพเป้าหมายของผู้ป่วย
(Davison 2015)

“ฟอกฉุกเฉินแล้วต้องฟอกไปตลอดชีวิต” — ไม่เสมอไป

ผู้ป่วยไตวายเฉียบพลันราว 1 ใน 3 ที่ยังต้องฟอกหลังออกโรงพยาบาล ไตฟื้นจนเลิกฟอกได้ภายใน 90 วัน
(Babroudi 2026)

ตาราง: เปรียบเทียบทางเลือกหลังฟอกฉุกเฉินแล้วไม่ดีขึ้น

ฟอกต่อแบบปรับ ทดลองแบบมีกำหนด เปลี่ยนวิธี หยุดฟอก และการดูแลแบบประคับประคอง — ใช้ชื่อสามัญทางยาเท่านั้น

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ฟอกไตฉุกเฉินมา 2 ถึง 3 ครั้งแล้วยังไม่รู้สึกดีขึ้น เป็นเรื่องปกติไหม?

พบได้บ่อย การฟอกช่วงแรกตั้งใจทำแบบช้าและสั้นเพื่อความปลอดภัย อาการคั่งของของเสีย ภาวะซีด และความอ่อนเพลียจากโรคที่พาเข้าโรงพยาบาลมักใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะดีขึ้น สาเหตุที่พบบ่อยกว่าภาวะ dialysis disequilibrium คือความดันตกระหว่างฟอก การดึงน้ำออกเร็ว ภาวะซีด การติดเชื้อ และการขาดอาหาร ในการสำรวจผู้ป่วยฟอกเลือด 6,040 คน ราว 1 ใน 4 ต้องใช้เวลามากกว่า 7 ชั่วโมงกว่าจะหายเพลียหลังฟอก ควรบอกแพทย์ว่ารู้สึกอย่างไร เพราะหลายอย่างปรับได้

ภาวะ dialysis disequilibrium คืออะไร เป็นสาเหตุที่ฟอกแล้วแย่ลงไหม?

เป็นภาวะที่ของเสียยูเรียในเลือดลดลงเร็วกว่าในสมอง น้ำจึงเคลื่อนเข้าเนื้อสมองจนบวม ทำให้ปวดศีรษะ คลื่นไส้ กระสับกระส่าย สับสน หรือชักในรายรุนแรง มักเกิดระหว่างหรือหลังการฟอกครั้งแรกๆ ในผู้ที่ของเสียสูงมาก แต่พบไม่บ่อยในปัจจุบัน เพราะทีมไตจะฟอกครั้งแรกให้สั้นและช้าเพื่อป้องกันอยู่แล้ว จึงไม่ใช่คำอธิบายหลักของอาการเพลียที่ลากยาวหลายวัน

ฟอกไตฉุกเฉินแล้ว ไตมีโอกาสฟื้นจนเลิกฟอกได้ไหม?

ขึ้นกับว่าเป็นไตวายเฉียบพลันหรือไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ในผู้ป่วยไตวายเฉียบพลันที่ยังต้องฟอกต่อหลังออกจากโรงพยาบาล 2,544 คน ราว 34 เปอร์เซ็นต์ไตฟื้นจนเลิกฟอกได้ภายใน 90 วัน โดยใช้เวลาฟื้นตรงกลางราว 30 วัน แต่ถ้าเป็นไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ค่าไตต่ำมานาน โอกาสฟื้นต่ำมาก จึงควรถามแพทย์ตรงๆ ว่าเป็นแบบไหน และยังมีปัสสาวะหรือการทำงานของไตเหลืออยู่แค่ไหน

ผู้ป่วยมีสิทธิ์ขอหยุดฟอกไตและรักษาตามอาการไหม?

มีสิทธิ์ การหยุดฟอกไตเป็นสิทธิ์ของผู้ป่วยที่มีสติสัมปชัญญะ และเป็นทางเลือกที่แนวทางการตัดสินใจร่วมกันในการเริ่มและหยุดฟอกไตยอมรับ ไม่ได้แปลว่ายอมแพ้หรือถูกทอดทิ้ง สิ่งที่ควรทำก่อนคือคุยกับแพทย์โรคไตให้ชัดว่าอาการที่ไม่ดีขึ้นเกิดจากอะไรและแก้ได้ไหม ตรวจภาวะซึมเศร้า บอกความต้องการกับครอบครัว และขอให้ส่งต่อทีมดูแลแบบประคับประคอง

ถ้าหยุดฟอกไต จะเกิดอะไรขึ้นและอยู่ได้นานแค่ไหน?

ถ้าไตแทบไม่เหลือการทำงาน น้ำ โพแทสเซียม กรด และของเสียจะค่อยๆ คั่ง ทำให้บวม หอบ ซึมลง และเสียชีวิตในที่สุด ในการศึกษาผู้ป่วย 1,947 คนที่หยุดฟอกแล้วเข้ารับการดูแลระยะท้าย อยู่ได้เฉลี่ย 7.4 วันหลังเข้าดูแล แต่ต่างกันมากตั้งแต่ 0 ถึง 40 วัน ผู้ที่ยังมีปัสสาวะออกมักอยู่ได้นานกว่า อาการหอบ คลื่นไส้ คัน และกระสับกระส่ายดูแลได้ด้วยยาและการพยาบาลแบบประคับประคอง

การดูแลแบบประคับประคองทางไตต่างจากการฟอกไตอย่างไร?

การดูแลแบบประคับประคองทางไตเป็นการดูแลไตวายอย่างเต็มที่โดยไม่ฟอก ใช้ยาขับปัสสาวะ คุมโพแทสเซียม รักษาภาวะซีด จัดการอาการ และวางแผนการดูแลล่วงหน้า ไม่ใช่ยาใหม่ ในผู้สูงอายุ 70 ปีขึ้นไป ผู้ที่เลือกฟอกอยู่ได้นานกว่าโดยรวม แต่ในกลุ่ม 80 ปีขึ้นไปไม่พบความต่างที่มีนัยสำคัญ และการทบทวนแบบ Cochrane ปี 2025 สรุปว่าหลักฐานยังมีความเชื่อมั่นต่ำมาก การเลือกจึงขึ้นกับอายุ โรคร่วม และเป้าหมายชีวิตของแต่ละคน

อยากหยุดฟอกเพราะเหนื่อยท้อ เกี่ยวกับภาวะซึมเศร้าไหม?

อาจเกี่ยว การวิเคราะห์รวมงานวิจัยพบว่าผู้ป่วยฟอกไตราว 22.8 เปอร์เซ็นต์มีภาวะซึมเศร้าเมื่อประเมินด้วยการสัมภาษณ์ ภาวะซึมเศร้ารักษาได้และทำให้มองทางเลือกต่างไปจากเดิม จึงควรได้รับการประเมินก่อนตัดสินใจเรื่องใหญ่ ไม่ได้หมายความว่าความต้องการหยุดฟอกไม่จริง แต่ช่วยให้มั่นใจว่าเป็นการตัดสินใจที่ชัดเจน หากมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

อาการแบบไหนในผู้ป่วยฟอกไตต้องรีบไปโรงพยาบาล?

ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันทีหากหอบเหนื่อยจนนอนราบไม่ได้ เจ็บหน้าอก ใจสั่นร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง ซึมลงหรือสับสน ชัก หน้ามืดเป็นลม มีไข้หนาวสั่นระหว่างฟอกหรือสายฟอกมีหนอง หรือเลือดออกจากเส้นฟอกไม่หยุด หากตัดสินใจหยุดฟอกแล้ว ให้ตกลงกับแพทย์ล่วงหน้าว่าอาการแบบไหนจะดูแลที่บ้านและแบบไหนจะมาโรงพยาบาล

กลไกทางวิทยาศาสตร์

ภาวะ dialysis disequilibrium: ยูเรียผ่านเยื่อหุ้มเซลล์สมองได้ช้ากว่าที่ถูกฟอกออกจากเลือด เมื่อยูเรียในเลือดลดลงเร็ว ความเข้มข้นในสมองจึงสูงกว่า น้ำเคลื่อนเข้าเนื้อสมองตามแรงออสโมซิส
ร่วมกับการเปลี่ยนแปลงความเป็นกรดด่างในน้ำไขสันหลัง ทำให้สมองบวม การฟอกช้าและสั้นช่วยลดความต่างนี้
(Greenberg 2021)

ความดันตกระหว่างฟอก: เครื่องดึงน้ำออกจากเลือดโดยตรง น้ำจากเนื้อเยื่อต้องไหลกลับเข้าหลอดเลือดเพื่อชดเชย ถ้าดึงเร็วกว่าที่น้ำไหลกลับทัน ปริมาตรเลือดลดลง ความดันตก
และเลือดไปเลี้ยงหัวใจ สมอง และลำไส้ลดลงชั่วคราว ซึ่งสัมพันธ์กับอาการเพลียหลังฟอกและการเสียชีวิตที่สูงขึ้น
(Flythe 2011)

หลังหยุดฟอก: เมื่อไตแทบไม่ทำงาน ร่างกายขับน้ำ โพแทสเซียม และกรดไม่ได้ โพแทสเซียมที่สูงรบกวนไฟฟ้าหัวใจ ส่วนสารพิษยูรีมิกที่คั่งกดการทำงานของสมองจนง่วงซึม
ระยะเวลาจึงขึ้นกับการทำงานของไตที่เหลือ ปริมาณน้ำในร่างกาย และโรคร่วม
(O’Connor 2013)

เรียบเรียงและตรวจทานโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์

บทความที่เกี่ยวข้อง