ถ่ายเป็นเม็ดทั้งที่กินผัก: ลูกพรุน ไซเลียม น้ำ และท่านั่งถ่าย

คำตอบสั้น

ถ่ายเป็นเม็ดแข็งอยู่ปลายแข็งของสเกลบริสตอล ในอาสาสมัคร 66 คน อุจจาระยิ่งแข็งยิ่งสัมพันธ์กับเวลาในลำไส้ที่ช้าลง จานผักไม่เท่ากับลูกพรุนในงานทดลอง ลูกพรุน 50 กรัมวันละ 2 ครั้งทำให้อุจจาระนุ่มกว่าไซเลียมใน 40 คน แต่การเบ่งไม่ได้ต่างกัน เก้าอี้รองเท้าเปลี่ยนมุมสะโพก แต่ในคนท้องผูกไม่ได้ทำให้อุจจาระจำลองออกเร็วขึ้น

คำถามจากกลุ่ม

สมาชิกท่านหนึ่งเล่าว่าท้องผูก ถ่ายเป็นเม็ด ไม่อยากใช้ยาถ่าย และเริ่มกินผักทั้งที่ไม่ชอบผัก มีผู้ร่วมวงบอกว่ากินผักมากก็ยังไม่ออก อีกท่านเล่าว่ามะละกอสุก ลูกพรุน น้ำ และการเดินช่วยตนเอง และอีกท่านบอกว่าถ่ายเป็นเม็ดมานานหลายเดือน หน้านี้ไม่ระบุชื่อ และไม่ถือว่าเม็ดแข็งคือกล้ามเนื้อเชิงกรานไม่ทำงาน

ความต่างระหว่างใยอาหาร โพรไบโอติก และยาระบายอยู่ใน หน้าโพรไบโอติกกับยาระบาย

1. เม็ดแข็งบอกรูปแบบอุจจาระ ไม่ได้บอกสาเหตุเดียว

ปลายแข็งของสเกลบริสตอลคือก้อนแยกแข็ง งานในอาสาสมัคร 66 คนวัดเวลาเดินทางทั้งลำไส้ด้วยเม็ดทึบรังสี แล้วให้บันทึกรูปแบบอุจจาระ 7 ระดับ ที่จุดเริ่ม ความถี่ในการถ่ายสัมพันธ์กับเวลาเดินทางที่ r เท่ากับ 0.35 น้ำหนักอุจจาระ r เท่ากับ −0.41 แต่รูปแบบอุจจาระสัมพันธ์ดีสุดที่ r เท่ากับ −0.54 เมื่อทำให้เวลาเดินทางเปลี่ยน ความสัมพันธ์ของการเปลี่ยนรูปแบบอุจจาระอยู่ที่ r เท่ากับ −0.65 อุจจาระยิ่งแข็ง เวลาในลำไส้ยิ่งช้าในชุดข้อมูลนั้น (PMID 9299672)

งานนี้ไม่ได้แยกสาเหตุว่าช้าเพราะกินผักน้อย น้ำน้อย ยา ลำไส้เคลื่อนช้า หรือช่องทางออกตีบจากกล้ามเนื้อ โพสต์ที่ถ่ายเป็นเม็ดจึงยังไม่ใช่ชื่อโรค

2. จานผักไม่เท่ากับขนาดที่งานทดลองใช้

หน้านี้ไม่มีงานที่แสดงว่าผักต้มหรือผักสดกลายเป็นก้อนอิฐเมื่อดื่มน้ำไม่ถึงลิตรที่กำหนด การเพิ่มผักเป็นความตั้งใจที่ดี แต่ไม่ใช่ขนาดเดียวกับลูกพรุนหรือไซเลียมที่ถูกชั่งในงานวิจัย

งานไขว้แบบสุ่มในผู้ใหญ่ท้องผูกเล็กน้อยถึงปานกลาง 40 คน อายุเฉลี่ย 38 ปี ผู้หญิง 37 คน ให้ลูกพรุน 50 กรัมวันละ 2 ครั้ง หรือไซเลียม 11 กรัมวันละ 2 ครั้ง อย่างละ 3 สัปดาห์ คั่นด้วยช่วงพัก 1 สัปดาห์ ใยอาหารอยู่ที่ 6 กรัมต่อวันทั้งสองแขน จำนวนครั้งที่ถ่ายจนรู้สึกสุดต่อสัปดาห์ และคะแนนความนิ่มของอุจจาระ ดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญในแขนลูกพรุน การเบ่งและอาการท้องผูกรวมไม่ได้ต่างกัน ทั้งสองอย่างทนได้และรสชาติถูกให้คะแนนใกล้กัน ผู้เขียนเสนอลูกพรุนเป็นทางเลือกลำดับต้นในท้องผูกเล็กน้อยถึงปานกลาง ข้อเสนอนั้นต้องอ่านคู่กับผลที่การเบ่งไม่ได้ต่าง (PMID 21323688)

งานทบทวนอาหาร เครื่องดื่ม และรูปแบบการกินในผู้ใหญ่ท้องผูกเรื้อรัง รวม 23 การศึกษา ผู้เข้าร่วม 1,714 คน พบว่าผลไม้อุจจาระบ่อยกว่าไซเลียมเฉลี่ย 0.36 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยกีวีมีขนาดผลใกล้กันที่ 0.36 ครั้ง ลูกพรุนเทียบไซเลียมในงานทบทวนนี้ไม่พบความต่างของความถี่ น้ำแร่ธาตุสูงมีการตอบสนองต่อการรักษามากกว่าน้ำแร่ธาตุต่ำ ความเสี่ยงสัมพัทธ์ 1.47 จากผู้เข้าร่วม 539 คน ผู้เขียนบอกว่าหลักฐานเรื่องอาหารยังบาง (PMID 37905980)

งานทบทวนผลไม้อีกชุด 11 การศึกษา พบว่ากีวีเพิ่มความถี่มากกว่าอินทผลัมหรือน้ำส้ม ค่าเฉลี่ย 0.26 ครั้งต่อสัปดาห์ และคะแนนสเกลบริสตอลดีกว่าเนื้อมะเดื่อใน 3 งานคุณภาพสูง ค่าเฉลี่ย 0.39 มะละกอสุกไม่ใช่ผลที่งานทบทวนนี้ยกเป็นตัวเลขหลัก (PMID 36276840)

ขนาดลูกพรุนในงานไขว้คือ 50 กรัมสองครั้งต่อวัน ประมาณ 100 กรัมต่อวัน นาน 3 สัปดาห์ ไม่ใช่มื้อชิม การเริ่มที่ขนาดเต็มอาจทำให้ท้องอืด คนที่ปวดท้องเป็นหลักไม่ควรกระโดดไปที่ขนาดนั้นเอง คนที่ไตจำกัดน้ำหรือจำกัดแมกนีเซียมไม่ควรเลียนแบบงานน้ำแร่ธาตุสูง หน้านี้ไม่กำหนดให้ดื่มน้ำเปล่า 2 ถึง 2.5 ลิตรทุกคน

3. ยกเข่าเปลี่ยนมุมได้ แต่ไม่ได้ช่วยทุกคนที่ท้องผูก

งานในอาสาสมัครสุขภาพดี 28 คน อายุ 17 ถึง 66 ปี ที่ถ่ายปกติ ให้บันทึก 6 ครั้งในแต่ละท่า: นั่งโถสูง 41 ถึง 42 เซนติเมตร นั่งโถเตี้ย 31 ถึง 32 เซนติเมตร และยอง ทั้งเวลาที่รู้สึกว่าถ่ายสุดและความรู้สึกว่าต้องเบ่ง ลดลงชัดในท่ายองเมื่อเทียบกับท่านั่งทั้งสอง ค่าพีน้อยกว่า 0.0001 งานนี้ไม่ใช่คนท้องผูกเรื้อรัง และไม่ได้ทดสอบมุม 35 องศา (PMID 12870773)

งานสุ่มในคนท้องผูก 41 คน ที่ถูกส่งต่อหน่วยประสาททางเดินอาหาร ผู้หญิง 93 เปอร์เซ็นต์ อายุเฉลี่ย 52 ปี ให้ขับลูกโป่งจากทวารหนักสามครั้งแบบสุ่มลำดับ: ไม่ใช้เก้าอี้รองเท้า ใช้เก้าอี้ 7 นิ้ว และใช้เก้าอี้ 9 นิ้ว มุมระหว่างสันหลังกับกระดูกต้นขาแคบลงตามความสูงของเก้าอี้ แต่เวลาขับลูกโป่งไม่ต่าง และความรู้สึกว่าง่าย อยากถ่าย หรือไม่สบาย ก็ไม่ต่าง ผู้เขียนสรุปว่าไม่ควรแนะนำเก้าอี้รองเท้าให้คนท้องผูกทุกคน (PMID 36989181)

การวางเท้าบนเก้าอี้เตี้ยจึงเป็นทางเลือกที่เปลี่ยนท่า ไม่ใช่วิธีคลายหูรูดที่รับรองผล การเบ่งจนเจ็บ หรือความรู้สึกว่ามีอะไรอุดทั้งที่ใช้ท่าแล้ว เป็นเหตุให้แพทย์ตรวจ ไม่ใช่เหตุให้เบ่งแรงขึ้น

4. สิ่งที่ลองได้ และสิ่งที่แนวทางยาพูดไว้

แต่ละแถวคือขนาดหรือเงื่อนไขจากงานที่อ่านได้ ไม่ใช่สูตรที่ใช้แทนการตรวจเมื่อมีเลือดหรือน้ำหนักลด

แนวทางร่วมของ AGA และ ACG ปี 2023 เป็นแนวทางเรื่องยาในผู้ใหญ่ที่เป็นท้องผูกเรื้อรังไม่ทราบสาเหตุ คำแนะนำแบบเข้มครอบคลุมโพลีเอทิลีนไกลคอล โซเดียมพิโคซัลเฟต ลินาโคลไทด์ เพลคานาไทด์ และพรูคาโลไพรด์ คำแนะนำแบบมีเงื่อนไขครอบคลุมใยอาหาร แลคทูโลส เซนนา แมกนีเซียมออกไซด์ และลูบิโปรสโตน ความไม่อยากใช้ยาเป็นข้อมูลสำหรับตัดสินใจร่วม ไม่ใช่หลักฐานว่าอาหารจะพอในทุกคน (PMID 37211380)

5. เม็ดแข็งมีได้มากกว่าหนึ่งกลไก

ตารางนี้กันไม่ให้โพสต์เลือกชื่อโรคให้ แพทย์ที่ตรวจคือคนแยก

สัญญาณที่ต้องพบแพทย์

• ถ่ายเป็นเลือด อุจจาระดำ หรือหน้ามืดร่วมกับเสียเลือด ให้ติดต่อฉุกเฉินถ้าเลือดมากหรือเป็นลม
• น้ำหนักลดเอง อุจจาระลีบลงต่อเนื่อง หรือท้องผูกที่เปลี่ยนจากแบบเดิมของคนนั้น ให้พบแพทย์เพื่อพิจารณาการส่องกล้อง ไม่ใช่เพิ่มผักอย่างเดียว
• ปวดท้องรุนแรง อาเจียน ท้องป่อง ผายลมไม่ออก ให้ติดต่อฉุกเฉิน เพราะอาจเป็นลำไส้อุดตัน
• แสบหรือเลือดทีหลังเบ่งแรงเข้ากับแผลที่ขอบทวารได้ ให้หยุดเบ่งและพบแพทย์ อย่าฝืนจนแผลลึก
• อาการเป็นเดือน ๆ โดยไม่มีสัญญาณข้างต้น ยังควรได้การตรวจถ้ายังไม่เคยบอกแพทย์ โดยไม่ต้องรอให้ครบจำนวนเดือนที่คอมเมนต์เล่า

คำถามที่พบบ่อย

กินผักแล้วยังถ่ายเป็นเม็ดแข็ง เพราะขาดน้ำหรือไม่?

โพสต์แยกสาเหตุนี้ไม่ได้ ถ่ายเป็นเม็ดอยู่ปลายแข็งของสเกลบริสตอล และในอาสาสมัคร 66 คน รูปแบบอุจจาระสัมพันธ์กับเวลาในลำไส้ดีกว่าความถี่ในการถ่าย จานผักไม่ได้เป็นขนาดเดียวกับลูกพรุนหรือไซเลียมในงานทดลอง หน้านี้ไม่มีงานที่แสดงว่าผักต้มกลายเป็นก้อนอิฐเมื่อน้ำไม่พอ

ลูกพรุนกับไซเลียมช่วยแค่ไหน?

งานไขว้ 40 คน ท้องผูกเล็กน้อยถึงปานกลาง ให้ลูกพรุน 50 กรัมวันละ 2 ครั้ง หรือไซเลียม 11 กรัมวันละ 2 ครั้ง อย่างละ 3 สัปดาห์ ใยอาหารวันละ 6 กรัมทั้งสองแขน จำนวนครั้งที่ถ่ายจนรู้สึกสุดและการนิ่มของอุจจาระดีกว่าในแขนลูกพรุน การเบ่งและอาการรวมไม่ได้ต่างกัน งานทบทวนอาหารภายหลังไม่พบความต่างของความถี่ในการถ่ายระหว่างลูกพรุนกับไซเลียม

ยกเข่าตอนถ่ายช่วยทุกคนหรือไม่?

ในอาสาสมัครสุขภาพดี 28 คนที่ถ่ายปกติ การยองใช้เวลาน้อยกว่าและรู้สึกเบ่งน้อยกว่าการนั่งบนโถสองความสูง งานนั้นไม่ใช่คนท้องผูกเรื้อรัง และไม่ได้กำหนดมุม 35 องศา ในคนท้องผูก 41 คน เก้าอี้รองเท้า 7 นิ้วและ 9 นิ้วเปลี่ยนมุมสะโพก แต่เวลาขับลูกโป่งจำลองและความรู้สึกว่าง่ายไม่ได้ต่างจากไม่ใช้เก้าอี้

ไม่อยากกินยาถ่าย อาหารอย่างเดียวพอหรือไม่?

ความไม่อยากใช้ยาเป็นความชอบที่บอกแพทย์ได้ แนวทาง AGA และ ACG ปี 2023 ให้คำแนะนำแบบมีเงื่อนไขสำหรับใยอาหาร และคำแนะนำแบบเข้มสำหรับโพลีเอทิลีนไกลคอลในผู้ใหญ่ท้องผูกเรื้อรังไม่ทราบสาเหตุ อาหารจึงไม่ใช่คำรับรองว่าจะไม่ต้องใช้ยา

ท้องผูกนานหลายเดือนแปลว่ากล้ามเนื้อเชิงกรานไม่ทำงานหรือไม่?

ไม่ใช่คำวินิจฉัยจากโพสต์ การเบ่งนาน ความรู้สึกว่ามีอะไรอุด และต้องใช้นิ้วช่วย เป็นเหตุให้แพทย์ตรวจทวารหนัก ไม่ใช่เหตุให้สรุปชื่อโรคจากคอมเมนต์

เมื่อไรต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เพิ่มผัก?

ถ่ายเป็นเลือด อุจจาระดำ หน้ามืด น้ำหนักลดเอง ปวดท้องรุนแรงร่วมกับอาเจียน หรืออุจจาระลีบลงเรื้อรัง ให้พบแพทย์ เลือดออกมากหรือเป็นลมให้ติดต่อฉุกเฉิน การถ่ายเป็นเม็ดอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าต้องส่องกล้องในคืนนั้น

กลไกที่ผู้เขียนเรียบเรียง

ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์ เรียบเรียงจากงานด้านล่างดังนี้ รูปแบบอุจจาระที่แข็งสัมพันธ์กับเวลาเดินทางในลำไส้ที่ช้าในอาสาสมัคร แต่ไม่ได้แยกกลไกให้คนหนึ่งคน ขนาดลูกพรุนที่ทำให้อุจจาระนิ่มกว่าไซเลียมในงานไขว้ไม่ใช่จานผัก และผลนั้นไม่ครอบคลุมการเบ่ง น้ำแร่ธาตุสูงมีสัญญาณคนละอย่างกับคำสั่งดื่มน้ำเปล่าเป็นลิตร ท่ายองลดความรู้สึกเบ่งในคนที่ถ่ายปกติ ขณะที่เก้าอี้รองเท้าในคนท้องผูกเปลี่ยนมุมโดยไม่เร่งการขับลูกโป่ง ยาบางตัวอยู่ในแนวทางเมื่ออาหารไม่พอ และเป็นทางเลือกที่ตัดสินกับผู้ตรวจ ไม่ใช่ความล้มเหลวของการกินผัก

แหล่งอ้างอิง

• PMID 9299672 สเกลรูปแบบอุจจาระกับเวลาเดินทางในลำไส้ อาสาสมัคร 66 คน
• PMID 21323688 ลูกพรุนเทียบไซเลียม 40 คน
• PMID 37905980 อาหาร เครื่องดื่ม และท้องผูกเรื้อรัง
• PMID 36276840 ผลไมกับท้องผูกเชิงหน้าที่
• PMID 12870773 การเบ่งใน 3 ท่า ของคนที่ถ่ายปกติ 28 คน
• PMID 36989181 เก้าอี้รองเท้าในคนท้องผูก 41 คน
• PMID 37211380 แนวทางยา AGA–ACG ปี 2023

ข้อจำกัดทางการแพทย์

หน้านี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การตรวจทวารหนัก ไม่ใช่ใบสั่งยา และไม่ใช่การตัดสินว่าใครต้องส่องกล้อง เลือดออกมาก อุจจาระดำ หน้ามืด หรือปวดท้องรุนแรงร่วมกับอาเจียนให้ติดต่อระบบฉุกเฉินท้องถิ่น