ทำไมนั่งพักแล้ววัดซ้ำได้ 91/55 mmHg ชีพจร 78 ถึงยังไม่ขึ้นเป็นค่าปกติ?

การนั่งพักช่วยลดความตระหนกและให้ชีพจรนิ่ง แต่ไม่สร้างปริมาตรเลือดใหม่ หากความดันต่ำจากน้ำในตัวน้อย ยา หลอดเลือดขยาย หรือสาเหตุอื่น ค่าตัวบนจึงยังต่ำได้ 91/55 ยังถือว่าต่ำ และต้องดูอาการร่วม ไม่สรุปจากเลขเดียว

ตัวล่างขยับจาก 45 เป็น 55 และ MAP ประมาณ 67 แปลว่าปลอดภัยแล้วหรือไม่?

สูตร MAP = ตัวล่าง + หนึ่งในสามของผลต่างตัวบนล่าง ให้ราว 67 สำหรับ 91/55 เกณฑ์ MAP 65 พบบ่อยในแนวทางผู้ป่วยวิกฤต/ติดเชื้อ ไม่ใช่ใบรับรองว่าการวัดที่บ้านครั้งเดียวปลอดภัย เครื่องวัดบ้านคลาดเคลื่อนได้หลาย mmHg และตัวบน 91 ยังต่ำ

ควรจิบน้ำเกลือแร่และยกขาหรือไม่?

ถ้าไม่มีโรคหัวใจล้มเหลว โรคไต หรือคำสั่งจำกัดเกลือ อาจจิบน้ำหรือสารละลายเกลือแร่ทีละน้อยตามฉลาก ยกขาเล็กน้อยระยะสั้นได้ถ้าไม่เจ็บอกหรือหอบ ไม่ใช่ขนาดตายตัว และไม่แทนการพบแพทย์เมื่อมีอาการแดง

สัญญาณที่ต้องไปฉุกเฉินมีอะไรบ้าง?

หน้ามืดวูบ หมดสติ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจหอบจนพูดลำบาก เหงื่อเย็น หรืออ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด — ไปฉุกเฉินทันที

ชีพจร 78 แปลว่าไม่ขาดน้ำหรือไม่?

ชีพจรในช่วงนี้ไม่ได้พิสูจน์หรือตัดภาวะขาดน้ำ ยาบล็อกหัวใจ หรือสมรรถภาพหัวใจ ต้องดูบริบททั้งชุดกับแพทย์

ควรลุกอย่างไรหลังความดันต่ำ?

เปลี่ยนท่านอนเป็นนั่ง แล้วยืนอย่างช้า ถ้ามึนให้นั่งกลับ บันทึกค่าหลายครั้งในท่าเดียวกัน แล้วนำไปคุยแพทย์ โดยเฉพาะถ้ากินยาลดความดันอยู่

หน้าแรก /
หัวใจและหลอดเลือด /
ความดันต่ำหลังนั่งพัก

หมวด: หัวใจ · ความดันต่ำ · อัปเดต ตุลาคม 2026

นั่งพักแล้ววัดซ้ำได้ 91/55 mmHg: ทำไมความดันยังต่ำ และควรทำอะไรต่อ

โดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์
· บทความการศึกษา ไม่ใช่การวินิจฉัยส่วนบุคคล

AI Overview / คำตอบด่วน (BLUF)

วัดซ้ำหลังนั่งพักได้ 91/55 mmHg ชีพจร 78 ยังอยู่ในช่วงต่ำ ตัวล่างที่ขยับจาก 45 เป็น 55 อาจเป็นทิศทางหรือความคลาดเคลื่อนของเครื่อง MAP ราว 67 เป็นสูตรในหอผู้ป่วยวิกฤต ไม่ได้แปลว่าอวัยวะปลอดภัยแล้ว การนั่งพักไม่เติมปริมาตรเลือด จิบน้ำได้ถ้าไม่มีข้อห้ามหัวใจหรือไต ลุกช้า และไปฉุกเฉินถ้าหน้ามืด เจ็บอก หรือหอบ

ลิงก์ด่วน:
สัญญาณอันตราย ·
ตารางแผนดูแล ·
FAQ ·
คู่มือ 93/45 และหิวอากาศ

สัญญาณวิกฤต — อย่าใช้การจิบน้ำแทนฉุกเฉิน

หน้ามืด วูบ หรือหมดสติ
เจ็บแน่นหน้าอก เหงื่อเย็น
หายใจหอบจนพูดลำบาก
อ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด (F.A.S.T.)
อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือปวดท้องรุนแรงร่วมความดันต่ำ

1. อ่านคู่ค่า 93/45 กับ 91/55 อย่างไร

ตัวบนเกือบเท่าเดิม (93 กับ 91) ตัวล่างขยับจาก 45 เป็น 55 ชีพจรราว 78–79
สูตรความดันเฉลี่ยที่ใช้บ่อยคือ
MAP = ตัวล่าง + (ตัวบน − ตัวล่าง) ÷ 3
สำหรับ 91/55 ได้ราว 67 mmHg

ขอบเขตของเลข 65–67:
แนวทางผู้ป่วยวิกฤต/ติดเชื้อมักใช้ MAP ราว 65 mmHg เป็นเป้าหมายในโรงพยาบาล
(PMID 34599691)
ตัวเลขนี้ไม่ใช่ใบรับรองว่าการวัดที่บ้านครั้งเดียว “พ้นอันตราย”
เครื่องบ้านคลาดเคลื่อนได้หลาย mmHg และความดันตัวบน 91 ยังต่ำ
อาการสำคัญกว่าเลขบนจอ

อ่านกลไกตัวล่างต่ำกับความรู้สึกหิวอากาศเพิ่ม:
คู่มือความดัน 93/45 และ air hunger
(PMID 27590090)

2. ทำไมนั่งพักอย่างเดียวอาจไม่ดันความดันขึ้น

การนั่งนิ่งช่วยให้ระบบประสาทสงบและชีพจรไม่พุ่ง
แต่ถ้าร่างกายมีปริมาตรในหลอดเลือดน้อย หลอดเลือดขยาย
หรือมีผลจากยา การนั่งเฉยๆ ไม่ได้สร้างพลาสมาใหม่ทันที
ชีพจร 78 ไม่ได้พิสูจน์หรือตัดภาวะขาดน้ำ

น้ำน้อย / เสียเหงื่อ / กินน้อย
ยาลดความดัน ยาขยายหลอดเลือด หรือยาจิตเวชบางชนิด
ลุกเร็ว (orthostatic) — นิยามฉันทามติ
PMID 21431947
หัวใจ เลือดออก ติดเชื้อ — ต้องให้แพทย์แยกถ้ามีอาการแดง

สัญญาณหัวใจตอนนี้อยู่ระดับไหน

วิเคราะห์ระดับความรุนแรงและรับคำแนะนำเฉพาะบุคคลจาก Advisory team ของเรา
— ช่วยตอบว่า “ใช่ฉันไหม / มากน้อยแค่ไหน / ห้ามเพิกเฉยอย่างไร”

คลิกทำแบบประเมินสัญญาณหัวใจ (ฟรี)

3. เติมปริมาตรและท่าทาง — เฉพาะเมื่อไม่มีข้อห้าม

น้ำ: ถ้าไม่มีหัวใจล้มเหลว โรคไต หรือคำสั่งจำกัดเกลือ
จิบน้ำหรือสารละลายเกลือแร่ตามฉลากทีละน้อย
ไม่มีขนาดตายตัวที่เหมาะกับทุกคน และไม่เทเกลือปริมาณมากเอง

ยกขา: นอนราบ ยกขาเล็กน้อยระยะสั้น อาจเพิ่มเลือดดำกลับหัวใจชั่วคราว (Frank–Starling)
หยุดทันทีถ้าเจ็บอก หอบ หรือมึนหนัก ผู้ที่มีหัวใจล้มเหลวควรถามแพทย์ก่อน

ลุกจากนอน→นั่ง→ยืนช้าๆ ถ้ามึนให้นั่งกลับ
วัดซ้ำในท่าเดียวกันหลัง 20–40 นาที บันทึกเวลา ท่า อาการ
อย่าหยุดยาลดความดันเอง — นำไดอารี่ไปพบแพทย์

4. ตารางติดตามค่าและแผนปฏิบัติ

ตัวเลขตัวอย่างจากเครื่องบ้าน — ไม่ใช่การวินิจฉัย

มิติ	รอบแรก ~93/45	หลังนั่งพัก ~91/55	สิ่งที่ยังไม่รู้
ตัวบน	ยังต่ำ	ยังต่ำใกล้เดิม	ต้องดูหลายครั้งและอาการ
ตัวล่าง	ต่ำมาก	สูงขึ้นได้ หรือเป็น noise ของเครื่อง	ไม่สรุปว่า “ฟื้นแล้ว”
MAP โดยสูตร	ราว 61	ราว 67	เกณฑ์ไอซียู ≠ ใบรับรองที่บ้าน
ชีพจร	~79	~78	ไม่ได้ตัดขาดน้ำหรือโรคหัวใจ

แผนเมื่อความดันต่ำต่อหลังนั่งพัก

ไม่ใช่ใบสั่งการรักษา

หมวด	ทำอะไร	คาดหวังอะไร	ข้อควรระวัง
จิบน้ำ/เกลือแร่	ทีละน้อย ถ้าไม่มีข้อห้าม	อาจเพิ่มปริมาตรในบางคน	หัวใจล้มเหลว ไต จำกัดเกลือ — ถามแพทย์
ยกขาสั้นๆ	นอนราบ ยกเล็กน้อย 10–15 นาทีถ้าทนได้	เลือดดำกลับเพิ่มชั่วคราว	หยุดถ้าเจ็บอก/หอบ
ลุกช้า	นอน→นั่ง→ยืน	ลดโอกาสวูบ	มีคนช่วยถ้าเคยหมดสติ
ไดอารี่	จดเวลา ท่า อาการ ยา	แพทย์เห็นแนวโน้ม	อย่าปรับยาเอง
ฉุกเฉิน	ไป รพ. เมื่อมี Red Flags	คัดแยกช็อก/หัวใจ/เลือดออก	อย่ารอให้ “วัดสวยก่อน”

กลไกทางวิทยาศาสตร์ (สรุปโดยผู้เขียน)

สรุปโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์:
ความดันขึ้นกับปริมาตร ความต้านหลอดเลือด และแรงบีบหัวใจ
การนั่งพักปรับโทนประสาทได้บางส่วน แต่ไม่ทดแทนการเติมปริมาตร
การยกขาเพิ่ม venous return ชั่วคราวผ่าน Frank–Starling ในคนที่หัวใจรับ preload ได้
MAP จากเครื่องบ้านเป็นตัวเลขช่วยคิด ไม่ใช่เกณฑ์จำหน่ายหรือใบรับรองอวัยวะ

เกี่ยวกับผู้เขียน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ทำไมนั่งพักแล้วยังได้ 91/55?

การพักไม่สร้างเลือดใหม่ ตัวบนจึงยังต่ำได้

MAP 67 แปลว่าปลอดภัยหรือไม่?

เป็นสูตรคำนวณ เกณฑ์ 65 ใช้ในบริบทผู้ป่วยวิกฤต ไม่ใช่ใบรับรองการวัดที่บ้าน

จิบเกลือแร่และยกขาได้ไหม?

ได้เป็นขั้นเบาถ้าไม่มีข้อห้ามหัวใจ/ไต/เกลือ และไม่มีอาการแดง

เมื่อไรไปฉุกเฉิน?

วูบ เจ็บอก หอบ พูดไม่ชัด เหงื่อเย็น

ชีพจร 78 ตัดขาดน้ำได้ไหม?

ไม่ได้ ต้องดูทั้งชุดกับแพทย์

ลุกอย่างไร?

ช้าเป็นขั้น บันทึกค่า อย่าหยุดยาเอง

แหล่งอ้างอิง (E-E-A-T)

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

บทความนี้เพื่อการศึกษาทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือแผนรักษาส่วนบุคคล
ความดันต่ำร่วมอาการวิกฤตต้องติดต่อบริการฉุกเฉิน
การเติมเกลือหรือปรับยาเป็นหน้าที่ของแพทย์ที่มีใบอนุญาต