มีเทคนิคการกินอย่างไรให้โภชนาการเน้นลงลูก (เพิ่มน้ำหนักทารก) โดยไม่อ้วนสะสมที่ตัวแม่?

เน้นโปรตีนสุก เช่น ไข่ต้มวันละ 1–2 ฟอง ปลา ไก่ นมสุก มื้อย่อย 4–5 มื้อ รับประทานยาบำรุงตามแพทย์ และลดแป้งขัดขาวกับของหวานที่เพิ่มไขมันแม่โดยไม่ช่วยทารก

หมวดหมู่: สูตินรีเวชวิทยาและการดูแลสุขภาพมารดาและทารกในครรภ์ (Obstetrics & Maternal-Fetal Medicine)

ท้อง 5 เดือน แต่น้ำหนักขึ้นแค่ 1 กิโลกรัม: ปกติไหม? เกณฑ์น้ำหนัก และวิธีบำรุงให้ลงลูก

Q: ท้อง 5 เดือน (18-20 สัปดาห์) น้ำหนักแม่ควรขึ้นเท่าไหร่ถึงจะปกติ?

ขึ้นกับ BMI ก่อนตั้งครรภ์ ตามเกณฑ์ IOM ในไตรมาสที่ 2 มักเพิ่มขึ้นประมาณ 0.3–0.5 กก./สัปดาห์ การขึ้นรวมเพียงประมาณ 1 กก. เมื่อเข้าเดือนที่ 5 ยังพบได้บ่อยหลังแพ้ท้อง — ต้องดูร่วมกับอัลตราซาวนด์ทารก

Q: ทำไมท้องเข้าเดือนที่ 5 แล้วแต่น้ำหนักแม่ขึ้นแค่ 1 กิโลกรัม อันตรายต่อลูกไหม?

มักไม่เป็นอันตรายหากทารกเติบโตตามเกณฑ์จากอัลตราซาวนด์ เพราะน้ำหนักแม่ไม่เท่ากับน้ำหนักลูก หลายคนเคยลดน้ำหนักจากแพ้ท้องในไตรมาสแรก แล้วค่อยฟื้นตัวในไตรมาส 2

Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าลูกในครรภ์เติบโตปกติ แม้น้ำหนักตัวแม่จะไม่ค่อยขึ้น?

สูติแพทย์ประเมินด้วยอัลตราซาวนด์วัด BPD, AC, FL เพื่อคำนวณน้ำหนักทารกโดยประมาณ (EFW) หากอยู่ในช่วงเปอร์เซนไทล์ปกติร่วมกับ fundal height ตามอายุครรภ์ ถือว่าทารกได้รับสารอาหารเพียงพอ

Q: เกณฑ์น้ำหนักขึ้นตลอดการตั้งครรภ์ตาม BMI คืออะไร?

ตาม IOM: BMI <18.5 ขึ้นรวม 12.5–18 กก., BMI 18.5–24.9 ขึ้น 11.5–16 กก., BMI 25–29.9 ขึ้น 7–11.5 กก., BMI ≥30 ขึ้น 5–9 กก. — แผนรายบุคคลให้ถามสูติแพทย์

Q: เมื่อไหร่ควรรีบพบแพทย์เรื่องน้ำหนักขึ้นน้อย?

เมื่อน้ำหนักลดต่อเนื่องในไตรมาส 2 อ่อนเพลียวูบ ปัสสาวะเข้ม หรือแพทย์พบว่า fundal height/ทารกเล็กกว่าอายุครรภ์ — อาจต้องประเมิน IUGR

เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์
· อัปเดตล่าสุด: กันยายน 2026 · dr9ohm.com
· เนื้อหาเพื่อการศึกษาทั่วไป — ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือแผนฝากครรภ์รายบุคคล

คำตอบสั้น (BLUF):
การที่น้ำหนักแม่ท้องขึ้นเพียง 1 กิโลกรัมเมื่อเข้าเดือนที่ 5 มักเกิดจากภาวะแพ้ท้องในไตรมาสแรก
ตัวเลขน้ำหนักแม่ไม่ใช่ดัชนีเดียวในการตัดสินความสมบูรณ์ของลูก
สิ่งสำคัญที่สุดคือการตรวจอัลตราซาวนด์ดูพัฒนาการและน้ำหนักทารก (Fetal Growth)
หากทารกเติบโตตามเกณฑ์ ถือว่าปกติ คุณแม่สามารถบำรุงเพิ่มเติมด้วยอาหารโปรตีนสูง เช่น ไข่ต้ม ปลา และนม

สัญญาณเตือน — พบสูตินรีแพทย์โดยเร็ว

น้ำหนักแม่ลดลงอย่างต่อเนื่องในไตรมาสที่ 2
อ่อนเพลียมาก หน้ามืด เวียนศีรษะ หรือวูบ
ปัสสาวะสีเข้มจัด ดื่มน้ำได้น้อยมาก
แพทย์พบว่าความสูงของมดลูก (Fundal Height) หรือขนาดทารกเล็กกว่าอายุครรภ์จริง
ลูกดิ้นน้อยลงผิดปกติ (เมื่อเริ่มรู้สึกดิ้นแล้ว)

อย่าเปรียบเทียบน้ำหนักตัวกับแม่คนอื่นบนโซเชียล — เกณฑ์ขึ้นกับ BMI ก่อนท้องและแผนฝากครรภ์ของคุณ

1. ถอดรหัสตัวเลข: ท้องเข้าเดือนที่ 5 น้ำหนักควรขึ้นเท่าไหร่กันแน่?

ช่วงเข้าเดือนที่ 5 (ประมาณ 18–20 สัปดาห์) เป็นช่วงไตรมาสที่ 2
ตาม
ACOG / เกณฑ์ IOM
น้ำหนักในไตรมาส 2–3 มักเพิ่มขึ้นประมาณ 0.3–0.5 กก./สัปดาห์ ขึ้นกับ BMI ก่อนตั้งครรภ์
การขึ้นรวมเพียง 1 กก. ถึงจุดนี้ยังพบได้บ่อย โดยเฉพาะหลังแพ้ท้อง

ตารางที่ 1: เกณฑ์น้ำหนักขึ้นตาม BMI ก่อนตั้งครรภ์ (IOM)

ระดับ BMI ก่อนตั้งครรภ์ (WHO)	น้ำหนักขึ้นรวมตลอดการตั้งครรภ์	อัตราน้ำหนักขึ้นต่อสัปดาห์ในไตรมาส 2–3	ข้อแนะนำทางการแพทย์
น้ำหนักน้อย (BMI < 18.5)	12.5–18 กก.	ประมาณ 0.5 กก./สัปดาห์	เน้นโปรตีนและพลังงานเพียงพอ ติดตามทารกใกล้ชิด
น้ำหนักปกติ (BMI 18.5–24.9)	11.5–16 กก.	ประมาณ 0.4 กก./สัปดาห์	มื้อย่อยสม่ำเสมอ อย่าอดเพื่อเร่งขึ้นตัวเลข
น้ำหนักเกิน (BMI 25–29.9)	7–11.5 กก.	ประมาณ 0.3 กก./สัปดาห์	ขึ้นช้ากว่าแม่ร่างเล็กได้ — ดูทารกเป็นหลัก
อ้วน (BMI ≥ 30)	5–9 กก. (ตาม IOM)	ประมาณ 0.2 กก./สัปดาห์	แผนรายบุคคลกับสูติแพทย์ หลีกเลี่ยงการอดอาหาร

คลินิกบางแห่งในไทยอาจใช้จุดตัด BMI แบบเอเชียร่วมด้วย — ให้ยึดแผนที่สูติแพทย์ของคุณกำหนด

2. ทำไมน้ำหนักแม่ถึงขึ้นน้อย? (ผลกระทบจากแพ้ท้อง & BMI เดิมก่อนตั้งครรภ์)

ผลต่อเนื่องจากแพ้ท้อง: หลายคนคลื่นไส้ ทานไม่ได้ หรือน้ำหนักลด 1–3 กก. ในไตรมาสแรก พอหายแพ้ท้อง การขึ้น 1 กก. จึงเป็นการฟื้นตัว
BMI เดิม: หากน้ำหนักก่อนท้องมาก ร่างกายอาจดึงพลังงานสะสม ทำให้น้ำหนักบนตาชั่งขึ้นช้ากว่าแม่ที่น้ำหนักน้อยก่อนท้อง

กลไกทางวิทยาศาสตร์

น้ำหนักแม่รวมทั้งของเหลว เลือด มดลูก รก และไขมันสำรอง — ไม่ได้เท่ากับมวลทารกโดยตรง
ทารกได้รับสารอาหารผ่านรก การเติบโตจึงประเมินด้วยชีวมาตรอัลตราซาวนด์ (fetal biometry)
ดีกว่าการเทียบตัวเลขตาชั่งกับแม่คนอื่น

อธิบายโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์

ตรวจสอบอาการเชิงรุก

วิเคราะห์ระดับความรุนแรงและรับคำแนะนำเฉพาะบุคคลจาก Advisory team ของเรา

คลิกทำแบบประเมินสัญญาณตั้งครรภ์/หลังคลอด (ฟรี)

เครื่องมือนี้คัดกรองอาการที่เกี่ยวกับกรดไหลย้อน — ไม่ใช่การประเมินน้ำหนักครรภ์ หากน้ำหนักลดต่อเนื่องหรือทารกเล็กกว่าอายุครรภ์ ให้พบสูติแพทย์

3. อัลตราซาวนด์บอกอะไร? ทำไมน้ำหนักทารกสำคัญกว่าน้ำหนักตาชั่งของแม่

ตัวเลขบนตาชั่งของแม่ไม่ใช่สิ่งที่ยืนยันสุขภาพของทารก
สูติแพทย์ประเมินผ่านการตรวจอัลตราซาวนด์ (Fetal Biometry) วัดความยาวรอบศีรษะ (BPD)
รอบท้อง (AC) และความยาวกระดูกต้นขา (FL) เพื่อคำนวณ
น้ำหนักตัวทารกตามอายุครรภ์ (Estimated Fetal Weight — EFW)

หาก EFW อยู่ในช่วงเปอร์เซนไทล์ปกติ (มักประมาณ 10th–90th) ร่วมกับพัฒนาการตามอายุครรภ์
คุณแม่อุ่นใจได้ว่าลูกได้รับสารอาหารเพียงพอ แม้ตาชั่งของแม่จะขึ้นช้า

น้ำหนักแม่ ≠ น้ำหนักลูก — ให้ถามแพทย์ในวันนัดว่า “ลูกอยู่ในเปอร์เซนไทล์เท่าไหร่?” แทนการเทียบกับโซเชียล

4. เมนูบำรุงครรภ์ "เน้นลงลูก ไม่ลงแม่": เทคนิคเพิ่มโปรตีนและสารอาหารสำคัญ

โปรตีนคุณภาพสูง: ไข่ต้มวันละ 1–2 ฟอง เนื้อปลา ไก่ไม่ติดมัน นมสุก หรือนมถั่วเหลืองหวานน้อย
มื้อย่อย 4–5 มื้อ: ลดแน่นท้อง ช่วยดูดซึมสม่ำเสมอ
ธาตุเหล็กและโฟเลต: ทานยาบำรุงครรภ์ตามแพทย์ร่วมกับผักใบเขียวสุก
ลดแป้งขัดขาวและของหวาน: มักลงสะโพก/หน้าท้องแม่ ไม่ได้ช่วยเพิ่มน้ำหนักลูกโดยตรง

ตารางที่ 2: โภชนาการโปรตีนสูงเพื่อสนับสนุนน้ำหนักทารก

กลุ่มอาหาร	อาหารแนะนำเน้นลงลูก	ปริมาณที่มักแนะนำต่อวัน (ภาพรวม)	ประโยชน์ต่อพัฒนาการทารก
ไข่ / นม	ไข่ต้มสุก นมสุก	ไข่ 1–2 ฟอง; นมตามทนของร่างกาย	โปรตีนและโคไลน์สนับสนุนการเจริญของเนื้อเยื่อ
เนื้อสัตว์	ปลา ไก่สุกไม่ติดมัน	1–2 มื้อโปรตีนหลัก	กรดอะมิโนสำหรับมวลทารกและรก
ถั่ว / พืช	ถั่วต้มสุก นมถั่วเหลืองหวานน้อย	เสริมมื้อย่อย	โปรตีนทางเลือกเมื่อทานเนื้อได้น้อย
ผักผลไม้	ผักใบเขียวสุก ผลไม้ตามทน	ร่วมมื้อหลัก	โฟเลต ใยอาหาร วิตามิน
จำกัด	ชาไข่มุก ขนมหวาน แป้งแปรรูป	ลดลง	ลดไขมันสะสมแม่ที่ไม่ช่วย EFW

อ้างอิงแนวทางน้ำหนักครรภ์:
CDC — Weight Gain During Pregnancy

5. สัญญาณเตือนภาวะทารกเติบโตช้าในครรภ์ (IUGR) ที่ต้องพบแพทย์ด่วน

น้ำหนักแม่ลดลงต่อเนื่องในไตรมาสที่ 2
อ่อนเพลีย หน้ามืด หรือปัสสาวะเข้มจัด
Fundal height หรือ EFW เล็กกว่าอายุครรภ์จริงตามที่แพทย์แจ้ง

ภาวะทารกเติบโตช้าในครรภ์ (fetal growth restriction / IUGR) ต้องวินิจฉัยและติดตามโดยสูติแพทย์
ไม่ใช่การตัดสินจากตาชั่งแม่เพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ท้อง 5 เดือน (18-20 สัปดาห์) น้ำหนักแม่ควรขึ้นเท่าไหร่ถึงจะปกติ?

ขึ้นกับ BMI ก่อนตั้งครรภ์ ในไตรมาสที่ 2 มักเพิ่มขึ้นประมาณ 0.3–0.5 กก./สัปดาห์
การขึ้นรวมเพียงประมาณ 1 กก. เมื่อเข้าเดือนที่ 5 ยังพบได้บ่อยหลังแพ้ท้อง — ต้องดูร่วมกับอัลตราซาวนด์ทารก

ทำไมท้องเข้าเดือนที่ 5 แล้วแต่น้ำหนักแม่ขึ้นแค่ 1 กิโลกรัม อันตรายต่อลูกไหม?

มักไม่เป็นอันตรายหากทารกเติบโตตามเกณฑ์จากอัลตราซาวนด์ เพราะน้ำหนักแม่ไม่เท่ากับน้ำหนักลูก
หลายคนเคยลดน้ำหนักจากแพ้ท้องในไตรมาสแรกแล้วค่อยฟื้นตัว

จะรู้ได้อย่างไรว่าลูกในครรภ์เติบโตปกติ แม้น้ำหนักตัวแม่จะไม่ค่อยขึ้น?

สูติแพทย์ประเมินด้วยอัลตราซาวนด์วัด BPD, AC, FL เพื่อคำนวณ EFW
หากอยู่ในช่วงเปอร์เซนไทล์ปกติร่วมกับ fundal height ตามอายุครรภ์ ถือว่าทารกได้รับสารอาหารเพียงพอ

มีเทคนิคการกินอย่างไรให้โภชนาการเน้นลงลูก โดยไม่อ้วนสะสมที่ตัวแม่?

เน้นโปรตีนสุก เช่น ไข่ต้มวันละ 1–2 ฟอง ปลา ไก่ นมสุก มื้อย่อย 4–5 มื้อ
ทานยาบำรุงตามแพทย์ และลดแป้งขัดขาวกับของหวาน

เกณฑ์น้ำหนักขึ้นตลอดการตั้งครรภ์ตาม BMI คืออะไร?

ตาม IOM: BMI <18.5 ขึ้นรวม 12.5–18 กก., น้ำหนักปกติ 11.5–16 กก., น้ำหนักเกิน 7–11.5 กก., อ้วน 5–9 กก. —
แผนรายบุคคลให้ถามสูติแพทย์

เมื่อไหร่ควรรีบพบแพทย์เรื่องน้ำหนักขึ้นน้อย?

เมื่อน้ำหนักลดต่อเนื่องในไตรมาส 2 อ่อนเพลียวูบ ปัสสาวะเข้ม
หรือแพทย์พบว่า fundal height/ทารกเล็กกว่าอายุครรภ์ — อาจต้องประเมิน IUGR

E-E-A-T และแหล่งอ้างอิงทางวิชาการ

เรียบเรียงโดย
ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์
· เนื้อหาอ้างอิงแนวทางสูติศาสตร์สากล
· ควรปรึกษาทีม Board-Certified OB-GYN และ Maternal-Fetal Medicine ตามความเสี่ยงของครรภ์

โปรไฟล์ผู้เขียนและบทความแนะนำ

คำชี้แจงทางการแพทย์

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับน้ำหนักระหว่างตั้งครรภ์ เกณฑ์ IOM และโภชนาการ
ไม่ใช่การวินิจฉัย IUGR การสั่งอาหารเฉพาะราย หรือแผนฝากครรภ์
เป้าหมายน้ำหนักและการแปลผลอัลตราซาวนด์ต้องทำกับสูติแพทย์ที่ดูแลคุณ
หากน้ำหนักลดต่อเนื่อง หรือทารกเล็กกว่าอายุครรภ์ ให้พบแพทย์โดยเร็ว