กินยานอนหลับร่วมกับยาต้านเศร้าแล้วยังนอนไม่หลับ ลุกยืนแล้วหน้ามืด ใจดิ่ง: สาเหตุที่ควรให้จิตแพทย์ทบทวน ทำไมไม่ควรหยุดยาเอง และ CBT-I กับการหายใจที่มีหลักฐาน

จากผู้อ่าน: กินยาหลายตัวแล้วก็ยังไม่หลับ ลุกเดินแล้วหน้ามืด

สมาชิกท่านหนึ่งในกลุ่มแลกเปลี่ยนเรื่องโรคแพนิคเล่าว่า นอนไม่หลับมาราว 1 ปี แม้กินยานอนหลับร่วมกับยาต้านเศร้าหลายเม็ด
มีปวดหัวไมเกรน หายใจเหนื่อย ลุกเดินแล้วหน้ามืดเหมือนจะวูบ และบางวันอารมณ์ดิ่งลงเอง ในคอมเมนต์มีคนแนะนำให้เลิกกินยาถ้าไม่ได้ผล

คำตอบสั้น: ยาที่ยังไม่ได้ผลคือสัญญาณให้กลับไปทบทวนยากับจิตแพทย์ ไม่ใช่สัญญาณให้หยุดยาเอง หน้ามืดเวลาลุกยืนควรวัดความดันท่านอนกับท่ายืน และการนอนไม่หลับเรื้อรังตอบสนองต่อ CBT-I ได้แม้กินยาอยู่
ถ้าอาการเด่นคือคิดวนจนหลับไม่ลง อ่านต่อที่
นอนไม่หลับ ยิ่งข่มตา ยิ่งคิดวน: CBT-I

1. ทำไมกินยาหลายตัวแล้วยังนอนไม่หลับ

คำตอบตรง: ยามักไม่ใช่ปัญหาเดียว การนอนไม่หลับเรื้อรังในโรคแพนิคและซึมเศร้ามักมีสาเหตุซ้อนกัน ทั้งสมองที่ตื่นตัว ชนิดยาและเวลาที่กิน การดื้อต่อยานอนหลับ และโรคการนอนอื่น แนวทางยุโรปแนะนำให้ตรวจการนอนหลับเมื่อการนอนไม่หลับไม่ตอบสนองต่อการรักษา
(Riemann 2023)

สมองที่ตื่นตัวเกิน (hyperarousal)

งานทบทวนปี 2023 สรุปว่าคนที่นอนไม่หลับเรื้อรังมีคลื่นสมองความถี่สูงช่วงนอน ตื่นสั้นๆ บ่อย และความคิดกังวลเรื่องการนอนมากขึ้น
ส่วนหลักฐานด้านชีพจรหรือระบบประสาทอัตโนมัติยังไม่ชัดเจน
(Dressle 2023)
ภาวะนี้จึงตอบสนองต่อการรักษาที่เปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมการนอน ไม่ใช่แค่เพิ่มยา

ชนิดยาและเวลากินมีผลต่อการนอน

ยาต้านเศร้าบางตัวออกฤทธิ์กระตุ้น เช่น fluoxetine และ venlafaxine ทำให้นอนยากขึ้นได้ในช่วงแรก ขณะที่ยาที่ทำให้ง่วง เช่น trazodone, mirtazapine และ doxepin ช่วยให้หลับเร็ว แต่อาจง่วงค้างในระยะยาว
ผลของยาขึ้นกับขนาด เวลาที่กิน และระยะเวลาที่ใช้ ยาต้านเศร้าบางตัวยังทำให้ขาอยู่ไม่สุข ฝันร้าย หรือหยุดหายใจขณะหลับจากน้ำหนักขึ้นได้
(Wichniak 2017)

ยานอนหลับใช้ได้ผลในระยะสั้น

แนวทางยุโรปให้ใช้ยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอะซีปีนและ Z-drug ระยะสั้นไม่เกิน 4 สัปดาห์ และให้ CBT-I เป็นการรักษาแนวแรก
(Riemann 2023)
ทบทวน Cochrane 23 งานวิจัย ผู้เข้าร่วม 2,806 คน พบว่า trazodone และ doxepin ขนาดต่ำช่วยคุณภาพการนอนได้เล็กน้อยในระยะสั้น และไม่พบหลักฐานของ amitriptyline
(Everitt 2018)

ตาราง: สาเหตุที่ทำให้กินยาแล้วยังไม่หลับ

ใช้เตรียมคุยกับจิตแพทย์ ไม่ใช่ใช้ปรับยาเอง

2. ลุกเดินแล้วหน้ามืดเหมือนจะวูบ: วัดความดันท่านอนกับท่ายืน

คำตอบตรง: หน้ามืดเวลาลุกยืนในคนที่กินยาจิตเวชหลายตัว ควรนึกถึงความดันตกเมื่อลุกยืนจากยาก่อน รองลงมาคือการหายใจเร็วตอนวิตกกังวล การกินน้อย และการดื่มน้ำน้อย

ความดันตกเมื่อลุกยืนคืออะไร

นิยามสากลคือความดันค่าบนลดลงอย่างน้อย 20 มม.ปรอท หรือค่าล่างลดลงอย่างน้อย 10 มม.ปรอท ภายใน 3 นาทีหลังลุกยืน
(Freeman 2011)
ยาเป็นสาเหตุที่พบบ่อย และการทบทวนยาเป็นขั้นแรกของการดูแล
(Rivasi 2020)

ยาจิตเวชกลุ่มไหนทำให้ความดันตกได้

ยากลุ่ม SSRI มีผลต่อความดันน้อย ส่วนยากลุ่มไตรไซคลิก trazodone และ MAOI ทำให้ความดันตกเมื่อลุกยืนได้ และ mirtazapine พบได้น้อย
(Calvi 2021)
ในผู้สูงอายุ 123 คน ผู้ที่กิน trazodone มีความดันลดลงมากกว่าเมื่อลุกยืน และเป็นลมหรือหกล้ม 58.3% เทียบกับ 21.2%
(Rivasi 2025)
ตัวเลขนี้มาจากผู้สูงอายุ จึงใช้กับวัยอื่นได้เพียงเป็นข้อเตือน

หายใจเร็วตอนวิตกกังวลก็ทำให้มึนได้

คนที่มีโรคแพนิคหลายคนหายใจเร็วจนคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดต่ำ ทำให้มึนหัว ชาปลายมือหรือรอบปาก
งานทดลองใน 41 คน พบว่าการฝึกหายใจร่วมกับเครื่องวัดคาร์บอนไดออกไซด์ 4 สัปดาห์ ทำให้ค่ากลับสู่ระดับปกติ และอาการแพนิคลดลง
(Meuret 2010)

วัดเองที่บ้านอย่างไร

• นอนราบ 5 นาที แล้ววัดความดันและชีพจร
• ลุกยืน วัดซ้ำที่ 1 นาทีและ 3 นาที ให้มีคนอยู่ข้างๆ ระหว่างวัด
• ถ้าค่าบนลดลงตั้งแต่ 20 หรือค่าล่างลดลงตั้งแต่ 10 มม.ปรอท หรือหน้ามืดระหว่างวัด ให้จดไว้และนำไปให้แพทย์
• ระหว่างรอพบแพทย์ ลุกช้าๆ นั่งพักขอบเตียงก่อนยืน และดื่มน้ำให้พอ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ
• ถ้าวูบหรือเกือบล้มบ่อย อย่าอยู่บนที่สูงหรือขับรถจนกว่าจะได้รับการตรวจ

3. ยาไม่ได้ผล ควรเลิกกินเองไหม

คำตอบตรง: ไม่ควรหยุดยาเองทันที ยาที่ยังไม่ได้ผลควรนำไปทบทวนกับจิตแพทย์ ซึ่งอาจปรับขนาด เวลากิน เปลี่ยนยา หรือลดยาอย่างค่อยเป็นค่อยไป

อาการถอนยาต้านเศร้าพบบ่อยแค่ไหน

การวิเคราะห์ 79 งานวิจัย ผู้ป่วย 21,002 คน พบอาการถอนยาอย่างน้อยหนึ่งอาการ 31% หลังหยุดยาต้านเศร้า และ 17% หลังหยุดยาหลอก
อาการรุนแรงพบ 2.8% เทียบกับ 0.6% ผู้วิจัยประเมินว่าอาการที่เกิดจากยาจริงอยู่ราว 15% หรือ 1 ใน 6–7 คน
(Henssler 2024)
อาการที่พบ เช่น เวียนหัว คลื่นไส้ นอนไม่หลับ หงุดหงิด และชาเหมือนไฟช็อตสั้นๆ

โรคกลับมาเมื่อหยุดยา

งานทดลองในผู้ป่วย 478 คนที่รู้สึกดีพอจะหยุดยาแล้ว พบโรคซึมเศร้ากลับมาใน 52 สัปดาห์ 56% ในกลุ่มที่ลดยาจนหยุด เทียบกับ 39% ในกลุ่มที่กินต่อ
(Lewis 2021)
คนที่ยังมีอาการอยู่ หากหยุดยาเองมีโอกาสแย่ลงได้

ยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอะซีปีนต้องลดอย่างช้าๆ

เมื่อใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนมานาน การหยุดทันทีอาจทำให้นอนไม่หลับย้อนกลับ วิตกกังวล สั่น และในบางคนเกิดอาการชักได้ จึงควรลดขนาดทีละน้อยภายใต้การดูแลของแพทย์
(Soyka 2017)

ตาราง: ถ้าหยุดยาเองทันที เทียบกับการลดยาตามแผน

ชื่อยาเป็นชื่อสามัญและกลุ่มยา เพื่อการศึกษาเท่านั้น

การลดยาที่ศึกษาไว้

แนวทางเดิมมักลดยาต้านเศร้าภายใน 2–4 สัปดาห์ แต่บางคนยังมีอาการถอนยา งานทบทวนปี 2019 เสนอให้ลดอย่างช้าๆ เป็นเดือน และลดทีละน้อยลงเมื่อขนาดยาต่ำลง
(Horowitz 2019)
แผนนี้ต้องทำร่วมกับแพทย์ผู้สั่งยา

4. เตรียมพบจิตแพทย์ CBT-I และการหายใจที่มีหลักฐาน

คำตอบตรง: นำข้อมูลยาและการนอนไปให้จิตแพทย์ทบทวน ขอ CBT-I ซึ่งเป็นการรักษาแนวแรกแม้มีโรคซึมเศร้าหรือแพนิคร่วม และใช้การหายใจช้าเน้นหายใจออกเป็นตัวช่วย

สิ่งที่ควรนำไป

• ยาทุกตัว หรือรูปถ่ายฉลากยา พร้อมขนาดและเวลาที่กินจริง
• บันทึกการนอน 2 สัปดาห์: เวลาเข้านอน เวลาหลับ ตื่นกลางดึก เวลาตื่น และการงีบ
• ผลวัดความดันท่านอนกับท่ายืน และช่วงเวลาที่หน้ามืด
• ความถี่ของอาการปวดหัว และยาแก้ปวดที่ใช้
• กรน หยุดหายใจ ขากระตุก หรือขาอยู่ไม่สุขตอนกลางคืน
• ความคิดทำร้ายตัวเอง ถ้ามี ให้บอกตรงๆ

CBT-I ใช้ได้แม้กินยาอยู่

การวิเคราะห์ 37 งานวิจัยในผู้ที่มีโรคทางจิตเวชหรือโรคทางกายร่วม พบว่าหายจากภาวะนอนไม่หลับ 36.0% เทียบกับ 16.9% และอาการของโรคร่วมดีขึ้นมากกว่าในกลุ่มโรคจิตเวช
(Wu 2015)
งานทดลองในผู้ป่วยซึมเศร้า 150 คนที่กินยาต้านเศร้า พบว่า CBT-I 7 ครั้งลดความรุนแรงของการนอนไม่หลับได้มากกว่ากลุ่มควบคุม
และอัตราหายจากซึมเศร้า 44% เทียบกับ 36% ซึ่งยังไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
(Manber 2016)
สมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับแห่งอเมริกาแนะนำ CBT-I หลายองค์ประกอบในระดับ strong และไม่แนะนำให้ใช้สุขอนามัยการนอนอย่างเดียว
(Edinger 2021)

หลักของ CBT-I

• ตื่นเวลาเดิมทุกวัน รวมวันหยุด และเข้านอนเมื่อง่วงเท่านั้น
• ถ้านอนแล้วไม่หลับนานราว 20 นาที ลุกไปทำอะไรเบาๆ ในแสงสลัว แล้วกลับมาเมื่อง่วง
• ใช้เตียงสำหรับนอนเท่านั้น ไม่เล่นโทรศัพท์บนเตียง
• จำกัดเวลาบนเตียงให้ใกล้เวลาที่หลับจริง ภายใต้การดูแลของผู้รักษา
• จดเรื่องที่กังวลไว้ช่วงหัวค่ำ ไม่ใช่คิดบนเตียง
• งดกาแฟหลังเที่ยง และไม่ใช้แอลกอฮอล์ช่วยให้หลับ

การหายใจแบบไหนมีหลักฐาน

งานทบทวน 15 งานวิจัยพบว่าการหายใจช้าต่ำกว่า 10 ครั้งต่อนาที เพิ่มความแปรปรวนของอัตราการเต้นหัวใจ และลดความวิตกกังวล
(Zaccaro 2018)
งานทดลองแบบสุ่มเปรียบเทียบการหายใจ 5 นาทีต่อวันนาน 1 เดือน พบว่าการหายใจเน้นหายใจออกยาว (cyclic sighing) ทำให้อารมณ์ดีขึ้นและอัตราหายใจลดลงมากกว่าการทำสมาธิ
ส่วนการหายใจแบบกล่องก็อยู่ในการทดลองนี้ด้วย
(Balban 2023)

• ถ้าหน้ามืด ให้นั่งหรือนอนลงก่อน อย่าฝืนเดินต่อ
• หายใจเข้าทางจมูก แล้วสูดเข้าเพิ่มอีกสั้นๆ จนเต็มปอด จากนั้นผ่อนออกทางปากช้าๆ ให้ยาวกว่าตอนหายใจเข้า
• ฝึกวันละ 5 นาทีในช่วงที่ไม่ได้แพนิค เพื่อให้ใช้ได้เองตอนจำเป็น
• ถ้าชาปลายมือหรือรอบปาก แสดงว่าหายใจเร็วเกินไป ให้ชะลอลง

5. เมื่ออารมณ์ดิ่งตอนนอนไม่หลับ: แผนความปลอดภัยและการใช้สิทธิ

คำตอบตรง: การนอนไม่หลับเรื้อรังทำให้อารมณ์ดิ่งง่ายขึ้น และสัมพันธ์กับความคิดฆ่าตัวตาย ควรมีแผนความปลอดภัยที่เขียนไว้ล่วงหน้า และบอกจิตแพทย์ทุกครั้ง

การนอนกับความคิดทำร้ายตัวเอง

งานวิเคราะห์ที่รวมผู้เข้าร่วม 147,753 คน พบว่าการนอนไม่หลับและฝันร้ายเป็นปัจจัยเสี่ยงของความคิดและพฤติกรรมฆ่าตัวตาย แม้คำนึงถึงโรคซึมเศร้าแล้ว
(Pigeon 2012)
การรักษาการนอนจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลอารมณ์ด้วย

แผนความปลอดภัยแบบสั้น

• เขียนสัญญาณเตือนของตัวเอง เช่น ดิ่งหนัก ร้องไห้ไม่หยุด คิดวนเรื่องความตาย
• เขียนสิ่งที่ช่วยให้ผ่านช่วงนั้นได้ เช่น อาบน้ำอุ่น ออกไปเดิน โทรหาใครสักคน
• ระบุคนที่โทรหาได้ 2–3 คน และให้เขารู้ว่าคุณอาจโทรหา
• สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ตลอด 24 ชั่วโมง ฉุกเฉินโทร 1669
• ถ้ากังวลว่าจะกินยาเกิน ให้คนในบ้านช่วยเก็บยาและแบ่งให้ทีละมื้อ

การใช้สิทธิรักษา

• การรักษาจิตเวชและยาจิตเวชใช้สิทธิบัตรทองหรือประกันสังคมได้ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ สอบถาม 1330 หรือ 1506
• ถามโรงพยาบาลว่ามีนักจิตวิทยาคลินิกหรือคลินิก CBT-I หรือไม่ แนวทางยุโรปรับรอง CBT-I แบบดิจิทัลด้วย
• ถ้านัดครั้งถัดไปอีกนานแต่อาการแย่ลง โทรถามโรงพยาบาลเพื่อขอเลื่อนนัดให้เร็วขึ้น

ตาราง: เปรียบเทียบแนวทางดูแลภาวะนอนไม่หลับร่วมกับแพนิคและซึมเศร้า

ชื่อยาเป็นชื่อสามัญและกลุ่มยาเท่านั้น การใช้ยาและปรับยาต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์

ความเชื่อที่พบบ่อย เทียบกับหลักฐาน

ยาไม่ได้ผลก็เลิกกินเลย

ไม่ควร การหยุดยาเองทันทีเสี่ยงอาการถอนยาและโรคกลับมา ยาที่ไม่ได้ผลควรนำไปทบทวนกับแพทย์

ไม่หลับก็กินยานอนหลับเพิ่มเอง

ไม่ควร การเพิ่มยาเองเสี่ยงง่วงค้าง หกล้ม และหายใจช้าเมื่อใช้ร่วมกับยาอื่นหรือแอลกอฮอล์

นอนไม่หลับเพราะใจไม่สู้

ไม่จริง สมองที่ตื่นตัวเรื้อรังเป็นกลไกที่วัดได้ และตอบสนองต่อ CBT-I

การหายใจแบบกล่องแก้อาการหน้ามืดได้ทุกแบบ

ไม่จริง การหายใจช่วยอาการจากหายใจเร็ว แต่ไม่แก้ความดันตกจากยา ซึ่งต้องให้แพทย์ทบทวนยา

กินยาต้านเศร้าแล้วจะติดไปตลอด

ยาต้านเศร้าไม่ได้ทำให้อยากยาแบบสารเสพติด แต่ร่างกายปรับตัวกับยาได้ จึงต้องลดอย่างค่อยเป็นค่อยไปเมื่อถึงเวลาหยุด

หน้ามืดเป็นแค่แพนิค ไม่ต้องตรวจ

ไม่ควรสรุปเอง ควรตรวจความดันท่านอนกับท่ายืน โลหิตจาง และหัวใจตามที่แพทย์เห็นสมควร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ทำไมกินยานอนหลับร่วมกับยาต้านเศร้าแล้วยังนอนไม่หลับ?

มักมีหลายสาเหตุซ้อนกัน เช่น สมองและความคิดตื่นตัวเรื้อรัง ยาต้านเศร้าบางตัวที่ออกฤทธิ์กระตุ้นถ้ากินช่วงเย็น การดื้อต่อยานอนหลับเมื่อใช้นาน หรือโรคการนอนอื่นอย่างขาอยู่ไม่สุขและหยุดหายใจขณะหลับ จิตแพทย์จึงควรทบทวนชนิดยา ขนาด และเวลากิน แทนการเพิ่มยาเอง

ลุกเดินแล้วหน้ามืดเหมือนจะวูบ เกิดจากอะไรได้บ้าง?

อาจเกิดจากความดันตกเมื่อลุกยืน ซึ่งยาต้านเศร้าบางกลุ่ม ยานอนหลับ การกินน้อย และดื่มน้ำน้อยทำให้เกิดได้ หรือเกิดจากการหายใจเร็วตอนวิตกกังวล วิธีแยกคือวัดความดันท่านอนแล้ววัดซ้ำหลังยืน 1 และ 3 นาที ถ้าค่าบนลดลงตั้งแต่ 20 หรือค่าล่างลดลงตั้งแต่ 10 มม.ปรอท ถือว่ามีความดันตกเมื่อลุกยืน

ถ้ารู้สึกว่ายาไม่ได้ผล ควรเลิกกินยาเองไหม?

ไม่ควรหยุดยาเองทันที หลังหยุดยาต้านเศร้า ราว 31% มีอาการถอนยาอย่างน้อยหนึ่งอาการ และในคนที่หยุดยาแม้รู้สึกดีขึ้นแล้ว โรคซึมเศร้ากลับมา 56% เทียบกับ 39% ในคนที่กินต่อ ยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอะซีปีนที่ใช้มานานยังเสี่ยงชักหากหยุดทันที ควรนัดจิตแพทย์เพื่อปรับหรือลดยาอย่างค่อยเป็นค่อยไป

อาการถอนยาต้านเศร้าเป็นอย่างไร และอันตรายแค่ไหน?

อาการที่พบ เช่น เวียนหัว คลื่นไส้ นอนไม่หลับ หงุดหงิด ชาเหมือนไฟช็อตสั้นๆ และอาการคล้ายไข้หวัด ส่วนใหญ่ไม่รุนแรง อาการรุนแรงพบราว 2.8% แต่ทำให้แยกยากว่าเป็นอาการถอนยาหรือโรคกลับมา จึงควรลดยาตามแผนของแพทย์

CBT-I ช่วยได้ไหม ถ้ากินยาอยู่แล้ว?

ได้ CBT-I เป็นการรักษาแนวแรกของภาวะนอนไม่หลับเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่มีโรคซึมเศร้าหรือวิตกกังวลร่วม การวิเคราะห์ 37 งานวิจัยพบว่าหายจากภาวะนอนไม่หลับ 36.0% เทียบกับ 16.9% ในกลุ่มควบคุม และใช้ร่วมกับยาต้านเศร้าได้

การหายใจแบบไหนช่วยตอนใจสั่น หายใจไม่อิ่ม?

การหายใจช้าโดยเน้นหายใจออกยาว เช่น หายใจเข้าทางจมูกแล้วสูดเพิ่มอีกสั้นๆ จากนั้นผ่อนออกทางปากยาว วันละ 5 นาที ช่วยให้อารมณ์ดีขึ้นและอัตราหายใจลดลงในงานทดลองหนึ่งเดือน การหายใจแบบกล่องก็ใช้ได้ แต่ไม่ใช่วิธีแก้หน้ามืดจากความดันตก

รู้สึกดิ่งหรือคิดอยากตายตอนนอนไม่หลับ ควรทำอย่างไร?

การนอนผิดปกติสัมพันธ์กับความคิดและพฤติกรรมฆ่าตัวตายที่เพิ่มขึ้นราว 2–3 เท่า ถ้ามีความคิดอยากตายหรือวางแผนทำร้ายตัวเอง ให้โทร 1323 หรือ 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที และบอกคนใกล้ตัวให้อยู่ด้วย

ควรเตรียมอะไรไปพบจิตแพทย์ครั้งถัดไป?

นำยาทุกตัวหรือรูปฉลากยา บันทึกการนอน 2 สัปดาห์ เวลาที่กินยาแต่ละตัว ช่วงที่หน้ามืด ผลวัดความดันท่านอนกับท่ายืนถ้ามี และบอกตรงๆ ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเอง เพื่อให้แพทย์ทบทวนยาและส่งต่อ CBT-I

กลไกทางวิทยาศาสตร์ (Scientific mechanism)

สมองตื่นตัวเกิน: ในภาวะนอนไม่หลับเรื้อรัง สมองมีคลื่นความถี่สูงระหว่างนอน มีการตื่นสั้นๆ ซ้ำ และความคิดกังวลเรื่องการนอนกระตุ้นตัวเอง
เตียงจึงกลายเป็นสิ่งเร้าให้ตื่น CBT-I แก้วงจรนี้ด้วยการผูกเตียงกับการหลับใหม่และเพิ่มแรงขับให้ง่วง
(Dressle 2023)

ยากับความดัน: ยาบางกลุ่มยับยั้งตัวรับ alpha-1 ที่ช่วยบีบหลอดเลือดเมื่อลุกยืน เลือดจึงไปคั่งที่ขา ความดันตก และสมองได้เลือดน้อยลงชั่วขณะ จึงหน้ามืด
(Calvi 2021)

หายใจเร็ว: เมื่อวิตกกังวลและหายใจเร็ว คาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดลดลง หลอดเลือดสมองหดตัวเล็กน้อย ทำให้มึนและชา การหายใจช้าช่วยให้ค่ากลับมาใกล้ระดับปกติ
(Meuret 2010)

อาการถอนยา: เมื่อกินยาต้านเศร้านาน ระบบประสาทปรับตัวกับยา การลดยาเร็วทำให้ระบบเปลี่ยนเร็วเกินกว่าจะปรับตามทัน จึงเกิดอาการถอนยา
การลดทีละน้อยช่วยให้การเปลี่ยนแปลงที่ตัวรับค่อยเป็นค่อยไป
(Horowitz 2019)

เรียบเรียงและทบทวนโดย ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์

บทความที่เกี่ยวข้อง