เป็น SLE แล้วขาเป็นลายแดงคล้ายหินอ่อน อันตรายไหม? แยก livedo reticularis, vasculitis และผื่นแพ้แสง
เมื่อไรโทร 1669 และเมื่อไรพบในวันเดียวกัน
ลายตาข่ายที่ขาโดยไม่มีอาการอื่น ไม่ใช่เหตุให้โทร 1669
หน้าอาการของโรคหลอดเลือดสมอง NHS เปิด 31 ตุลาคม 2026 ให้โทรฉุกเฉินเมื่อคิดว่ากำลังเป็นหรือเพิ่งเป็นโรคหลอดเลือดสมอง หรือมีอาการใน 24 ชั่วโมงที่ผ่านมาแม้จะหายแล้ว อาการหลักที่เกิดขึ้นฉับพลันได้แก่ หน้าอ่อนแรงข้างหนึ่ง พูดหรือยิ้มลำบาก แขนอ่อนแรงหรือชาจนยกค้างไม่ได้ และพูดไม่ชัดหรือสับสน อาการอื่นบนหน้านั้นได้แก่ อ่อนแรงหรือชาลงข้างหนึ่งของร่างกาย ตามัวหรือมองไม่เห็นข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง นึกคำไม่ออก สับสนหรือความจำหลุด เวียนหรือล้ม ปวดหัวรุนแรง คลื่นไส้หรืออาเจียน ในไทยใช้ 1669 เมื่อยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล และไม่ขับรถไปเอง
หน้าลิ่มเลือดในปอดของ NHS เปิดวันเดียวกัน ให้โทรฉุกเฉินเมื่อหายใจลำบากที่เริ่มฉับพลัน เจ็บหน้าอกหรือหลังส่วนบน หัวใจเต้นเร็วมาก หรือมีคนหมดสติ รายการเดียวกันแยกไอเป็นเลือดไว้ที่การนัดแพทย์ด่วน ไม่ใช่สายฉุกเฉิน ปวดและบวมที่ขา โดยมากที่น่อง ผิวแดง คล้ำ หรือเข้มกว่าเดิม เป็นอาการที่หน้านั้นเรียกว่าลิ่มเลือดดำ ซึ่งบนผิวสีน้ำตาลหรือสีเข้มอาจดูยาก ให้พบด่วน ไม่ใช่สาย 1669 ถ้าไม่มีรายการฉุกเฉินข้างต้น
แผล ผิวม่วงดำ เนื้อตาย หรือนิ้วที่เย็นและซีดมาก ต้องพบแพทย์ในวันเดียวกัน ตามที่ Johns Hopkins อธิบายภาวะแทรกของ cutaneous vasculitis และปลายนิ้วจาก Raynaud ไข้ร่วมกับจ้ำม่วงนูนใหม่ก็อยู่ในกลุ่มพบด่วน ถ้าอยู่ในโรงพยาบาลแล้ว ให้บอกเจ้าหน้าที่ตรงนั้น
คำตอบสั้น
ลายแดงคล้ายตาข่ายที่ขาในคนเป็น SLE อาจเป็น livedo reticularis ซึ่งเป็นอาการ ไม่ใช่ชื่อ APS ต้องแยก vasculitis ผื่นจากแสง UV และผื่นตุ่มจากเหงื่อ อากาศร้อนไม่เท่ากับแพ้แสง และห้ามเริ่ม aspirin เอง
รูปอย่างเดียวไม่ตั้งชื่อลาย
ลายคล้ายตาข่ายหรือหินอ่อนทำให้นึกถึง livedo reticularis ได้ แต่รูปเดียวไม่บอกว่าเป็นชนิดใด และไม่บอกว่ามี antiphospholipid antibodies หน้า ผื่นคันที่สงสัย SLE กับหน้า ผื่นข้อศอกที่แสบแต่ไม่ใช่ชื่อ SLE เป็นคนละคำถาม หน้า ยืนนานแล้วขาบวม กับหน้า สัญญาณเตือนก่อนสโตรกครั้งถัดไป ก็คนละคำถามเช่นกัน
ก่อนพบแพทย์เรื่องลายที่ขา
ถ่ายรูปตอนลายขึ้นและตอนจาง จดว่าเกิดตอนร้อนหรือเย็น อยู่นานเท่าไร และมีปวด แผล หรือขาบวมข้างเดียวหรือไม่
ลายตาข่ายมีหลายแบบ และไม่ใช่ชื่อเดียวกัน
DermNet หน้า livedo reticularis ปรับปรุงกันยายน 2016 อธิบายว่าเป็นสีผิวเป็นดวง ลายคล้ายตาข่ายหรือลูกไม้ สีคล้ำล้อมผิวที่ซีดตรงกลาง สีที่เห็นเป็นแดงน้ำเงินถึงม่วง เป็นได้ทั้งชั่วคราวและค้าง มักที่ขา อาจชัดขึ้นเมื่อเย็น อาจดีขึ้นหรือไม่ดีขึ้นเมื่ออุ่น และความเย็นอาจทำให้ชาหรือเสียว
หน้าระบุคำคนละแบบ ห้ามยุบเป็นชื่อเดียว cutis marmorata เป็นลายจากสรีระที่เปลี่ยนได้ พบชั่วคราวในทารกสุขภาพดีราวร้อยละ 50 และในผู้ใหญ่จำนวนมาก โดยเฉพาะหญิงอายุน้อยเมื่อเจอความเย็น ลายมักจางเมื่ออุ่น และมักไม่มีอาการ primary livedo reticularis ในผู้ใหญ่เป็นแบบไม่ทราบสาเหตุ เป็นเป็นพัก ๆ และสีผิวถูกอุณหภูมิรอบตัวน้อยกว่า livedo racemosa เป็นแบบทั่วไปและค้าง ลายม่วงแตกเป็นท่อนไม่สม่ำเสมอ และมักพบบนลำตัวกับก้นร่วมกับขาด้วย
DermNet หน้า SLE กุมภาพันธ์ 2015 จัด livedo reticularis ไว้ในผื่นที่ไม่จำเพาะ และระบุว่าพบในร้อยละ 20 ถึง 30 ของผู้ป่วย SLE ตัวเลขนี้เป็นของกลุ่ม ไม่ใช่โอกาสของคนที่กำลังอ่าน และไม่ใช่ความเสี่ยงที่จะเป็น APS
หน้า livedo เขียนคนละทิศทางว่า antiphospholipid syndrome ทำให้เกิด livedo racemosa ในร้อยละ 25 ของผู้ป่วย APS และในร้อยละ 70 ของ APS ที่เกิดร่วมกับ SLE นั่นคือสัดส่วนในคนที่เป็น APS อยู่แล้ว ไม่ใช่สัดส่วนที่ลายจะแปลว่าเป็น APS
มีลาย ไม่เท่ากับมี antibody และมี antibody ไม่เท่ากับ APS
Johns Hopkins Lupus Center หน้า antiphospholipid antibodies เปิด 31 ตุลาคม 2026 บอกว่าคนที่มี antibodies กลุ่มนี้จำนวนมากมีลายม่วงหรือแดงคล้ายลูกไม้ที่แขนขา แต่การมีลายไม่ได้แปลว่ามี antibodies แพทย์เห็นความสัมพันธ์ของสองอย่าง ลายยังพบในโรคหลอดเลือดอื่น และในหญิงสุขภาพดีจำนวนมาก
หน้านั้นซึ่งรายการแหล่งอ้างอิงหยุดที่ปี 2009 เขียนสามประโยคคนละความหมาย หนึ่ง ประมาณร้อยละ 50 ของคนเป็น lupus มี antibodies เหล่านี้ สอง ในช่วง 20 ปี ประมาณครึ่งหนึ่งของคนเป็น lupus ที่มี lupus anticoagulant จะมีลิ่มเลือด สาม ร้อยละ 50 ของคนเป็น lupus มี APS ทั้งสามเป็นตัวเลขของกลุ่มบนหน้านั้น ไม่ใช่โอกาสของคนที่มีลายวันนี้ และไม่ใช่ร้อยละ 20 ถึง 30 ของ livedo
หน้าระบุภาวะที่สัมพันธ์กับ antibodies ว่าแท้งหรือทารกเสีย ลิ่มเลือดดำหรือแดง เกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกัน โรคหลอดเลือดสมอง อาการเตือนก่อนโรคหลอดเลือดสมอง ลิ่มที่ลิ้นหัวใจ ลิ่มเลือดในปอด และความดันหลอดเลือดปอดสูง และบอกว่าความเสี่ยงลิ่มเลือดไม่ได้ไปตามความรุนแรงของ lupus เสมอ antibodies ที่พูดถึงได้แก่ lupus anticoagulant, anticardiolipin และ anti-beta-2 glycoprotein I ค่าขึ้นลงได้
คำอธิบาย APS บนหน้านั้นเป็นคนละเครื่องมือกับเกณฑ์ปี 2023 หน้านั้นบอกว่าภาวะแทรกซ้อนจาก antibodies ร่วมกับลิ่มเลือดหรือภาวะแทรกของการตั้งครรภ์ และระดับ antibody ที่มีนัย มักชี้ว่ามี APS
เกณฑ์จำแนก ACR/EULAR ปี 2023 พิมพ์ตุลาคม 2023 เป็นเกณฑ์สำหรับงานวิจัย ไม่ใช่ตารางให้ผู้อ่านคิดเองจากรูป เงื่อนไขทางเข้าคือผล antiphospholipid antibody เป็นบวกอย่างน้อยหนึ่งครั้งภายใน 3 ปีนับจากที่ระบุเกณฑ์ทางคลินิกที่สัมพันธ์กับ antibody จากนั้นสะสมอย่างน้อย 3 จากโดเมนคลินิก และอย่างน้อย 3 จากโดเมนห้องปฏิบัติการ โดเมนคลินิกมี 6 ด้าน คือลิ่มเลือดดำหลอดใหญ่ ลิ่มเลือดแดงหลอดใหญ่ หลอดเลือดเล็ก สูติกรรม ลิ้นหัวใจ และเลือด โดเมนห้องปฏิบัติการมี 2 ด้าน คือการตรวจการแข็งตัวของ lupus anticoagulant และ ELISA ของ IgG หรือ IgM anticardiolipin และหรือ IgG หรือ IgM anti-beta-2 glycoprotein I ช่วงแต้มของแต่ละรายการในบทคัดย่อคือ 1 ถึง 7 บทคัดย่อไม่ได้ใส่ลาย livedo เป็นรายการที่ให้แต้ม ในชุดตรวจสอบ ความจำเพาะเป็นร้อยละ 99 เทียบกับร้อยละ 86 ของเกณฑ์ Sapporo ปี 2006 และความไวเป็นร้อยละ 84 เทียบกับร้อยละ 99 สองคู่เป็นคุณสมบัติของเกณฑ์ในงานวิจัย ไม่ใช่โอกาสของผู้อ่าน
DermNet หน้า livedo บอกว่าการตรวจคัดกรองกว้างโดยไม่มีประวัติและการตรวจร่างกายมักไม่ช่วย และให้สั่ง lupus anticoagulant panel เมื่อลายเป็นชนิดที่ได้มาและไม่ได้ถูกชักนำด้วยความเย็น นั่นเป็นการตัดสินของแพทย์สำหรับลายแบบนั้น ไม่ใช่คำสั่งให้ทุกคนที่มีลายชั่วคราวตรวจเอง และไม่ใช่คำสั่งให้ไม่ตรวจใครเลย ประวัติลิ่มเลือด โรคหลอดเลือดสมอง การแท้งซ้ำ และเกล็ดเลือดต่ำเป็นข้อมูลที่ต้องเล่า หน้า SLE ที่มีลิ่มเลือดในปอด เป็นคำถามของคนที่รู้ว่ามีลิ่มแล้ว
vasculitis ไม่ใช่ vasculopathy และไม่ใช่ลายทุกแบบ
DermNet หน้า SLE เรียก cutaneous vasculitis ว่า palpable purpura หรือ urticarial vasculitis และเรียก vasculopathy ที่ปลายนิ้วว่าการอุดของหลอดเลือดเล็กด้วยลิ่มเลือด สองคำนี้อยู่คนละบรรทัด
Johns Hopkins หน้าผิว อธิบาย cutaneous vasculitis ว่าเป็นการอักเสบของหลอดเลือดใกล้ผิวจนเลือดไปเลี้ยงได้น้อยลง อาจเป็นผื่นคล้ายลมพิษที่คันและไม่ซีดเมื่อกด อาจมีเนื้อตายที่นิ้ว ถ้าไม่ได้รับการดูแลอาจเกิดแผลและ necrosis
หน้า livedo แยกภาพภายใต้กล้องว่า vasculopathy ระยะต้นมี lymphocyte และ histiocyte เกาะผนังแล้วยึดกับ fibrin จนอุดรูหลอดเลือดฝอย ส่วน vasculitis ชนิด neutrophil ของหลอดเลือดขนาดกลางเป็นคนละภาพ ลายตาข่ายอย่างเดียวจึงไม่ถูกเรียกว่า vasculitis บนหน้านี้ แผลหรือผิวดำทำให้ต้องพบเร็ว เพราะทั้ง vasculitis และ livedoid vasculopathy ที่หน้านั้นกล่าวถึงสัมพันธ์กับแผลได้
แสง UV ความร้อน และ Raynaud เป็นคนละเรื่อง
Johns Hopkins บอกว่าประมาณร้อยละ 50 ของคนเป็น lupus ไวต่อแสงแดดและแหล่ง UV อื่น รวมแสงประดิษฐ์ ทั้ง UV-A และ UV-B ตัวเลขเป็นของกลุ่ม DermNet บอกว่าผื่นจำเพาะของ cutaneous lupus มักถูกชักนำหรือกำเริบด้วย ultraviolet และมักอยู่ที่ใบหน้า คอ อกส่วนบน และหลังบน การทดสอบ photoprovocation ใช้ความยาวคลื่นของ ultraviolet หรือแสงที่มองเห็น Lupus Foundation of America อัปเดต 8 กุมภาพันธ์ 2024 ทบทวนทางการแพทย์ 9 มกราคม 2023 บอกว่า UV ในแสงแดดและแสงในอาคารบางชนิดทำให้ผื่นและอาการ lupus อื่นแย่ลงได้ อากาศร้อนไม่ได้อยู่ในคำนิยามเหล่านี้
ผื่นจำเพาะแบ่งเป็นเฉียบพลัน กึ่งเฉียบพลัน และเรื้อรัง ชนิดกึ่งเฉียบพลันอาจเป็นวงหรือขุย Lupus Foundation บอกว่าประมาณหนึ่งในสามของชนิดนี้เกิดจากหรือแย่ลงเพราะยาที่ใช้บ่อย เช่น ยายับยั้งการปั๊มโปรตอน หรือ calcium channel blocker บางตัว และเกิดได้หลังกินยานานเป็นเดือนถึงปี นั่นเป็นผื่นคนละแบบกับลายตาข่าย ห้ามหยุดยาเอง
Lupus Foundation ยังบอกว่าผื่นใหม่ในคนเป็น lupus เกิดจากปฏิกิริยาต่อยา ภูมิแพ้ ผื่นแพ้สัมผัส หรือโรคผิวอื่นได้ การรักษาต้องรู้ชื่อผื่นก่อน และแนะนำแพทย์ผิวที่รู้จัก lupus โดยทำงานร่วมกับแพทย์ข้อถ้ามี บนผิวสีเข้ม สีแดงหรือชมพูอาจดูม่วงเข้มหรือน้ำตาลเข้ม
NHS ผื่นจากความร้อน ทบทวน 9 พฤษภาคม 2024 ถึงกำหนดทบทวน 9 พฤษภาคม 2027 บอกว่าเป็นตุ่มนูนเล็กขนาด 2 ถึง 4 มิลลิเมตร บางตุ่มมีน้ำ คันหรือแสบยิบ ๆ มีบวมเล็กน้อย เกิดเพราะต่อมเหงื่ออุด และมักดีขึ้นเองในไม่กี่วัน ลายตาข่ายไม่ใช่ผื่นนี้
DermNet เรียก erythema ab igne ว่าเป็น livedo ข้างเดียวจากการบาดเจ็บด้วยความร้อนเฉพาะที่ จึงต้องถามว่ามีความร้อนจ่อบริเวณนั้นซ้ำหรือไม่ ไม่ใช้คำว่าผื่นเหงื่อกับลายตาข่าย
Johns Hopkins แยก Raynaud ว่าพบประมาณหนึ่งในสามของคนเป็น lupus เป็นตัวเลขของกลุ่ม นิ้วมือหรือนิ้วเท้าซีด แล้วเขียว แล้วแดง เมื่อเจอความเย็นที่คนอื่นอาจรู้สึกเพียงเล็กน้อย อาจเกิดแผลหรือเนื้อตายที่ปลายนิ้ว บุหรี่และคาเฟอีนทำให้แย่ลงได้ แพทย์อาจพิจารณา calcium channel blocker เพื่อขยายหลอดเลือด นั่นเป็นการรักษา Raynaud ไม่ใช่สาเหตุของลายตาข่าย และไม่ใช่คำสั่งให้เริ่มยาเอง ลายตาข่ายชัดขึ้นเมื่อเย็นได้ แต่ลวดลายไม่ใช่การเปลี่ยนสีของนิ้วเป็นสามจังหวะ
การตัดชิ้นเนื้อ ยา และบุหรี่
DermNet บอกว่าถ้าต้องตัดชิ้นเนื้อ ควรเก็บอย่างน้อยสองตำแหน่งจากบริเวณสีแดงน้ำเงินและบริเวณขาว และให้ตัดเป็นชั้นต่อเนื่อง จุดที่คลำได้เหมาะกว่า แม้ชิ้นเนื้อใหญ่ตรงกลางวงของ livedo racemosa อาจรายงานว่าปกติ การเก็บหลายจุดเพิ่มโอกาสเห็นหลอดเลือดขนาดกลางในหนังแท้ชั้นลึกและไขมัน หน้านี้ไม่ให้ตัดทุกคน
การรักษาลายไม่มีสูตรเฉพาะนอกจากเลี่ยงความเย็น การอุ่นหรือการรักษาโรคต้นเหตุอาจทำให้สีกลับได้ ในคนที่ยืนยันว่ามี occlusive vasculopathy แล้ว DermNet บอกว่าแพทย์อาจแนะนำ aspirin ขนาดต่ำและยาต้านการแข็งตัวของเลือด หน้า SLE บอกว่า aspirin ถูกแนะนำสำหรับ APS ที่วินิจฉัยแล้ว สองประโยคนี้ไม่ใช่คำสั่งให้ซื้อยากินจากลายอย่างเดียว ห้ามเริ่ม aspirin หรือยาต้านลิ่มเลือดเอง และห้ามหยุดยา lupus เอง
หน้า livedo บอกว่าการเลิกบุหรี่สำคัญเพื่อลดเหตุหลอดเลือดแดงเช่นโรคหลอดเลือดสมอง หน้า SLE เขียนคนละประโยคว่าการสูบบุหรี่สัมพันธ์กับโรคที่มากกว่าและลดผลของยาต้านมาลาเรีย ยาที่หน้าราย livedo ยกไว้ได้แก่ amantadine, minocycline, gemcitabine, catecholamines และยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ให้เอาวันที่เริ่มยาไปเทียบกับวันที่ลายขึ้น ไม่ใช่ให้หยุดเอง
ลายตาข่าย vasculitis ผื่นจากแสง และผื่นเหงื่อ
| หัวข้อ | livedo | vasculitis | ผื่นจาก UV | ผื่นเหงื่อ |
|---|---|---|---|---|
| สิ่งที่แหล่งเปิดไว้บรรยาย | ลายตาข่ายสีแดงน้ำเงินถึงม่วง มักที่ขา | จ้ำม่วงนูน หรือผื่นคล้ายลมพิษที่ไม่ซีดเมื่อกด อาจมีแผล | ผื่นจำเพาะของ lupus ที่ถูก UV ชักนำ มักบริเวณโดนแดด | ตุ่มนูนเล็ก 2 ถึง 4 มิลลิเมตร คันหรือแสบยิบ |
| สิ่งที่ทำให้นึกถึงมากขึ้น | เปลี่ยนตามความเย็น หรือลายแตกท่อนที่ค้าง | เจ็บ มีแผล หรือผิวดำ | เกิดหลังโดนแดดหรือแสง UV ไม่ใช่หลังอากาศร้อนอย่างเดียว | เหงื่อมาก แล้วเป็นตุ่มในไม่กี่วัน |
| สิ่งที่หน้านี้ไม่สั่ง | ไม่ตั้งชื่อ APS จากลาย | ไม่เรียกลายทุกแบบว่า vasculitis | ไม่ถือว่าอากาศร้อนเท่ากับแพ้แสง | ไม่ใช้ชื่อผื่นเหงื่อกับลายตาข่าย |
อ่านลักษณะแล้วคิดอะไรได้ และอะไรที่ยังสรุปไม่ได้
| ลักษณะ | นึกถึงอะไรได้ | ยังสรุปอะไรไม่ได้ |
|---|---|---|
| ลายตาข่ายแดงม่วง | livedo reticularis | ไม่บอกสาเหตุ |
| จางเมื่ออุ่น | cutis marmorata เป็นไปได้ | ไม่ตัดโรคอื่น |
| ลายแตกท่อนและค้าง | livedo racemosa | ต้องหาสาเหตุ |
| ลายร่วมกับ antibody ของ APS | ความเสี่ยงหลอดเลือดสูงขึ้นตามบริบท | ยังไม่ใช่ APS ถ้าไม่มีเกณฑ์ทางคลินิกและห้องปฏิบัติการ |
| จ้ำม่วงนูน | vasculitis เป็นไปได้ | อาจต้องตรวจเพิ่ม และชิ้นเนื้อไม่ใช่ทุกคน |
| แผลหรือผิวดำ | vasculopathy หรือ vasculitis | ต้องพบเร็ว |
| ผื่นบริเวณโดนแดด | photosensitivity หรือ cutaneous lupus | ไม่ใช่ลายตาข่ายเสมอ |
| ตุ่มหลังเหงื่อ | ผื่นเหงื่อเป็นไปได้ | ต้องเป็นตุ่ม ไม่ใช่ลายตาข่าย |
| ลายร่วมกับขาบวมข้างเดียว | ต้องคิดลิ่มเลือด | ต้องประเมินด่วน |
| ลายร่วมกับอาการทางระบบประสาทฉับพลัน | ต้องคิดโรคหลอดเลือดสมอง | โทร 1669 ถ้ายังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล |
รายการที่ควรตอบให้แพทย์
- ลายเริ่มเมื่อไร
- เป็นเฉพาะตอนอากาศร้อนหรือไม่
- เคยเป็นตอนอากาศเย็นหรือไม่
- จางภายในกี่นาทีหรือกี่ชั่วโมง
- สองข้างเท่ากันหรือไม่
- มีปวด แสบ ชา หรือคันหรือไม่
- มีจ้ำม่วงนูนหรือไม่
- มีแผลหรือผิวดำหรือไม่
- ปลายเท้าเย็นหรือซีดหรือไม่
- มีขาบวมข้างเดียวหรือไม่
- มีนิ้วเปลี่ยนสีสามจังหวะแบบ Raynaud หรือไม่
- เคยมีลิ่มเลือดที่ขาหรือปอดหรือไม่
- เคยมีโรคหลอดเลือดสมองหรืออาการเตือนหรือไม่
- เคยแท้งซ้ำหรือมีภาวะแทรกของการตั้งครรภ์หรือไม่
- เคยตรวจ antiphospholipid antibodies หรือไม่
- lupus anticoagulant เป็นอย่างไร ถ้าเคยตรวจ
- anticardiolipin เป็นอย่างไร ถ้าเคยตรวจ
- anti-beta-2 glycoprotein I เป็นอย่างไร ถ้าเคยตรวจ
- จำนวนเกล็ดเลือดเท่าไร
- อาการ lupus ตอนนี้กำเริบหรือสงบ
- complement C3 และ C4 เป็นอย่างไร ถ้ามีผล
- anti-dsDNA เป็นอย่างไร ถ้ามีผล
- มีโปรตีนในปัสสาวะหรือไตอักเสบหรือไม่
- ใช้ยากดภูมิตัวใดอยู่
- สูบบุหรี่หรือไม่
- ใช้ยาฮอร์โมนหรือยาคุมที่มี estrogen หรือไม่ เพื่อให้แพทย์ดูความเสี่ยงลิ่มเลือด
- ควรพบแพทย์ผิวหรือแพทย์ข้อก่อนในครั้งนี้หรือไม่
- มีเหตุให้ตรวจชุด antiphospholipid หรือไม่
- มีเหตุให้ตัดชิ้นเนื้อหรือไม่ และควรเก็บจากจุดใด
- อาการแบบใดต้องไปห้องฉุกเฉินก่อนนัด
สิ่งที่ควรพกไป
- รูปตอนลายขึ้นและรูปตอนผิวใกล้เคียงปกติ
- เวลาเริ่มและระยะที่ลายอยู่ ว่าเป็นตอนร้อน เย็น หรือหลังแดด
- อาการปวด ชา แผล และขาบวม
- ประวัติลิ่มเลือด โรคหลอดเลือดสมอง และการตั้งครรภ์
- รายการยาทุกตัว รวมยา lupus และวันที่เริ่มยา
- ผล APS เดิม ถ้ามี
- ความสมบูรณ์ของเลือดและเกล็ดเลือด complement anti-dsDNA
- ปัสสาวะ โปรตีน และการทำงานของไต ถ้ามี
- การสูบบุหรี่
กลไกที่อธิบายโดยผู้เขียน
ผศ.ดร.นรวิชญ์ ราษฎร์พิบูลย์ เรียงจากแหล่งที่เปิดว่าลายตาข่ายเกิดเมื่อเลือดที่ผิวไปไม่พอจนฮีโมโกลบินที่ขาดออกซิเจนมากขึ้น ที่ขอบของหน่วยหลอดเลือดแต่ละหน่วย หลอดเลือดฝอยบางกว่าตรงกลาง ความเย็นทำให้หลอดเลือดแดงเล็กหดและลายกลับได้ ส่วนการหดค้าง ลิ่มเลือด หรือเลือดหนืดสัมพันธ์กับลายที่ค้าง ผื่นจำเพาะของ lupus เป็นอีกเส้นทางที่เกี่ยวกับ UV ไม่ใช่อุณหภูมิของอากาศ ลายจึงเป็นอาการแสดงของหลอดเลือด ไม่ใช่ชื่อ APS และไม่ใช่ชื่อ vasculitis
แหล่งที่เปิดในรอบนี้
- DermNet livedo reticularis ปรับปรุงกันยายน 2016
- DermNet systemic lupus erythematosus กุมภาพันธ์ 2015
- Johns Hopkins Lupus Center โรคผิวใน lupus เปิด 31 ตุลาคม 2026
- Johns Hopkins Lupus Center antiphospholipid antibodies เปิด 31 ตุลาคม 2026 แหล่งที่หน้าระบุหยุดที่ปี 2009
- Lupus Foundation of America ผื่นใน lupus อัปเดต 8 กุมภาพันธ์ 2024 ทบทวน 9 มกราคม 2023
- Barbhaiya M, Zuily S, และคณะ เกณฑ์จำแนก APS ของ ACR/EULAR ปี 2023 Arthritis Rheumatol ตุลาคม 2023
- NHS ผื่นจากความร้อน ทบทวน 9 พฤษภาคม 2024
- NHS อาการของโรคหลอดเลือดสมอง เปิด 31 ตุลาคม 2026
- NHS ลิ่มเลือดในปอด เปิด 31 ตุลาคม 2026
คำถามที่พบบ่อย
SLE ทำให้ขาเป็นลายตาข่ายได้หรือไม่
ได้ DermNet หน้า SLE กุมภาพันธ์ 2015 ระบุ livedo reticularis ในร้อยละ 20 ถึง 30 ของผู้ป่วย SLE ตัวเลขเป็นของกลุ่ม ไม่ใช่โอกาสของคนที่กำลังอ่าน และไม่ใช่ความเสี่ยงของ APS
livedo reticularis คืออะไร
DermNet อธิบายว่าเป็นลายตาข่ายหรือลูกไม้ สีแดงน้ำเงินถึงม่วง ล้อมผิวที่ซีดตรงกลาง มักที่ขา เป็นชั่วคราวหรือค้างได้
ลายแบบนี้เป็นอันตรายหรือไม่
DermNet บอกว่าตัวลายค่อนข้างไม่รุนแรง แต่โรคที่ทำให้เกิดลิ่มเลือดร่วม เช่น APS อาจทำให้มีเหตุหลอดเลือดแดงที่รุนแรง ลายอย่างเดียวไม่บอกว่ามีโรคนั้น
livedo ต่างจาก vasculitis อย่างไร
ลายตาข่ายไม่ใช่ vasculitis DermNet แยกการอุดหลอดเลือดออกจาก vasculitis ที่มี neutrophil ที่หลอดเลือดขนาดกลาง และหน้า SLE เรียก cutaneous vasculitis ว่าจ้ำม่วงนูนหรือผื่นลมพิษจากหลอดเลือด
livedo ต่างจาก Raynaud อย่างไร
Johns Hopkins อธิบาย Raynaud ว่านิ้วซีด แล้วเขียว แล้วแดง เมื่อเจอความเย็น ส่วน livedo เป็นลายตาข่ายที่แขนขาซึ่งอาจชัดขึ้นเมื่อเย็น สองอย่างไม่ใช่ชื่อเดียวกัน
livedo ต่างจากผื่นแพ้แสงอย่างไร
ผื่นจำเพาะของ lupus มักเกี่ยวกับ UV และมักอยู่บริเวณที่โดนแดด ลายตาข่ายไม่ใช่ผื่นนั้น
อากาศร้อนเท่ากับ photosensitivity หรือไม่
ไม่เท่ากัน Johns Hopkins และ Lupus Foundation ผูก photosensitivity กับ UV ไม่ใช่กับอุณหภูมิของอากาศ
ผื่นจากเหงื่อหน้าตาเป็นอย่างไร
NHS ทบทวน 9 พฤษภาคม 2024 บอกว่าเป็นตุ่มนูนเล็ก 2 ถึง 4 มิลลิเมตร คันหรือแสบยิบ บางตุ่มมีน้ำ เกิดจากเหงื่ออุด ไม่ใช่ลายตาข่าย
ลายเกี่ยวกับ APS อย่างไร
Johns Hopkins บอกว่าคนที่มี antiphospholipid antibodies จำนวนมากมีลาย livedo แต่การมีลายไม่ได้แปลว่ามี antibodies และมี antibodies ก็ยังไม่ใช่ชื่อ APS จากลายอย่างเดียว
ต้องตรวจ antibody ทุกคนที่มีลายหรือไม่
ไม่ทุกคน DermNet บอกว่าการตรวจคัดกรองกว้างโดยไม่มีประวัติและการตรวจมักไม่ช่วย และให้สั่ง lupus anticoagulant panel เมื่อลายได้มาและไม่ได้เกิดจากความเย็น การตัดสินเป็นของแพทย์
เกณฑ์ APS ปี 2023 ใช้กับลายได้เลยหรือไม่
ไม่ได้ เกณฑ์นั้นใช้จำแนกในงานวิจัย ต้องมีผล antibody ภายใน 3 ปีของเกณฑ์ทางคลินิก แล้วได้อย่างน้อย 3 จากด้านคลินิก และอย่างน้อย 3 จากด้านห้องปฏิบัติการ บทคัดย่อไม่ได้ให้แต้มจากลายอย่างเดียว
แผลหรือผิวดำต้องทำอย่างไร
ต้องพบแพทย์ในวันเดียวกัน Johns Hopkins บอกว่า cutaneous vasculitis ที่ไม่ได้รับการดูแลอาจเกิดแผลและเนื้อตาย
ขาบวมข้างเดียวร่วมกับลายต้องทำอย่างไร
หน้าลิ่มเลือดในปอดของ NHS บอกว่าปวดและบวมที่ขาเป็นอาการของลิ่มเลือดดำ ให้พบด่วน ถ้ามีหายใจลำบากฉับพลัน เจ็บหน้าอก หรือหมดสติ และยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล ให้โทร 1669
ต้องกิน aspirin หรือยาต้านลิ่มเลือดหรือไม่
ห้ามเริ่มเอง DermNet บอกว่า aspirin ขนาดต่ำและยาต้านการแข็งตัวของเลือดอาจถูกแนะนำเมื่อยืนยันว่ามีการอุดหลอดเลือดแล้ว หรือเมื่อเป็น APS ที่วินิจฉัยแล้ว
ต้องหยุดยา lupus หรือไม่
ห้ามหยุดเอง Lupus Foundation บอกว่าผื่นใหม่อาจมาจากยาหรือโรคผิวอื่น และการรักษาต้องรู้ชื่อผื่นก่อน
ควรถ่ายรูปอย่างไร
ถ่ายตอนลายขึ้นและตอนจาง จดว่าเกิดตอนร้อนหรือเย็น อยู่นานเท่าไร เป็นสองข้างหรือไม่ และมีปวดหรือไม่
ควรพบแพทย์ผิวหรือแพทย์ข้อ
Lupus Foundation แนะนำแพทย์ผิวที่รู้จัก lupus และทำงานกับแพทย์ข้อถ้ามี หน้านี้ไม่จัดว่าใครต้องมาก่อนในทุกคน
อาการแบบใดต้องโทร 1669
เมื่อยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล และมีอาการในรายการฉุกเฉินของหน้าโรคหลอดเลือดสมองหรือหน้าลิ่มเลือดในปอดของ NHS ลายอย่างเดียวไม่ใช่สายนี้
ลายที่จางเมื่ออุ่นแปลว่าปลอดภัยหรือไม่
cutis marmorata มักจางเมื่ออุ่น แต่ primary livedo ในผู้ใหญ่ถูกอุณหภูมิน้อยกว่า และ livedo racemosa ค้างได้ การจางอย่างเดียวไม่ตัดโรคอื่น
ความร้อนเฉพาะที่ทำให้เกิดลายได้หรือไม่
ได้ DermNet เรียก erythema ab igne ว่าเป็นลายข้างเดียวจากการบาดเจ็บด้วยความร้อนเฉพาะที่ ต้องถามว่ามีความร้อนจ่อบริเวณนั้นหรือไม่
ข้อจำกัดของหน้านี้
หน้านี้สรุปแหล่งที่เปิดไว้เพื่อเตรียมคำถามก่อนพบแพทย์ ไม่ได้ตั้งชื่อโรคจากรูป และไม่ได้ให้เริ่ม aspirin ยาต้านลิ่มเลือด หรือหยุดยา lupus ถ้ามีอาการในรายการฉุกเฉินและยังไม่ได้อยู่ในโรงพยาบาล ให้โทร 1669